نقش ایمنی در صنعت

حوادث لیفتراک
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۱:٠۳ ‎ب.ظ روز جمعه ٢ تیر ۱۳٩۱
 

لیفتراک ابزاری نیرومند است که این امکان را در اختیار شخص قرار می دهد تا بطور دقیق عمل بالابردن و قرار دادن بارهای بسیار بزرگ را با تلاشی اندک انجام دهد.اگر به جای اینکه بالابری و انتقال با دست انجام شود از ابزاری مانند لیفتراک یا تراک دستی استفاده کنید می توانید خطری که ممکن است باعث آسیب به کمر شود را کاهش دهد.

به هر حال، خطر هایی شامل آسیب یا مرگ، کاربر را تهدید خواهد کرد زمانی که :

۱-     آموزش مبانی فیزیکی که بالابردن بارهای سنگین را ممکن می سازد را ندیده اند.

۲-    اینکه چطور لیفتراک ویژه ای عملیاتی را انجام می دهند آشنا نیستند.

۳-    با لیفتراک کار بطور غیرمحتاطانه ای انجام شود

۴-    استفاده از لیفتراکی که به خاطر کارکرد نامناسب یا اجزای گمشده ایمن نیستند.

هر سال نزدیک به ۱۰۰ کارگر کشته می شوند و ۲۰۰۰۰ نفر به طور جدی به خاطر لیفتراک آسیب دیده اند. براساس گزارش NTOF، هزار و پانصد کارگر از حوادث مرتبط با لیفتراک بین سالهای ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۱ کشته شده اند. چهار نوع اصلی از این حوادث بعنوان درصد کلی مرگ و میر مربوط هستند به :

نوع حادثه

درصد کل قربانیان

واژگون شدن لیفتراک

۲۲

کارگر پیاده توسط لیفتراک گیر افتاده است

۲۰

شخص توسط لیفتراک له شده است

۱۶

شخص از لیفتراک افتاده است

۹

انواع لیفتراک

لیفتراک نوعی از تراک صنعتی نیروگرفته است که توسط استانداردهای DOSH پوشش داده شده اند. مانند تراک های صنعتی انرزی داده شده، از آن در حرکت، انتقال، هل دادن، کشیدن و بالابری بار استفاده می شود. لیفتراک های در اندازه ها و ظرفیت های مختلفی هستند. آن ها می توانند توسط باتری ها، پروپان، گازوییل یا سوخت دیزلی کار کنند. بعضی از این موارد برای مکان یا اتمسفر جایی که لیفتراک کار می کند می تواند باعث آتش یا انفجارشود و خطرناک است.

تراک های صنعتی در هفت دسته براساس خصوصیات آن تقسیم می شوند.

نوع

کلاس

کلاس ۱

موتور الکتریکی، سواری، تراک های متعادل کننده (تایرهای سولید و پنوماتیک)

کلاس ۲

موتور الکتریکی مناسب برای راهروهای باریک (تایرهای سولید)

کلاس ۳

تراک های دستی با موتور الکتریکی یا تراک های دستی یا سواری (تایرهای سولید)

کلاس ۴

تراک هایی با موتور احتراق داخلی (تایرهای سولید)

کلاس ۵

تراک هایی با موتور احتراق داخلی (تایرهای پنوماتیک)

کلاس ۶

تراکتورهای موتور احتراق داخلی و الکتریکی (تایرهای سولید و پنوماتیک). هیچ لیفتراکی در این دست قرار نمی گیرد.

کلاس ۷

لیفتراک هایی بر روی سطوح ناهموار (تایرهای پنوماتیک)

 


 
 
حادثه مسکن مهر مشهد
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۸:٠٩ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۳ امرداد ۱۳٩٠
 

حادثه برای مسکن مهر مشهد

حادثه برای مسکن مهر مشهد

حادثه برای مسکن مهر مشهد

حادثه برای مسکن مهر مشهد

حادثه برای مسکن مهر مشهد

حادثه برای مسکن مهر مشهد

حادثه برای مسکن مهر مشهد

حادثه برای مسکن مهر مشهد

حادثه برای مسکن مهر مشهد

حادثه برای مسکن مهر مشهد

 


 
 
دستورالعمل و فرمهای محاسباتی گزارش حوادث و آسیبهای شغلی سازمان OSHA
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ٢:۱٧ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٤ اردیبهشت ۱۳۸٩
 

مشاهده یادداشت خصوصی


 
 
انفجارعظیم یک ریگ حفاری در خلیج مکزیک
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۱٠:۱۳ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۳۸٩
 

مشاهده یادداشت خصوصی


 
 
دستورالعمل و فرمهای محاسباتی گزارش حوادث و آسیبهای شغلی سازمان OSHA
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۱٠:٤۳ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٥ آذر ۱۳۸۸
 

مشاهده یادداشت خصوصی


 
 
بخشی از فیلم وقوع حادثه با اشاره به اعمال نا ایمن
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۱۱:٤٥ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٢۸ آبان ۱۳۸۸
 

مشاهده یادداشت خصوصی


 
 
فیلم هایی در ارتباط با ایمنی
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ٩:٤۸ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۸۸
 

 

انفجار سیلندرهای گاز

GAS CYLINDERS EXPLOSION

انفجار هنگام تخلیه مواد

EXPLOSION DURING VOID

حفاظت در مقابل سقوط

PTOTECTION AGIANST DOWNFALL

قاتلی بنام نیتروژن

KILLER NAMED NITROGEN

 

فیلم ایمنی
فیلم بررسی حوادث زیر توسط مدیریت بهداشت ایمنی و محیط زیست شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران به فارسی ترجمه شده است. جهت دریافت به سایت شرکت و یا لینکهای زیر مراجعه فرمایید

 

انفجار سیلندرهای گاز

GAS CYLINDERS EXPLOSION

انفجار هنگام تخلیه مواد

EXPLOSION DURING VOID

حفاظت در مقابل سقوط

PTOTECTION AGIANST DOWNFALL

قاتلی بنام نیتروژن

KILLER NAMED NITROGEN


 
 
نتایج بررسی آماری حوادث ناشی از کار در کشورهای (ترکیه-یوگوسلاوی و هندوستان)
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ٢:٠٦ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۸ اسفند ۱۳۸٧
 

 

نتایج بررسی های آماری حوادث ناشی از کار در کشور ترکیه

( در طی سالهای 1995 تا 1997 )

 

بر طبق بررسی های صورت گرفته توسط ILO، سالانه 000/000/250 حادثه در سطح دنیا اتفاق می افتد و نرخ تلفات ناشی از حوادث، 14 نفر در هر 000/100 نفر حادثه دیده می باشد. با توجه به نرخ بالای حوادث در سطح دنیا، تنها 15-5 درصد نیروی کار، به سرویسهای بهداشت حرفه ای (درمحل کار) دسترسی دارند.

و اما آمار بدست آمده در کشور ترکیه حاکی از آنست که نرخ حوادث مرگبار در این کشور سالانه به میزان 3/22 نفر در هر 000/100 حادثه دیده می‌باشد و از هر 000/100حادثه به وقوع پیوسته، 7/976 حادثه می تواند مرگبار باشد، ولی در سال 2000، نرخ تلفات مرگبار شامل 9/13 نفر به ازای هر 000/100 حادثه بود و نرخ تکرار حوادث به میزان 3/14 حادثه از هر 000/100 حادثه می باشد.

آمار پیش رو بر اساس اطلاعات حاصل از آمار حوادث صنعتی در مؤسسه بیمه اجتماعی ( SII ) می باشد و تنها کارگران مشمول بیمه اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته اند که معادل 5/14% جمعیت کل کشور می باشند. این مطالعه آماری ، در سالهای 1995 تا 1997 در منطقه Aegean Region که شامل شش استان بوده و 5/11% جمعیت کشور ترکیه را تحت پوشش قرار داده و به عنوان یک منطقه صنعتی بحساب می آید، صورت گرفته است.

بر اساس جدول 2 ، این بررسی در سه بعد نیروی کار، محیط کار و شرایط کاری مورد بررسی قرار گرفته است. در این طول این سه سال، تعداد کل حوادث 1694 حادثه بوده که 351 حادثه (معادل7/20%) آنها منجر به مرگ شده است. نرخ میانگین حوادث در طی این دوره سه ساله، 2/79 حادثه شغلی به ازای هر 000/100 نفر نیروی کار و نرخ میانگین حوادث مرگبار، 4/16 حادثه به ازای هر یکصد هزار نفر می باشد.

بر طبق جدول3، 9/93 درصد حادثه دیدگان مرد می‌باشند و میانگین سنی حادثه دیدگان 3/23 سال است. بر همین اساس 5/1جمعیت مورد مطالعه در معرض خطرجدی و ریسک بالایی قرار دارند که تقریباً 3/1 این جمعیت در رده سنی پایین هستند. 30% حادثه‌دیدگان در این رده سنی ( زیر 18 سال ) در بخشهای ساختمان سازی و معدن و استخراج دچار‌آسیب و یا حادثه شده اند. در کل گروههای سنی، بالاترین ریسک شامل گروه سنی متوسط (سنین 19 تا 44 سال) و معادل 3/78% می باشد.

در مورد محل کار، 63 درصد حوادث مربوط به کارگاههای با جمعیت زیر 50 نفر است که تقریباً نیمی از این حوادث (معادل 43 درصد آنها) مربوط به کارگاههای با جمعیت کمتر از 9 نفر می باشد. بنابر این توزیع حوادث مرگبار در کارگاههای کوچکتر بالاتر می باشد. بعلاوه، تکرارپذیری حوادث در این نوع کارگاهها بیشتر است.

بالاترین آمار حوادث به ترتیب مربوط به بخشهای تولیدی (معادل 52 درصد )، ساختمان‌سازی ( معادل 1/23%) و معدن و استخراج ( معادل 8/11 درصد ) می باشد. اکثریت حوادث ناشی از CIUB ( انواع بریدگی‌ها ) و معادل 6/35 درصد بوده و سپس حوادث ناشی از سقوط در رده بعدی و معدل 21 درصد کل حوادث می باشند.

8/16 درصد حوادث در طی روزهای آخر هفته (شنبه و یکشنبه) و 5 درصد آنها در ساعات اضافه کاری و 7/26 درصد آنها نیز در طی شیفتهای عصر و شبانه، به وقوع پیوسته اند. بنابر این اضافه کاری در شب، یک فاکتور مهم در احتمال آسیب‌دیدگی یا وقوع حوادث مرگبار در محل کار می باشد. بررسی ها نشان می دهد که ریسک حوادث مرگبار در شیفتهای بعد از ظهر و شب، 6/1 برابر بیشتر از شیفتهای روزانه است. این حقیقت نشان
می دهد که استراتژی پیشگیری از وقوع حوادث باید بر اساس تغییر شرایط کاری، برنامه‌ریزی گردد.


 



جدول 1- شاخصهای بهداشت حرفه ای در ترکیه و منطقه Aegean

 

درصد کارگران تحت پوشش

SII درمقایسه با جمعیت کل کشور

تعداد کارگران تحت پوشش SII

(%) توزیع کارگاههای کوچک

تعداد کارگاهها

موقعیت

% 8/9

000/759

%00/73

119000

Aegan Region

% 8/7

100/254/5

%00/98

753000

Turkey

 

 

 

 

شـاخصهای حوادث شـغلی

      تعداد مرگ و میرها                         نرخ  تلفات در هر یکصدهزار نفر                    موقعیت       

351                                                              6/46                                           Aegean Region

 

       1173                                                        3/22            Turkey                                             

 

 

 

 

اتحادیه های کارگری

کارگاههای بدون اتحادیه                                 کارگاههای شامل اتحادیه های

        کارگری (%)                                             کارگری (%)                                             موقعیت       

نامشخص                                                           00/7                                          Aegean Region

 

       8/56                                                           7/11        Turkey                                             

 

1 ٭ منظور از کارگاههای کوچک، کارگاههای با جمعیت کمتر از 49 نفر کارگر می باشد.


 

 

جدول2 – متغیرهای مورد استفاده در بررسی بعمل آمده

 

(45         رده سنی بالا 44-19        رده سنی متوسط  18=           رده سنی پایین) :    سن

                                                                                                   ( مرد - زن )  : نسیت        

کارگر

(50  =                تعداد کارگران - 50        تعداد کارگر) : (از نظر جمعیتی) :       اندازه کارگاه

(ساختمان سازی- استخراج و معدن- تولیدی- خدمات):                        نوع فعالیت اقتصادی

(سایر موارد4-وسایل نقلیه موتوری- درون کارگاهی3- سقوط- بریدگی2- برخورد1) : نوع حادثه به وقوع پیوسته

محیط کارگری

( روزهای آخر هفته- روزهای کاری در طول هفته) :                          روز وقوع حادثه

( ساعات اضافه کاری- در طی 8 ساعت کاری در طول روز) :        ساعات کاری روزانه

(00: 8 -00:00 )شیفت شبانه (24:00-18:00) شیفت عصر (17:00-90:00) شیفت روزانه) :    شیفت کاری

شرایط کاری کارگری

حوادث منجر به مرگ

حوادث منجر به سایر صدمات جدی

نتایج

 


جدول 3- توزیع حوادث برحسب درصد در طی سالهای 1995 تا 1997 درAegean RegionÝ

 

تعداد

درصد

                   مشخصه های فردی کارگران           

جنسیت

101

0/6

زن

590/1

9/93

مرد

3

1/0

نامشخص

گروه سنی

149

8/8

                                                              18=         

327/1

3-78

44-19

218

9/12

+ 45

                                                        مشخصه های محیطی محل کار

تعداد کارگران

071/1

2/63

                                                                        50                                       

489

9/28

50  =

134

9/7

نامشخص

فعالیت اقتصادی

199

8/11

معدن و استخراج

882

0/52

فعالیتهای تولیدی

391

1/23

ساختمان سازی

212

5/11

بخش خدمات

10

6/1

نامشخص

نوع حادثه

603

6/35

انواع بریدگی ها

355

0/21

سقوط از ارتفاعات / سقوط درسطوح هم سطح

259

3/15

انواع برخوردها

183

8/10

حوادث مربوط به وسایل نقلیه موتوری

102

0/6

برق گرفتگی

161

5/9

سایرموارد

31

8/1

نامشخصÝ

                                                                               مشخصه های در ارتباط با شرایط کاری

روز وقوع حادثه

345/1

5/79

روزهای کاری در طول هفته

286

8/16

(شنبه و یکشنبه)  آخر هفته

63

7/3

نامشخص

 

 

ساعات کاری روزانه

533/1

5/90

در طی 8 ساعت کاری در طول روز

84

0/5

ساعات اضافه کاری

77

5/4

نامشخص

 

 

شیفت کاری

035/1

1/61

شیفت روزانه

265

6/15

شیفت بعد ازظهر و عصر

188

1/11

شیفت شبانه

206

2/12

 نامشخص

 

 

                                                                          نتایج

351

7/20

حوادث منجر به مرگ

343/1

3/79

حوادث منجر به آسیب های جدی

694/1

0/100

مجموع کل حوادث


جدول 4- توزیع حوادث منجر به مرگ و یا منجر به صدمات جدی (برحسب درصد)

در طی سالهای 1995 تا 1997 در منطقه Aegean Region

بر طبق متغیرهای مورد مطالعه در جدول شماره 2 [1]Ý

حوادث منجر به صدمات جدی

تعداد کل – 1343

حوادث مرگبار

تعداد کل – 351

متغیرها

 

 

گروه سنی

1/9

7/7

                18=

2/78

6/78

44-19

7/12

7/13

45 =

 

 

اندازه جمعیت کارگاه

3/32

6/27

50

7/67

4/72

50 =

 

 

نوع حادثه

7/17

5/7

برخوردها

4/44

2/5

CIUB

3/19

2/29

سقوط

0/7

3/26

وسایل نقلیه موتوری

6/11

8/31

سایر موارد

 

 

نوع فعالیت اقتصادی

6/59

0/25

بخش تولیدی

8/10

5/19

بخش خدمات

1/10

4/18

معدن و استخراج

6/19

1/37

ساختمان سازی

 

 

روز کاری

7/82

4/81

روز کاری طول هفته

3/17

6/18

آخر هفته

 

 

ساعات کاری روزانه

7/97

3/91

در طی 8 ساعت در طول روز

3/4

7/8

ساعات اضافه کاری

 

 

شیفت کاری

0/72

7/59

شیفت روزانه

0/28

3/40

شیفت شبانه و عصر

 

 

جدول5- فاکتورهای ریسکی مربوط به صدمات مرگبار حوادث (نتایج حاصل از رگرسیون لاجیستیک)

 

95%CI

Odd ratio

P

طبقه‌بندی ها

 

 

 

 

 

مدل کامل

3.11-0.82

60/1

164/0

مرد

جنسیت

 

 

198/0

 

گروه سنی

 

Ref

 

44-19

 

2.60-0.78

43/1

245/0

18 سال و کمتر

 

1.18-0.47

75/0

218/0

+ 45

 

1.58-0.75

10/1

642/0

50

 (از نظر جمعیتی) اندازه کارگاه

 

 

000/0

 

نوع فعالیت اقتصادی

 

Ref.

 

تولیدی

 

4.01-0.55

50/2

000/0

معدن

 

3.79-1.53

41/2

000/0

ساختمان سازی

 

2.44-0.86

46/1

0.155

بخش خدمات

 

 

 

000/0

 

نوع حادثه

 

Ref.

 

بریدگی ها (CIUB)

 

7.29-1.79

62/3

000/0

برخورد

 

17.32-4.72

05/9

000/0

سقوط

 

48.61-12.48

56/24

000/0

وسایط نقلیه ماشینی درون کارگاهی

 

55.47-12.26

10/26

000/0

برق گرفتگی

 

21.04-5.31

60/10

000/0

سایر موارد

 

1.78-0.78

20/1

425/0

آخر هفته

روز کاری

2.13-0.48

97/0

935/0

ساعات اضافه کاری

ساعات کاری روزانه

2.41-1.13

65/1

010/0

شیفت بعداز ظهرو شبانه

شیفت کاری

 

 

 

 

مـدل تقلیل یافـته

 

 

000/0

 

نوع فعالیت اقتصادی

 

Ref.

 

فعالیت تولیدی

 

4.11-1.61

58/2

000/0

معدن

 

4.03-1.63

61/2

000/0

ساختمان سازی

 

2.42-0.88

46/1

140/0

بخش خدمات

 

 

 

000/0

 

نوع حادثه

 

Ref.

 

بریدگی ها (CIUB)

 

7.17-1.78

58/3

000/0

برخورد

 

16.62-4.56

71/8

000/0

سقوط

 

45.30-11.83

15/23

000/0

وسایل نقلیه موتوری درون کارگاهی

 

55.43-12.35

17/26

000/0

برق گرفتگی

 

19.61-5.00

91/9

000/0

سایر موارد

 

2.39-1.16

97

005/0

شیفت عصر و شبانه

شیفت کاری

 

 


نتایج بررسی صدمات ناشی ازکار منجر به مرگ در کشور یوگسلاوی (ایالت Vojvodiua)

 

دهة 1990 تا 1999

در دهة 1990 تا 1999، 336 مورد صدمه شغلی منجر به مرگ در وجوو دینا به وقوع پیوست Ýکه به طور میانگین نرخ آن به میزان 39/7 نفر در هر000 و100 نفر کارگر می باشد. بر اساس جدول 1، در دورة 6 ساله اول این دهه،‌ به میزان 79/58 درصد کاهش نرخ تلفات مشاهده می گردد. (نرخ تلفات درسال 1990       27/9 و در سال 1996      82/3
می باشد.) همچنین بر اساس همین جدول، ساختمان سازی، بالاترین نرخ تلفات را دارا بوده است که میزان آن 30/15 نفر به ازای هر000و100 نفر کارگر می باشد. پس از آن، نرخ تلفات بعدی مربوط به بخش کشاورزی، ماهی‌گیری و جنگل‌داری و به میزان 69/12 و سپس سرویسهای تجاری و دولتی به میزان 80/9 و در نهایت نرخ بعدی مربوط به واحدهای حمل و نقل و سازمانهای خدمات عمومی و ارتباطات و به میزان 41/9 می باشد که این بخشها بالاترین نرخ تلفات را دارا می باشند.

در این بررسی متغیرهای اجتماعی – اقتصادی زیر هم مدنظر قرار گرفته اند:

(برحسب گیگاوات ساعت (میزان برق مصرفی )       CH=Consumption of Electricity

(برحسب میلیون دینارÝ )مبلغ مربوط به هدر رفتن تولید موادMP=Gross Material Product

(برحسب میلیون دینار )  در آمد ملی                        I=National Income

برطبق شکل 1، بین میزان نرخ تلفات شغلی مرگبار و CE ، ارتباط مثبت معنی دار آماری وجود دارد که چنین ارتباطی بین این نرخ و بر طبق شکل 1 ، بین میزان نرخ تلفات شغلی مرگبار و CE ، ارتباط مثبت معنی دار آماری وجود دارد که چنین ارتباطی بین این نرخ و GMP و یا NI مشاهده نمی‌گردد .

    براساس جدول 2 ، مرگ و میرهای ناشی از وسایل نقلیه موتوری (درون کارگاهی) در تمام تقسیم بندی ها در بالاترین رده نرخ مرگ و میر قراردارد که میزان آن از رنج 39/3 نفر به ازای هر یکصدهزار نفر در بخشهای تولید صنعتی و معدن ، تا 65/8 نفر به ازای هر یکصدهزار نفر در بخش ساختمان سازی متغیر می‌باشد .

    رده بندی شامل حوادث ناشی سقوط در کارهای ساختمانی (سقوط از ساختمان ، پشت بام، نردبان، و داربست) و به میزان 99/2 نفر (در 000/100 نفر کارگر) ، تلفات ناشی از ماشین‌آلات کشاورزی ، جنگل داری ، و ماهیگیری و به میزان 74/2 ، مرگ و میرهای ناشی از حمل و نقل ریلی در بخش واحدهای حمل و نقل ، سازمانهای خدمات عمومی و ارتباطات به میزان 04/1 ، تلفات ناشی از قتل در سرویسهای تجاری و دولتی به میزان 03/1 و در نهایت برق گرفتگی در بخش تولید صنعتی و معدن می‌باشد که سایر عوامل ذکر شده هم در رده‌های بعدی و با نرخ پایینتر موجود می‌باشند .

براساس همین جدول در کل عوامل ذکر شده ، مرگ و میرهای ناشی از وسایط نقلیه موتوری درون‌کارگاهی بیشترین نرخ تلفات را به میزان 02/5 نفر به ازای هر 000و100 کارگر دارا بوده ، بعد از آن ماشین‌آلات بالاترین علت مرگ و میرهای ناشی از کار بوده و نرخ آن 42/0 و سپس سقوط با نرخ 3/0 ، برق گرفتگی با نرخ 24/0 و ... در جایگاههای بعدی قرار دارند .

تحقیقات نشان می‌دهند که صنعت ساختمان سازی خطرناک ترین و حادثه آفرین ترین صنعتی در چین می‌باشد و در آمریکا، استرالیا و نیوزلند هم بالاترین آمار حوادث ناشی از کار مربوط به بخشهای : (به ترتیب) الف. کشاورزی ، ماهیگیری و جنگل‌داری- ب – ساختمان سازی – ج – واحدهای خدمات عمومی و حمل و نقل می‌باشد . در انگلستان نیز ، صنایع انرژی و آب بالاترین نرخ حوادث و سپس کشاورزی ، جنگل‌داری و ماهیگیری و ساختمان سازی هم در رده سوم قراردارد .

در بررسی علل حوادث، وسایل نقلیه موتوری در صنعت ساختمان سازی آمریکا بالاترین آمار تلفات را داراست و پس از آن هم ماشین آلات در بخش‌های صنعتی وکشاورزی و جنگل داری و ماهیگیری در رده بعدی می‌باشد .

سومین علت تلفات (در آمریکا) مربوط به سقوط است که بطورکلی سقوط در ردة سوم حوادث ناشی از کار در صنایع مختلف می‌باشد و تنها استثناء در مورد ساختمان سازی است که سقوط در بالاترین رده حوادث ناشی از کار منجر به مرگ می‌باشد که این امر در آمار حوادث چین و استرالیا هم مشاهده می‌گردد.

در بخش ساختمان سازی پس از سقوط، عامل بعدی مربوط به وسایط نقلیه موتوری درون‌کارگاهی می‌باشد (در استرالیا و آمریکا) و در کشور چین پس از سقوط نوبت به ماشین آلات می‌رسد .

در بخش سرویسهای تجاری و دولتی ، دومین عامل پس از وسایط نقلیه موتوری ، مربوط به قتل می‌باشد . (در کشور آمریکا) کارگران شاغل در بخشهای مربوط به مبادله پول وهمچنین کسانی که مجبور به پنهان داشتن اسرار حکومتی و دولتی خاص می‌باشند ، در بالاترین ریسک مربوط به این بخشها قرار دارند .


جدول 1 – جدول توزیع تعداد صدمات مرگبار ناشی از کار در دهه 1990 تا 1999 در یوگسلاوی

 

مجموع

سایرموارد

سرویسهای تجاری‌ودولتی

بازرگانی

واحدهای حمل و نقل

سازمانهای خدمات عمومی

ساختمان سازی

کشاورزی

جنگل‌داری

ماهیگیری

تولید صنعتی و معدن

سال

(9.27)35

(3.30)3

(1.36)5

(10.00)7

(15.04)7

(90.50)4

(24.21)16

(4.56)11

1990

(10.17)57

(7.90)6

(18.90)8

(1.67)1

(23.43)10

(21.65)8

(16.46)11

(5.72)13

1991

 

(8.93)48

(7.15)6

(12.19)5

(8.31)5

(7.58)3

(11.41)4

(14.21)9

(7.44)16

1992

(6.78)35

(1.21)1

(7.45)3

(6.95)4

(10.48)4

(13.91)4

(20.84)13

(2.90)6

1993

(5.39)27

(3.69)3

(7.87)3

__

(8.09)3

(13.34)4

(8.11)5

(4.51)9

1994

(3.93)19

(2.44)2

(11.34)4

__

(5.85)2

(6.89)2

(1.71)1

(4.13)8

1995

(3.82)18

(7.18)6

(5.21)2

(9.05)4

(2.76)1

(3.66)1

(3.65)2

(1.05)2

1996

(5.85)31

(7.18)6

(11.28)4

(5.21)2

(2.76)1

(3.91)1

(13.65)7

(5.50)10

1997

(12.15)54

(4.74)4

(5.59)2

(24.95)9

(2.85)1

(58.82)14

(13.93)7

(9.53)17

1998

(5.62)24

(3.69)3

(5.53)2

(3.04)1

(11.16)4

(18.10)4

(6.20)3

(4.13)7

1999

(7.39)366

(4.77)40

(9.80)38

(6.59)33

(9.41)36

(15.30)46

(12.69)74

(4.94)99

مجموع

 


جدول 2- توزیع علل صدمات مرگبار ناشی از کار در دهه 1990 تا 1999 در یوگسلاوی

 

مجموع

سایر موارد

سرویسهای تجاری و دولتی

بازرگانی

واحدهای حمل و نقل سازمانهای خدمات عمومی و ارتباطات

ساختمان سازی

کشاورزی

جنگل‌داری

ماهیگیری

تولید صنعتی

و معدن

علت مرگ

(5.02)251

(4.05)34

(8.25)32

(5.39)27

(6.53)25

(8.65)26

(6.68)39

(3.39)68

وسایل‌نقلیه‌ماشینی

(0.42)21

__

__

__

(0.26)1

__

(2.74)16

(0.19)4

ماشین‌آلات

(0.30)15

(0.11)1

__

__

(0.26)1

(2.99)9

__

(0.19)4

سقوط

(0.24)12

__

__

__

(0.26)1

(0.33)1

(0.17)1

(0.44)9

برق گرفتگی

(0.22)11

(0.11)1

(1.03)4

(0.19)1

(0.26)1

__

(0.51)3

(0.04)1

قتل

(0.20)10

__

__

(0.19)1

__

(2.32)7

(0.17)1

(0.04)1

خفگی

(0.16)8

__

__

__

__

__

(1.37)8

__

برخوردبااجسام‌درحال‌سقوط

(0.16)8

__

__

__

(1.04)4

(0.66)2

__

(0.09)2

حمل ونقل ریلی

(0.10)5

__

__

(0.39)2

__

__

(0.17)1

(0.09)2

مسمومیت

(0.08)4

__

__

__

(0.26)1

__

__

(0.14)3

آتش سوزی

(0.08)4

(0.23)2

(0.25)1

(0.19)1

__

__

__

__

گلوله

(0.06)3

(0.23)2

__

(0.19)1

__

__

__

__

حمل و نقل هوایی

(0.06)3

__

__

__

__

__

(0.34)2

(0.04)1

طبیعت

(0.06)3

__

__

__

(0.26)1

(0.66)2

__

__

غرق شدگی

(0.06)3

__

__

__

(0.26)1

__

(0.17)1

(0.04)1

برخوردبااجسام‌درحال‌پرواز

(0.12)6

__

(0.25)1

__

__

__

(0.34)2

(0.14)3

سایر موارد

(7.39)366

(4.77)40

(9.80)38

(6.59)33

(9.41)36

(15.30)46

(2.69)74

(4.94)

مجموع

جدول 2- توزیع علل صدمات مرگبار ناشی از کار در دهه 1990 تا 1999 در یوگسلاوی

   


بررسی آمار حوادث یک کارخانه تولید بطری های شیشه ای در هندوستان

بر طبق آمارهای سازمان جهانی کار (ILO) ، میزان صدمات و آسیبهای شغلی سالانه معادل 000و000و50 صدمه می‌باشد که معادل 160000 آسیب شغلی در هر روز می‌باشد . در کشورهای با درآمد کمتر همانند کشورهای آفریقایی و آسیای جنوبی حوادث ناشی از کار یکی از علل عمده مرگ و میرها و یا از کارافتادگی های بزرگسالان می‌باشند . موارد ارگونومیکی در ارتباط با کار و یا ماشین آلات ، موقعیت کاری افراد، شاخصه های فیزیکی و فیزیولوژیکی در ارتباط با ابزارآلات و کارگران، فاکتورهای اجتماعی – روانی ، شرایط محیطی (گرما، سرما، سروصدا و آلودگی هوا) ممکن است بر محیط کار اثر گذاشته و در نتیجه روی سلامت و ایمنی افراد تأثیرگذار باشند . انجام مطالعات و بررسی ها بر روی این عوامل ، در کاهش و یا پیشگیری از حوادث و بیماریهای ناشی از کار و همچنین کاهش فاکتورهای زیان آور محیط کار بسیار مفید می‌باشد و می تواند نقش مهمی در بهبود شرایط کاری و محیطی کارگران داشته باشد .

    بر همین اساس تحقیق و بررسی پیش رو در یک کارخانه تولید بطری های شیشه‌ای (واقع در جنوب هند) در یک دورة یکساله از ژانویه تا دسامبر 1998 صورت گرفته است . در این تحقیق ، حوادث به سه دسته کلی تقسیم‌بندی شده‌اند که شامل:

الف – حوادث وخیم(ناتوانی دائمی و یا ناتوانی برای چندین ماه)

ب – حوادث نسبتاً وخیم (ناتوانی برای چندین روز یا چندین هفته)

ج – حوادث جزئی (ناتوانی که کارگر با وجود آن همانروز و یا حداکثر روز بعد از وقوع حادثه می تواند به سر کار برگردد)

بر همین اساس ، صدمات و آسیب های شغلی هم به سه دسته وخیم، نسبتاً وخیم وجزئی تقسیم بندی می‌شوند.

    برای انجام این بررسی اطلاعات زیر جمع‌آوری گردید:

1- کارگاهی که حادثه در آن بوقوع پیوسته است .

2- شیفت کاری

3- زمان وقوع حادثه

4- شرح و دلیل وقوع حادثه

5- نوع حادثه و محل دقیق وقوع آن

6- جسم یا سطحی که باعث ایجاد آسیب دیدگی گردید.

7- آخرین زمان مصرف غذا

8- استفاده از نوشیدنی الکلی در 12 ساعت قبل از وقوع حادثه

9- آخرین اختلال خوابی افراد حادثه دیده

10- وجود مشکلات و کشمکشهای خانوادگی

11- وجودبیماری‌های خاص ومزمن وهمچنین نوع داروهای مصرفی درصورت وجودبیماری

12- معالجه و درمان صدمه

13- مراجعات صورت گرفته برای درمان آسیب دیدگی

14- دوره غیاب حادثه دیدگان بعد از بروز حادثه و وقوع صدمه

    تعداد آسیب دیدگان این کارخانه در یک دروه یک ساله شامل 341 کارگر مرد با میانگین سنی 58-18 سال می‌باشند که اکثریت آنها در گروه سنی 25 تا 35 سال قرار دارند. در مجموع 377 آسیب شغلی برای این تعداد آسیب دیده در عرض یک سال گزارش شده است که معادل 5/1105 آسیب شغلی برای هر یکهزار کارگر آسیب دیده (در عرض یک سال) ، بنابراین 7/56% از کل آسیب دیدگان دچار تعداد آسیب شغلی بیش از یکی شده‌اند که بعضی از آنان در همان زمان وقوع حادثه و برخی دیگر در زمانی جداگانه و طی حادثه دیگری به وقوع پیوسته اند.

    در زمینه رابطه بین آسیب دیدگی ها و زمان کاری : این کارخانه در 4 شیفت کار می‌کند که شامل :

الف – 6 صبح تا 2 بعدازظهر (شیفت صبح)

ب – 2 بعدازظهر تا 10 شب (شیفت عصر)

ج – 10 شب تا 6 صبح (شیفت شبانه)

د – 9 صبح تا 5 بعد از ظهر (شیفت عمومی)

    بر اساس جدول 1 ، بجز شیفت شب ، در بقیه شیفتهای کاری، نیمه دوم شیفت ، آمار حوادث بالاتری را دارا بوده است (که این امر می‌تواند به دلیل خستگی و فرسودگی کارگر وعدم تمرکز او باشد ) . بنابراین در شیفت شبانه ، بالاترین آمار حوادث مربوط به نیمه اول شیفت کاری می‌باشد . همچنین نسبت تعداد صدمات به تعداد کارگران در شیفت صبح بالاترین میزان و در شیفت عمومی کمترین مقدار را دارا می‌باشد .

بر اساس شکل 1، در نیمه دوم هفته (از پنج شنبه تا شنبه) تعداد صدمات به حداکثر می‌رسد . همچنین بر اساس شکل 2، در نیمه اول سال (از ماه ژانویه تا می) تعداد صدمات ناشی از کار بالاتر می‌باشد که این میزان در ماه فوریه به اوج خود می‌رسد و به تدریج کاهش می‌یابد . (لازم به ذکر است که در طی ماههای ژانویه تا می ، میزان تولید بالاتر بوده و در طی ماههای سپتامبر و اکتبر میزان تولید کاهش یافته است . )با این حال ، تفاوت آماری معنی داری بین این امر و تعداد آسیب دیدگان مشاهده نگردیده است .

 بر اساس جدول 2، کارگران با سن کمتر از 30 سال ، درآمد ماهیانه کمتراز 88 دلار آمریکا و با تجربه کاری (در همان کارخانه) کمتر از 2 سال بیشتر دچار صدمه و آسیب گشته اند و این فاکتورها، تأثیر آماری معنی داری روی میزان آسیب‌‌دیدگی دارند .

    فاکتورهای دیگر، مثل میزان تحصیلات، وضعیت تأهل، بیماری مزمن، مصرف الکل و سیگار، شیفت کاری ، میزان تجربه کاری (البته نه در همان کار خاص) و ... مورد مطالعه قرارگرفتند،امارابطه آماری معنی‌‌داری بین آنهاومیزان صدمات ، مشاهده نگردید.

    در بررسی علل وقوع حادثه ، 4/34% حوادث بر اثر شیشه ، 1/28% براثر ماشین آلات، 16% بر اثر فلزات ، 3/6% بر اثر جرقه‌های جوشکاری و 1/3% حوادث بر اثر مواد شیمیایی و در نهایت 3% انها هم در اثر تماس با قالبهای داغ می‌باشد . (8% سایر موارد)

    رابطه بین آسیب های شغلی و غذا: 43% صدمات در عرض 3 ساعت پس از صرف غذا، 25% آنها ، 3 تا 6 ساعت پس از صرف غذا و 3/31% آنها در فاصله زمانی بیش از 6 ساعت پس از صرف غذا ، به وقوع پیوسته اند . بنابراین در ساعات بلافاصله بعد و یا قبل از غذا بیشترین تعداد حوادث رخ داده است .

    در بررسی فاکتورهای تکنیکی مؤثر بر وقوع صدمات ، فاکتورهای محیطی رایج ترین فاکتور ها به حساب می‌آیند (معادل 5/38% موارد) . در مورد فاکتورهای انسانی نیز می‌توان به عدم استفاده از وسایل استحفاظ فردی ، بی اعتنایی کارگر، عدم انجام صحیح کار بر طبق اصول ایمنی، خستگی کارگر، عدم تجربه کافی در هنگام کار با ماشین آلات خطرناک ، عدم نصب صحیح سیستم های حفاظتی دستگاه و ... اشاره کرد . در این میان بالاترین آمار صدمات، به علت عدم استفاده صحیح از وسایل استحفاظ فردی و نپوشیدن لباسهای ایمنی و به میزان 8/44% می‌باشد . اطمینان بیش از حد کارگران از آشنایی با روند کار ماشین‌آلات و عدم رعایت نکات ایمنی نیز ، باعث به وقوع پیوستن 7/18% آسیب‌دیدگی‌ها گشته است . تعویض نابجای اجزای ماشین ، دستکاری ماشین‌آلات و جداکردن قسمتهای محافظ دستگاهها باعث بوجود آمدن 7/18% آسیب دیدگی‌ها گشته‌اند.

    1/4% صدمات براثر اشتباه همکار فرد آسیب دیده به وقع پیوسته‌اند که شامل اشتباهاتی از قبیل استارت ماشین بدون دادن هشدار ، ریختن مواد شیمیایی و یا سایر مواد روی افراد و ... می‌باشد . بعضی از کارها همانند جوشکاری ، نیاز به آموزش اولیه دارند که عدم دادن این آموزش ها  در این قبیل موارد ، در مجموع باعث به وقوع پیوستن 3% حوادث گشته است.

 


 

 

 

جدول 1- توزیع صدمات شغلی براساس شیفت کاری در یک دوره یکساله

 

نسبت مجموع‌کل تعداد صدمات به ازای هرکارگر آسیب دیده

مجموع کل

نسبت تعداد صدمات به ازای هرکارگر

تعداد و درصد صدمات واقع شده در نیمه‌دوم شیفت کاری

نسبت تعداد صدمات به ازای هر کارگر آسیب دیده

تعداد و درصد صدمات واقع شده در نیمه اول شیفت کاری

تعداد کارگران حادثه دیده

شیفت کاری

5/1

(%9/33)128

9/0

(%3/21)80

5/0

(%7/12)48

87

6صبح تا2بعدازظهر

3/1

(%8/30)116

7/0

(%17)64

6/0

(%8/13)52

87

2بعدازظهرتا10شب

0/1

(%6/15)59

4/0

(%6/6)25

6/0

(%9)34

55

10شب تا6 صبح

7/0

(%6/19)74

4/0

(%5/12)47

2/0

(%1/7)27

112

9صبح تا 5 بعدازظهر

_____

(%100)377

_____

(%4/57)216

_____

(%6/42)161

341

مجموع تعداد کل


 

 

 

 

 

جدول 2- مطالعه فاکتورهای ریسکی برکارگران آسیب دیده (تعداد کل افراد مورد بررسی قرار گرفته = 75 کارگر           تعداد کل صدمات به وقوع پیوسته برای این تعداد = 96صدمه)

 

P

Odd - Ratio

تعداد کسانی که دچار آسیب نشده‌اند

تعداد آسیب دیدگان

فاکتور ریسکی

013/0

(4/8-8/1)CI9/3

5

26

19

25

سن - 1

 
        سال 30 <

        سال 30 ³

004/0

(6/12-3/1) CI0/4

10

21

29

15

درآمد-2

 
       دلار 88 <

میزان تجربه در همان کارخانه – 3

 
       دلار88 ³

01/0

(8/22-3/1) CI6/5

4

27

19

25

    سال 2 <

   سال 2 ³

 


 



 

 

1 Ý انواع برخوردها : Struck (by / against)

 

2  ٭ انواع بریدگی ها: (In/Under/Between) Cut         CIUB

3  ٭ سقوط (سقوط در سطوح هم سطح و یا سقوط از ارتفاع )

4 ٭ سایر موارد شامل: انفجارات- تماس با مواد شیمیایی یا فیزیکی – غرق‌شدگی و …

 

 

1Ý توزیع حوادث بر حسب متغیرهای مورد بررسی در جدول 2 می باشد.

2 Ý منظور از سایر موارد: انفجارات، تماس با موادشیمیایی یا فیزیکی و غرق‌شدگی می باشد.

 

 

Ý میزان اعداد ستونها بر حسب درصد می باشد.

 

 

1Ý  در آمارهای بررسی شده ، خویش فرماها و همچنین کارگران در نیروهای نظامی تحت پوشش قرار نگرفته اند

2Ý  میزان دینار بر اساس ارزش آن در سال 1994 در نظر گرفته شده است .


 
 
حوادث ناشی از کار
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ٢:٠٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۸ اسفند ۱۳۸٧
 
آمادگی واکنش در شرایط اضطراری

چکیده :

یکی از الزامات مهم و تعیین کننده در سیستمهای مدیریت ایمنی و حتی زیست محیطی الزامی تحت عنوان " آمادگی و واکنش در شرایط اضطراری" می باشد . دلیل گنجاندن این الزام در استانداردهای یاد شده اهمیتی است که این موضوع در کاهش عواقب حادثه دارد چرا که وجود خطاهای پنهان در سیستم همواره محتمل بوده و تمامی سازما ن ها متاثر از عوامل بیرونی می باشند. گاهاً این تاثیرات سازمان را به بحران کشانده و باعث بروز اختلالات اساسی در سیستم ها می گردند. با داشتن طرحی در خصوص آمادگی و واکنش در شرایط اضطراری می توان تاثیر عوامل بیرونی - پس از بالفعل شدن این عوامل - را تا حد قابل ملاحظه ای کنترل نمود و کاهش داد .
در این مقاله سعی شده که تا حدی مفهوم واکنش در شرایط اضطراری روشن گشته و سپس بعد از آن با یک مثال عملی در یک کارخانه تولید لوله طریقه کار تیمهای واکنش سریع را مورد بررسی قرار خواهیم داد .

 



مقدمه :

بهر اندازه که اقدامات پیشگیرانه ( Reactive ) در سطح مطلوبی قرار داشته باشد غفلت از اقدامات واکنشی ( Proactive ) عواقب بسیار خطرناکی را بدنبال خواهد داشت . از آنجا که دستیابی به ایمنی 100 % ممکن نمی باشد ، در کنار اقدامات پیشگیرانه بایستی طرحی برای مقابله با حوادث پیش بینی نشده و یا وضعیتهای اضطراری در سازمان وجود داشته باشد . در وضعیت موجودِ کشور اکثر صنایع اقدام به تدوین طرحی تحت عنوان ”طرح واکنش در شرایط اضطراری “ یا ”طرح مقابله با بحران “ نموده اند که عمدتا از کارآیی لاز م برخوردار نمی باشد. عدم کفایت طرح های یاد شده اصولاً به دو عامل بستگی دارد :

1 - ضعف در برنامه ریزی و طرح تهیه شده بگونه ای که این طرح توانایی اتصال بخشهای سیستم را ندارد .
2 - عدم کفایت تیم ها در اجرای مفاد طرح که این مهم را می توان با تمرینات ادواری رفع نمود .
برای تهیه یک طرح آمادگی و واکنش در شرایط اضطراری موثر سه مرحله اصلی وجو د دارد که شامل شناسایی پتانسیل های بحران ، برنامه ریزی برای واکنش وارزیابی برنامه ها می باشد .

واژگان و تعاریف :

• Emergency : واقعه ای غیر عادی که فرآیند ، پرسنل یا سرمایه های سازمان را تهدید می نماید .
• Emergency Response : برنامه ریزی ها و ایجاد هماهنگی لازم برای مقابله با یک رویداد شامل خطراتی که سیستم را تهدید می کند و تاکتیکهای مقابله با آنها .
• Crisis : رویدادی که بصورت ریشه ای ، خوش نامی سازمان ، آینده آن و فرآیند تولید آن را تحت تاثیر نامطلوب قرار دهد .
• Incident Commander : فرمانده ارشد عملیات واکنش در شرایط اضطراری و مسئول کمیته بحران سازمان .
• On-scene Commander : فرمانده اجرائی عملیات واکنش در شرایط اضطرای که در محل حادثه مستقر بوده و اطلاعات لازم را به کمیته بحران ارسال و دستورات مربوطه را از فرمانده ارشد دریافت و اجرا می نماید .


آمادگی برای واکنش در شرایط اضطراری :

در حالت واقعی همواره احتمال وقوع رویدادهایی که می توانند سازمان را دچار بحران نمایند وجود دارد و از طرفی زمان وقوع تعدادی از این رویدادها غیر قابل پیش بینی می باشد مانند زلزله ، سیل ، جنگ و تندبادها . لذا شناسایی این پتانسیل ها ( مواردی که می توانند سازمان را به
بحران بکشانند ) همچنین ایجاد و حفظ آمادگی برای واکنش در این شرایط می تواند خسارات ناشی از اینگونه وقایع را به حداقل برساند .
شناسایی پتانسیل های بحران در کارخانجات و سازما ن ها اولین قدم در راه کنترل حوادث منتج از این پتانسیل ها می باشد. تا زمانی که شناختی کامل و کافی از خطرات موجود در سازمان نداشته باشیم قادر به برنامه ریزی برای مقابله با آنها نخواهیم بود . در بخش شناسایی پتانسیل های بحران توجه به طبیعت فرآیند بسیار مهم می باشد . . بر اساس تعریف استاندارد OSHA حالت اضطراری می تواند به مواردی مانند نشت گاز سمی ، ریزش مواد شیمیایی ، نشت مخاطره آمیز گازهای قابل انفجار و اشتعال ، انفجارات و حریق ها و . . . نیز اطلاق گردد .

مرحله دوم ایجادِ آمادگی و برنامه ریزی برای واکنش در شرایط اضطراری ، شناسایی پتانسیل های پاسخگویی در مقابل بحران می باشد. در این مرحله سازمان علاوه بر تجهیزات واستعدادهای درون سازمانی ٬ امکانات برون سازمانی ( تاسیسات موجود در مجاورت سازمان ) که امکان استفاده از آنها وجود دارد را نیز مورد شناسایی و ارزیابی قرار خواهد داد . در اینگونه موارد معمولا سازمان با امضاء تفاهم نامه با سازمان های مجاور از ایشان در وضعیت های اضطراری کمک می گیرد .

در مرحله بعد با بررسی پتانسیل های بحران و استعدادهای پاسخگویی سازمان اقدام به تدوین برنامه هایی برای واکنش در شرایط اضطراری می نماید. در این مرحله با پیگیری سناریوهای از پیش تعیین شده ، سازمان به ارزیابی برنامه ها و استعدادهای پاسخگویی شناسایی شده می پردازد . تمامی مراحل فوق نیاز به پیروی از اصول و قواعد خاصی دارد که در ادامه به آنها اشاره خواهد شد .
طرح ریزی :
موثر بودن و کفایت طرح های آمادگی و واکنش در شرایط اضطراری به تعدد این طرحها و اجرای آموزش های مرتبط با آنها بستگی دارد . می دانیم که بدون تعهدِ مدیریت هیچ برنامۀ ایمنی
به نتیجه نخواهد رسید ، طرح های مورد بحث نیز از این قاعده مستثنی نمی باشند . بنابراین از وظایف مدیریت می باشد که نسبت به موثر بودن و کفایت این برنامه ها حساسیت نشان داده و دستورات لازم در خصوص به روزآوری این برنامه ها را ابلاغ نماید .
طرح های اضطراری بایستی به اطلاع پرسنل رسیده و در دسترس ایشان قرار داشته باشد .

هر یک از طرح ها بایستی حداقل شامل موارد زیر باشد :

1 - روش های فرار اضطراری و مسیرهای فرار.

2 - رویه های عملیاتی که بایستی توسط پرسنل مستقر در سایت پیروی شود . این رویه ها بایستی شامل روش های خارج کردن سیستم از سرویس بصورت اضطراری باشد و قبل از تخلیه اضطراری واحد به اجراء گذاشته خواهند شد .
3 - رویه هایی برای شمارش پرسنل پس از تکمیل طرح تخلیه اضطراری .
4 - آموزش تعدادی امدادگر و تجهیز لوازم پزشکی لازم .
5- روش های اطلاع رسانی حوادث که نشانگر طریقه اعلان حوادث توسط پرسنل به گروه های مربوطه می باشد .
6 - مشخص نمودن اسامی و سمت های سازمانی که بایستی در کمیته بحران حضوربهم رسانند .
7 - لیست تلفن ها و اطلاعات لازم و ضروری.

آموزش :

ارتباطات سازمانی ، آموزش های مورد نیاز و چگونگیِ پیگیریِ بروز وقایع اضطراری از دیگر
موارد مهم طرح ریزی می باشد. در زمینه نیازهای آموزشی در زمان وقوع بحران حداقل توجه به آموزش های زیر لازم و ضروریست :

1 - آموزش تخلیه اضطراری .
2 - آموزش های مربوط به شناسایی آژیرهای اضطراری.
3 - آموزش مربوط به طریقه اطلاع رسانی حوادث توسط پرسنل .
4 - رویه های خارج نمودن واحد از سرویس .
5- پتانسیل های وقوع وضعیت اضطراری .


این آموزش ها باید در زمان های زیر به پرسنل ارائه شود:

- هنگام شروع بکار سازمان

- برای کارمندان جدیدالاستخدام

- هنگامی که دستگاهی جدید ، موادی جدید یا فرآیندی جدید به سیستم اضافه می شود .
- هنگامی که رویه ها به روز شده یا تغییر می یابد .

- هنگامی که تمرینات انجام شده نشانگر نیاز پرسنل به آموزش بوده باشد .

- حداقل سالانه یکبار.
اجرا :
پس از تکمیل طرح ریزی و ارائه آموزش های لازم سازمان بایستی با اجرای مانورهای وضعیت
اضطراری
- همسو با پتانسیل های شناسایی شده
- بر اساس سناریوهای از پیش تعیین شده اقدام نماید .

در این مرحله کاستی های مرحله طرح ریزی و آموزش های تکمیلی مورد نیازشناسایی خواهد شد .
درمانورهای وضعیت اضطراری تمامی واحدهای سازمان و پرسنل مربوطه درگیر بوده و هماهنگی و عملکرد ایشان مورد ارزیابی قرار می گیرد .

مانورهای انجام شده بایستی در دو مرحله برنامه ریزی و اجرا گردند :

• مرحله اول : آزمون تئوری مانور

• مرحله دوم : آزمون عملی مانور

در مرحله اول سوالاتی پیرامون رویه ها ، دستورالعمل ها و پتانسیل خطر از پرسنل واحد پرسش خواهد شد ؛ در این مرحله دانش تئوری پرسنل درخصوص دستورالعمل ها و موارد مشا به مورد بررسی قرار می گیرد چنانچه نیاز به آموزش مضاعف احساس نشود مانور به مرحله عملی خواهد رسید

در مرحله عملی بدون اطلاع قبلی سناریوی از پیش تعیین شده به مرحله اجرا گذاشته خواهد شد و تمامی واحدهای درگیر درعملیات شرکت خواهد نمودند .

ارزیابی :
ارزیابی عملکرد نفرات کلیدی و تیم های عمل کننده در بحران پس از اجرای مانور الزامیست .
برای ارزیابی مانورها و عملکرد افراد و تیم ها بایستی شاخص هایی تعیین و مورد بررسی قرار
گیرد . در راستای این مهم تشکیل تیم ارزیابی برای کنترل صحنه عملیات ، مستند نمودن واکنش ها و مواردی اینچنینی لازم و ضروریست . استفاده از چک لیست توسط تیم ارزیابی بسیار مفید خواهد بود. جلسه ارزیابی مانورها می تواند بلافاصله پس از اجرا یا با فاصله زمانی کمی پس از اجرا برگزار شود . در این جلسه افراد کلیدی و سرپرستان تیم های عمل کننده شرکت خواهند داشت و نکات قوت و ضعف مانور را بررسی و ارزیابی خواهند نمود .
موارد مهم در یک طر حریزی :


موارد زیر به عنوان نکات مهم در یک طرحریزی مورد توجه خواهند بود :

- مشخص نمودن فرمانده ارشد ، مسئولیت ها و اختیارات وی ( با توجه به مطالب قید شده در بالا فرمانده ارشد همان مدیریت ارشد خواهد بودکه تام الاختیار می باشد ) .
- مشخص نمودن فرمانده عملیات مستقر در محل حادثه ، مسئولیت ها واختیارات .
- تهیه طرح های عملیاتی برای مقابله .
- جمع آوری اطلاعات اضطراری مورد نیاز( شامل عوامل بحران ساز، پتانسیل های پاسخگویی و . . . . )
- تهیه و بروزآوری نقشه های اضطراری سایت .
- مشخص نمودن تعداد پرسنل حاضر در محل حادثه .
- تعریف ارتباطات درون و برون سازمانی .
- مشخص نمودن سخنگوی سازمان در مواقع بحران .
- مشخص نمودن محل مرکز فرماندهی عملیات .

مراحل اجرا : مراحل اجرای یک طرح واکنش اضطراری از آغاز تا پایان عبارت است از:


فاز یک

17 چکمه
18 نردبان حریق
19 کپسول اکسیژن
20 کیف کمکهای اولیه
21 بازو بند سر گروه
22 آژیر و چراغ گردان
23 شیلنگ فایر باکس
نام و امضا تکمیل کننده :
3 – نقشه ها :
اطلاعات این نقشه ها شامل کروکی راههای فرار٬ محل کپسولها و فایر باکسهای آتش نشانی ٬ محل دتکتورها ٬ مناطق امن ٬ کانونهای خطر و سایر اطلاعات لازم می باشد.
این نقشه ها در طراحی مکان تجهیزات و نیز در زمان بروز حادثه برای شناسایی مناطق بسیار مفید است .
4 – تیمهای واکنش سریع : Emergency Response Teams ( E.R.T )
این تیمها در 3 گروه خاص تشکیل شده اند :

الف ) گروه پشتیبانی : که در صورت بروز حادثه به محل اعزام شده ٬ حادثه را شناسایی کرده ٬ به واحد مربوطه اطلاع و تجهیزات لازم را مهیا می کنند .
ب ) تیم مقابله : این گروه طبق آموزشهای خاصی که دیده اند وظیفه مقابله و دفع خطر را به عهده دارند . مانند اطفاء حریق

ج ) گروه امداد : این گروه نیز همچنان که از نامش پیداست ٬ وظیفه کمک و امداد رسانی را به عهده دارد .

این تیمها دارای برنامه ریزی خاصی برای واکنش در شرایط اضطراری می باشند و یا حتی مانورها می باشند .
برنامه تیم های واکنش سریع در سال 1385
ردیف محل مانور موضوع تاریخ اجرا
1 کیوسک منطقه A بررسی آمادگی حضور پرسنل 3/2/85
2 کیوسک منطقه B بررسی آمادگی حضور پرسنل 4/2/85
3 کیوسک منطقه C بررسی آمادگی حضور پرسنل 5/2/85
4 منطقه تیم C آتش سوزی و حریق 7/3/85
5 منطقه تیم A آتش سوزی و حریق 20/3/85
6 منطقه تیم B آتش سوزی و حریق 29/3/85
7 واحد ذوب مرکزی سوراخ شدن کوره 50 تنی 14/4/85
8 واحد لوله سازی تخلیه اضطراری سالن 4/5/85
9 واحد شوفاژ تخلیه اضطراری سالن 24/5/85
10 انبار محصول - پوتین امداد و نجات مصدوم 14/6/85
11 سایت اصلی گاز شرکت حریق و آتش سوزی 18/7/85
5 – مانور و ارزیابی عملیات :
در پی تشکیل این تیمها ٬ مانورهایی برای ارزیابی عملکرد آنها و نیز میزان واکنش افراد درگیر حادثه صورت می گیرد . در این ارزیابی بر اساس شاخصهای از قبل تعیین شده به تیمها امتیاز داده می شود که این امتیازات می تواند مبنایی برای اعطای پاداش به افراد باشد . در این شیوه ارزیابی نواقص را شناسایی کرده و قبل از وقوع حادثه نسبت به رفع آنها اقدام می شود . نمونه ای از این شناساییها ٬ کندن تونلی در زیر کوره 50 تنی ذوب بود . زمانی که این کوره سوراخ می شود ٬ مذاب داخل آن شروع به پاشش می کند و حتی وسایل اطفاء حریق نیز نمی تواند آن را مهار کند . تنها چاره در این زمان بستن دریچه خروجی کوره و تخلیه آن است که قاعدتا با پاشش ذوب نمی توان به آن نزدیک شد . لذا اقدام اصلاحی کندن تونلی از پشت کوره بود که در مواقع لزوم بتوان آن را تخلیه نمود .
از آنجاییکه هر مانوری هدف خاصی را دنبال می کند و در رسیدن به این هدف مراحل ویژه و حساب شده ای را طی می کند ٬ برای هر مانوری یک سناریو نوشته می شود . در این سناریوها تاریخ برگزاری مانور ٬ منطقه و خلاصه عملیات قبل از شروع مانور ٬ و نقاط ضعف و قوت شاخصها پس از ارزیابی آورده می شود . در زیر نمونه یک سناریو و نیز شاخصهای ارزیابی تیمها آورده شده است .
سناریوی مانور واکنش سریع :
نوع مانور : تخلیه اضطراری سالن
تاریخ برگزاری مانور : 4/5/85
ساعت اجرای مانور : 12 ظهر
منطقه عملیات : سالن لوله ریزی
شرح خلاصه مانور :
1 – هماهنگی با سرپرست سالن
2 – توجیه پرسنل جهت خروج از سالن
3 – به صدا در آوردن آژیر خطر جهت اعلام مصنوعی زمان زلزله یا حادثه مشابه
4 – زمان سنجی دقیق از بادی خروجی
5 – سرشماری افراد حاضر در شیفت
6 – تکرار 3 بار عملیات فوق و زمان سنجی
نقاط ضعف شاخص :
1 – چیدمان بار در خروجی قسمت تعمیرات لوله ریزی که این خروجی را مسدود نموده و اختلال در زمان تخلیه را باعث می شود .
2 – چیدن میز کار و 3 عدد سنگ خرطومی واحد سنگزنی جهت تعمیرات
نقاط قوت شاخص :
1 – زمان سنجی اول 13.37 ثانیه
2 – زمان سنجی دوم 11.24 ثانیه
3 – زمان سنجی سوم 10.00 ثانیه
شاخصهای ارزیابی تیم واکنش سریع
نام مانور : تاریخ :
1 – زمان حضور اعضای تیم واکنش سریع در محل حادثه :
تا 15 ثانیه تا 30 ثانیه تا 40 ثانیه تا 50 ثانیه 60 ثانیه به بالا
5 4 3 2 1
2 – زمان در تخلیه اضطراری سالنها و اماکن :
20-30 ثانیه 31-40 ثانیه 41-50 ثانیه 51-60 ثانیه 60 ثانیه به بالا
5 4 3 2 1
3 – نظم و ترتیب افراد در عملیات و عدم تداخل کاری :
بدون اشتباه حداقل یک خطای ثبت شده حداقل دو خطای ثبت شده حداقل سه خطای ثبت شده بیش از سه خطای ثبت شده
5 4 3 2 1
4 – صحیح و درست عمل نمودن افراد و پرهیز از اشتباه درعملیات مقابله :
بدون اشتباه حداقل یک خطای ثبت شده حداقل دو خطای ثبت شده حداقل سه خطای ثبت شده بیش از سه خطای ثبت شده
5 4 3 2 1
5 – صحیح و درست عمل نمودن افراد و پرهیز واکنش در شرایط اضطراری
مرحله 1 تماس اولیه مبنی بر وقوع حادثه
مرحله 2 اطلاع به فرمانده ارشد عملیات و آماده سازی مرکز فرماندهی عملیات
مرحله 3 ارزیابی تیم های مقابله با واکنش اضطراری و سنجش وضعیت موجود در مقابل این تیم ها
مرحله 4 مشخص نمودن فرمانده عملیات مستقر در سایت
مرحله 5 مشخص نمودن منطقه خطر
مرحله 6 تماس با تیم های امدادی درون سازمانی و برون سازمانی در صورت نیاز
مرحله 7 تماس با مسئولین و مدیرانی که بایستی در جریان واقعه قرار گیرند
مرحله 8 تماس با مراجع قانونی در صورت نیاز
مرحله 9 اطلاع رسانی به پرسنل و افراد حاضر در سایت و رسانه ها
فاز دو واکنش های بازیابی و بازدارنده
مرحله 10 تماس با خانواده درجه یک پرسنل ( همسر،پدر،مادر، فرزند )
مرحله 11 ارزیابی خرابی ها و خسارات وارده به واحدها
مرحله 12 اعلام گزارش ارزیابی به مدیریت ارشد
مرحله 13 تماس با طرف های قانونی متصل به سازمان ( مانند شرکت های بیمه و . . . )
مرحله 14 اتخاذ تصمیم توسط مدیریت ارشد در خصوص خارج نمودن واحد ازسرویس یا ادامه عملیات واحد ( اقدامات اصلاحی )
تخلیه اضطراری پرسنل در فاز یک انجام می شود و بدیهی است پس از شروع عملیات و بر اساس دستورات فرماندهان عملیات ، طرح تخلیه اضطراری اجرا خواهد شد .
در ادامه مباحثی مانند تمیز کردن سایت پس از حادثه و تهیه گزارش تحلیلی پیگیری خواهد شد که به اقدامات تکمیلی معروف می باشند .
بدیهی است در صورت بروز هرگونه حادثه اقدامات واکنش در شرایط اضطراری بلافاصله به اجرا گذاشته نمی شود و فعال نمودن این رویه ها نیز با توجه به پیامد های آن در مواردی که نیاز ضروری به آنها احساس نشود به نفع سازمان نمی باشد . بدین معنا که با در نظر گرفتن طبیعت حادثه و گستردگی آن شاید نیاز به بکارگیری تمام توان سازمان و یا نیاز به نیروهای امدادی برون سازمانی نباشد . لذا بهترین کار تقسیم بند ی و سطح بندی حوادث می باشد . در اینجا فرماندهان عملیات ( فرمانده سایت و فرمانده ارشد ) سطح حادثه را مشخص می نمایند و بر اساس سطح مشخص شده ، توان شرکت سازماندهی می شود.
سطوح بحران پیشنهادی در بعضی از دستورالعمل ها عبارت است از:
- سطح یک عدم وجود خطر برای جامعه : در این حالت خطری خارج از سازمان وجود ندارد و جامعه در معرض خطر نمی باشند . در این حالت امکان کنترل سریع خطر وجود دارد . خطری متوجه جامعه بیرونی نمی باشد و پرسنل سازمان توانایی کنترل وضعیت بوقوع پیوسته را دارند . آلودگی زیست محیطی قابل ملاحظه ای روی نداده است و تخلیه اضطراری در این مرحله اجرا نخواهد شد .
- سطح دو وجود خطر بالقوه برای جامعه : در این حالت احتمال کشانیده شدن بحران به بیرون از سازمان و در خطر قرار گرفتن همسایگان سازمان وجود دارد . در این حالت استفاده از نیروهای امدادی برون سازمانی امری اجتناب ناپذیرمی باشد و تاثیرات مخرب زیست محیطی شدیدی در پی حادثه روی خواهد داد . در این وضعیت طرح تخلیه اضطراری سازمان به مرحله اجرا گذاشته می شود . در تخلیه اضطراری پرسنلی که در امر کنترل بحران دخالتی ندارند به نقاط ایمن فراخوان می شوند و در این نقطه منتظر فرامین بعدی خواهند ماند . بنابراین در این حالت کنترل خطر با همکاری نیروهای امدادی برون سازمانی مقدور می باشد .
- سطح سه وجود خطری حتمی و محرز برای جامعه : در این حالت امکان کنترل خطر وجود ندارد ، ایمنی جامعه بصورت عمومی مورد تعرض قرار گرفته ، آلودگی زیست محیطی قابل ملاحظه ، شدید و گسترده ای روی داده است . کمک گرفتن از نیروهای امدادی برون سازمانی لازم و ضروریست . طرح تخلیه اضطراری بصورت تمام اجرا گذاشته می شود و پرسنل از نقاط امن به بیرون از سازمان تخلیه می شوند . در این مرحله علاوه بر پرسنل با کمک نیروهای امدادی برون سازمانی طرح تخلیه اضطراری مناطق مسکونی و سایر همسایگان سازمان و حتی تمامی شهر اجرا می شود .
مسئول تخلیه اضطراری پرسنل باید مشخص شده و مسئولیت ایشان شرح داده شده باشد. بهتر است فرمی برای مستندسازی بحران از ابتدای اطلاع رسانی تا تقسیم وظایف تهیه و همزمان با پیشرفت مراحل عملیات تکمیل گردد .
یک مثال عملیاتی :
نمونه ای که مورد مطالعه قرار گرفته یکی از کارخانه های ریخته گری تحت عنوان کارخانه لوله و ماشین سازی ایران می باشد که اقدام به استقرار تیمهای واکنش سریع در این شرکت نموده است . برای قابل لمس تر بودن مسئله ٬ آتش سوزی و حریق مخازن گازوییل و نیز تخلیه اضطراری سالنها را شرح می دهیم .
مراحل کاری واکنش سریع :
1 – شناسایی وضعیتهای غیر عادی یا شرایط اضطراری :
در ابتدا این شرایط توسط واحد ایمنی و بهداشت شناسایی می شود و سپس برای هر یک از این شرایط یک شناسنامه نوشته می شود ( در زیر یک نمونه از این شناسنامه ها آورده شده است ) که در این شناسنامه ها راهکارهایی برای مقابله با آن وضعیت ارائه می گردد.
آتش سوزی و حریق مخازن گازوییل
1-2- ضمن حفظ خونسردی فوراٌ با شماره تلفن 360 تیم واکنش اضطراری تماس بگیرید
2-2 - فوراٌ افراد را از خطر مطلع کنید و منطقه حریق را ترک نمایید
3-2- ناحیه نشت مواد و حریق را تا شعاع حداقل 25 متر از افراد تخلیه نمایید
4-2- از تردد و عبور افراد متفرقه به نزدیکی محل حریق جلوگیری نمایید
5-2- در نشتی ها و حریق های بزرگ افراد باید خلاف جهت باد بایستند
6-2- گاز و بخارات حاصل از سوختن گازوییل از هوا سنگین تر بوده و در نقاط زیر زمینی منتشر می شوند . از ماندن در مناطق زیر زمینی مجاور محل حریق خودداری نمایید
7-2- سعی نکنید برای برآورد میزان خطر از زیرزمینهای مجاور به محل حریق نزدیک شوید
8-2- برای ورود به منطقه خطر فقط افراد تیم واکنش اضطراری مجازند با استفاده از تجهیزات تنفسی مجهز به اکسیژن وارد منطقه آلودگی شوند
9-2- تیم پشتیبانی موظف است میزان حادثه را سریعاٌ تخمین زده و باتوجه به امکانات موجود شرکت سریعاٌ با امداد آتش نشانی تماس بگیرد
10-2- برای اطفاء حریق تا حد ممکن و تا نقطه ای که آب به حریق می رسد از محل حادثه فاصله بگیرید
11-2- خطر انفجار مخزن گازوییل بدلیل تراکم گاز و بخار در جداره مخزن همواره وجود دارد
12-2- اگر حریق در مجاورت مخازن شعله ور شده است ، مخازن را تا پایان آتش سوزی بوسیله پاشش آب خنک نگهدارید
13-2- اگر مخزن و یا تانک حاوی گازوییل صدای غیر عادی داد و یا رنگ آن تغییر کرد سریعاٌ افراد را دور کرده و از آن فاصله بگیرید
14-2- برای اطفاء حریق مخازن گازوییل نیاز به کف آتش نشانی است لذا پاشیدن بی مورد آب در صورت اختلاط با گازوییل و نشت به محوطه و لوله های فاضلابرو خطر آلودگی محیط زیست را دارد
15-2- پس از عملیات اطفاء برای پاکسازی منطقه از خاک رس و شن بعنوان ماده جاذب استفاده نمایید
16-2- در صورت مشاهده نشتی مواد فوراٌ با استفاده از شن و خاک و ماسه محل نشت و مسیر آن را سد نمایید
17- 2- روش کمک های اولیه مصدومین را به شکل زیر به کار بگیرید :
- انتقال مصدومین به هوای آزاد
- تنفس مصنوعی در صورت نیاز / استفاده از کپسول اکسیژن در صورت نیاز
- در آوردن لباسهای آلوده و کفش مصدوم
- در صورت تماس با پوست و چشم ٬ سریعاٌ شستشو با آب توصیه میشود
- انتقال مصدوم به بهداری و مرکز اورژانس
تخلیه اضطراری سالنها
1- تخلیه اضطراری سالن در مواقع وقوع وضعیت های اضطراری مانند زلزله انفجار- آتش سوزی ها و ... انجام می شود .
2- در هر سالن باید تعدادی از افراد را فقط برای راهنمایی سایر پرسنل معین نمود .
3- این افراد تعیین شده موظفند سریعاً در مورد مسایل ذیل اقدام نمایند :
1-3- تلفنچی سازمان به محض دریافت پیام خطر موظف است سریعاً در کوتاهترین جمله به کل سازمان اعلام خطر نماید .
2-3- کلیه افراد تیم های واکنش سریع ، موظفند به فوریت بعنوان راهنما بقیه افراد را به سمت دربهای خروجی اضطراری سالن هدایت نمایند .
3-3- افراد تیم های واکنش سریع موظفند از هجوم افراد و عبور آنها از کنار مکانهای پر خطر جلوگیری نموده و هشدار دهند .
4-3- پرسنلی که زمان لازم برای رسیدن به درب خروجی اضطراری را ندارند باید در محل های ایمنی که خطر سقوط اشیاء و قطعات را ندارد پناه بگیرند .
5-3- ازدحام بیش از حد افراد در یک درب خروجی و ایجاد حادثه برای افراد محتمل است لذا افراد تیم های واکنش سریع موظفند پرسنل را به سمت خروجی های مختلف هدایت نموده و از ایجاد ازدحام جلوگیری نمایند .
افراد تیم واکنش سریع پس از اطمینان از تخلیه کامل سالن سریعاً محل را ترک خواهند نمود .
6-3- پرسنل پس از ترک سالن ها نباید در کنار درب خروجی ازدحام نمایند .
7-3- پس از خروج از سالن همه افراد بایستی حداقل 20 متر از سالن فاصله بگیرند و این فاصله در شعاع سالن رعایت گردد .
2 – تجهیزات :
تجهیزا ت مورد نیاز در این شرایط همگی در کیوسکهای واکنش سریع نگهداری می شوند . این اتاقکها در مسیرهای مابین سوله های تولید تعبیه شده اند . در شرکت لوله و ماشین سازی بنا به وسعت و نحوه قرار گرفتن سالنها ٬ 3 کیوسک و به تبع آن 3 تیم واکنش سریع داریم . ( در مرحله چهارم راجع به این تیمها توضیحات بیشتری آورده خواهد شد )
در درون این کیوسکها انواع اقلام مقابله ای و امدادی نگهداری می شود از جمله آژیر٬ تلفن اضطراری ( که با داخلی 360 از همه نقاط کارخانه قابل دسترسی می باشد . ) برای کنترل این لوازم چک لیستهایی تهیه شده است که همواره اقلام داخل کیوسک تامین شده باشد .
چک لیست کنترل اقلام
کیوسکهای واکنش سریع
شرکت لوله و ماشین سازی ایران
ردیف شرح اقلام تاریخ تکمیل شرح نواقص
1 چراغ قوه
2 طناب نسوز
3 طناب معمولی
4 نوار خطر
5 زنجیر خطر
6 کوزه خطر
7 تلفن بی سیم
8 تبر
9 ماسک ایمنی فیلتر دار
10 پتو
11 برانکاد
12 آتل شکستگی
13 چسب و باند
14 کپسول اطفا حریق
15 لباس ضد حریق
16 کلاه ضد حریق از اشتباه درعملیات امداد رسانی :
بدون اشتباه حداقل یک خطای ثبت شده حداقل دو خطای ثبت شده حداقل سه خطای ثبت شده بیش از سه خطای ثبت شده
5 4 3 2 1
6 – صحیح و درست عمل نمودن افراد و پرهیز از اشتباه درعملیات پشتیبانی :
بدون اشتباه حداقل یک خطای ثبت شده حداقل دو خطای ثبت شده حداقل سه خطای ثبت شده بیش از سه خطای ثبت شده
5 4 3 2 1
7 – مهار کامل خطر و اعلام وضعیت عادی :
تا 5/1 دقیقه بین 5/1 تا 2 دقیقه بین 2 تا 5/2 دقیقه بین 5/2 تا 5/3 دقیقه بین 5/3 تا 4 دقیقه
5 4 3 2 1
8 – پاکسازی منطقه عملیات و توجه به آلودگی زیست محیطی :
پاکسازی کامل حداقل یک خطای ثبت شده حداقل دو خطای ثبت شده حداقل سه خطای ثبت شده بیش از سه خطای ثبت شده
5 4 3 2 1
9 – نتیجه ارزیابی کلی مانور بر اساس میانگین مجموع امتیازات :
عالی خیلی خوب خوب متوسط ضعیف
5 4 3 2 1
با علامت ضربدر امتیازات را مشخص کنید .
نتیجه گیری :
با توجه به عواقب هولناک حوادث طبیعی ، صنعتی و ... داشتن طرحی برای مقابله و کنترل عواقب این حادثه بقاء سازمان را تامین خواهد نمود . در این راستا شناسایی نقاط بحران خیز سازمان ، بلایای طبیعی موجود در محل جغرافیایی سازمان و پتانسیل های بحران امری مهم و حیاتی می باشد . در پی این شناسایی برآورد استعدادهای موجود در سازمان و نیروهای امدادی برون سازمانی برای پاسخگویی در قبال این بحران ها جهت برنامه ریزی و ایجاد طرح واکنش درشرایط اضطراری امری ضروری می باشد . آموزش ها و مستندسازی های مرتبط در این زمینه جهت تقویت طرح بسیار مفید می باشند . تمرین ها و مانورهای واکنش در شرایط اضطراری نیز ازالزامات این طرح ها می باشد که بایستی دقت نماییم اجرای این تمرینات با تمرینات آتش نشانی اشتباه نشود و اهمیت مانورهای واکنش در شرایط اضطراری به هیج وجه نبایستی کاسته شود .

نهایتاً تشکیل و سازماندهی کمیته بحران و داشتن الگویی مناسب جهت واکنش در شرایط اضطراری بهمراه انجام تمرینات دوره ای مدوام می تواند عواقب ناشی از این بحرانات را تا حد قابل توجهی کاهش دهد .

منابع :
• How to prepare for workplace emergencies OSHA 3088:2001

برگرفته از:

http://www.parslift.com


 
 
پیشگیری و کنترل حوادث ناشی از کار
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ٢:٠٠ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۸ اسفند ۱۳۸٧
 

پیشگیری و کنترل حوادث ناشی از کار

 

مقدمه

1- بررسی همه جانبه محیط کار

1-1  – تشخیص و شناسایی خطرات

2-1 ارزیابی خطرات

 

2- تجزیه و تحلیل حوادث به وقوع پیوسته

1-2 - مدلهای ارائه شده در بررسی علل وقوع حوادث

2-2 - مدل TMEPM

3-2 – مدل دامنه هاینریش

 

3- تشکیلات کنترل و نظارت

1-3 – بازرسی کار

2-3 – کمیته های حفاظت فنی

3-3 – مدیریت سیستم های ایمنی و بهداشتی

 

4- اقدامات آموزشی

1-4 – آموزش و دستورالعمل های ایمنی

2 -4 – انجام مطالعات و تحقیقات

3-4 – برگزاری سمینارها و همایش ها

 

 

 

 

 

 

مقدمه

بر اساس تعریف، «حادثه» رویداد پیش بینی نشده و ناخوشایندی است که فعالیتهای کاری را دچار وقفه کرده و ممکن است با جراحت یا خسارت مالی نیز همراه باشد. برخی از حوادث، موجب بروز خسارات و آسیبهای انسانی، اجتماعی و صنعتی جدی می شوند که این امر از طریق کاهش راندمان کاری، تأثیر معنی داری بر بهره وری و تولید خواهد داشت و نکته مهمتر، اثرات سوء اجتماعی و به تبع آن اثرات روانی حاصله بر روی نیروی کار می باشد.

در هر صورت تکنیکهای ایمنی نشان داده که ما می توانیم حوادث را کنترل نموده و از وقوع آنها پیشگیری کنیم. پیشگیری موفق حادثه، حداقل نیاز به چهار اقدام اساسی دارد:

1-  مطالعه و بررسی همه جانبه محیط کار

2-  تجزیه و تحلیل حوادث به وقوع پیوسته

3-  تشکیلات کنترل و نظارت

4-  اقدامات آموزشی

در ادامه به ارائه توضیحات بیشتری در هر مورد می پردازیم.


1-  بررسی همه جانبه محیط کار

مطالعه و بررسی از کلیه نواحی کاری و عملیات و پروسه تولید جهت شناسایی عوامل ایجاد کننده خطرات، مهمترین اقدام پیشگیرانه، جهت کاهش حوادث ناشی از کار به شمار می آید. پس از مطالعه و بررسی و شناخت کامل این خطرات، اقدامات بعدی شامل ارزیابی و تجزیه و تحلیل مخاطرات شغلی می باشد که این تجزیه و تحلیل ها، بعنوان روشی برای افزایش دانش پیشگیری از حوادث بکار می روند.

 

1-  1– تشخیص و شناسایی خطرات

مرحله ابتدایی در پیشگیری از وقوع حادثه، شناسایی خطرات موجود در محیط کار می باشد. بطور کلی دو نوع خطر در هر محیط کاری موجود است.

الف- خطرات آنی که آثار آن بلافاصله قابل مشاهده و ملموس بوده و منجر به بروز حوادث ناشی از کار می گردد.

ب- خطرات آتی که آثار آن بلافاصله قابل مشاهده نبوده و در نهایت منجر به بروز
بیماری های شغلی می گردد.

ما خطرات دسته اول را تحت عنوان خطرات ایمنی و خطرات دسته دوم را با عنوان خطرات بهداشتی می شناسیم. همچنین عوامل ایجاد کننده خطرات نیز شامل موارد ذیل می باشد:

عوامل فیزیکی، شیمیایی ، مکانیکی ، فیزیولوژیکی و بیولوژیکی ، ارگونومیکی و عوامل روانی،  که در هر مورد اگر میزان عامل تولید کننده خطر بیش از حدود مجاز و استاندارد باشد، مشکلات عمده ای در محیط کار بوجود می آید.

در بحث پیشگیری از وقوع حادثه، شناسایی خطرات ایمنی مد نظر می باشد. در این مورد می توان با مطالعه و بررسی از کلیه نواحی کاری، مراجعه به گزارشات مربوط به حوادث و یا صدمات ناشی از کار، بررسی عملیات و پروسه تولید و مرور گزارشات مربوط به عملکرد ماشین آلات ، مشورت با کارگران، کارفرمایان و اعضای کمیته های بهداشت و ایمنی... با محدوده و حوزه خطراتی که افراد در معرض آنها قرار دارند، آشنا شده و در پیشگیری از وقوع آنها اقدام نمود.

همچنین شناسایی خطرات بالقوه محیط کار از اهمیت بسیاری برخوردار است که این امر مبتنی بر بررسی ها و مراقبت های شغلی و تجزیه و تحلیل دقیق خطرات می باشد.

نکته قابل توجه آنست که در حین شناسایی، بهتر است از موارد جزئی صرفنظر کرده و توجه خود را بر روی خطراتی که ممکن است منجر به آسیبهای جدی شوند، متمرکز نماییم.

 

2-1 - ارزیابی خطرات

منظور از ارزیابی خطرات شغلی،‌برآورد ویژگی های کمی و کیفی خطر در محیط کار بوده و هدف از این کار، کاهش حوادث و بیماریهای شغلی می باشد.پس از شناسایی خطرات موجود در محیط کار، ارزیابی ریسک آغاز می شود که شامل مراحل زیر می باشد:

 

1-2-1- شناسایی افراد در معرض خطر:

بعضی از کارگران، در معرض خطرات بیشتری قرار دارند که بترتیب شامل:

الف – کارگران جوان ، کارگران جدید الاستخدام و کارآموزان

ب – کارگران نظافتچی ، ارباب رجوع، پیمانکاران، کارگران بخش تعمیرات و بطور کلی افرادی که به طور دائمی در محیط کار حاضر نیستند ، بدلیل شناخت کمترشان از محیط کار و خطرات آن، در معرض حوادث بیشتری قرار دارند.

 

2-2-1- ارزیابی اقدامات احتیاطی و پیشگیرانه موجود:

در این مرحله، باید در نظر بگیریم که چگونه هر خطری ممکن است سبب آسیب دیدگی افراد شود. به این ترتیب برای ما مشخص خواهد شد که آیا برای کاهش ریسک به انجام اقدامات اساسی تری نیاز است یا خیر. همچنین باید تعیین کنیم که ریسکهای موجود بعد از انجام اعمال احتیاطی ، تا چه حد باقی می مانند.

 

3-2-1- ثبت یافته ها:

یافته های مهم حاصل از ارزیابی باید ثبت گردند که این یافته ها شامل خطرات عمده و همچنین خطرات مهمی که افراد بیشتری در معرض آنها قرار دارند و نیز نتایج
ارزیابی های صورت گرفته بر روی آنها می باشد.

 

4-2-1- حذف خطرات

آخرین مرحله در ارزیابی و تجزیه و تحلیل خطرات، تعیین روشهایی جهت حذف و یا کنترل مخاطرات شناسایی شده می باشد. جهت حذف خطرات می توان تکنیکهای زیر را بکار برد:

الف – انتخاب یک مرحله مجزا و جدید به جای مراحل خطرناک

ب- اصلاح مراحل موجود.

ج – جایگزینی مواد خطرناک و سمی با مواد کم خطر

د – اصلاح و یا تغییر ابزار و تجهیزات مصرفی خطرناک

در این مرحله ، هدف حذف کامل خطرات موجود می باشد؛ اما در مواردی که چنین امری غیر ممکن به نظر می رسد، باید سعی در کنترل خطرات و به حداقل رساندن احتمال آسیب دیدگی افراد شود. در این مورد می توان از روشهایی نظیر گذاشتن حصار در محلهای خطرساز، نصب علایم خطر، حفاظ گذاری ماشین آلات، استفاده از لوازم حفاظت فردی، کاهش زمان تماس و مواجه با عوامل خطر ساز و ... اشاره نمود.


در ذیل برخی از رایج ترین علل وقوع حوادث شرح داده شده است:

 

ردیف

اعمال ناایمن

ردیف

شرایط ناایمن

1

سهل انگاری و بی احتیاطی

1

عوامل محیطی کار

2

قصور در انجام وظیفه

الف – عوامل مکانیکی شامل: (استفاده از دستگاههای بدون حفاظ یا دارای حفاظ ناقص – نقص فنی تجهیزات – ابزار یا ماشین آلات)

3

کار با ماشین با سرعت غیر مجاز

ب – عوامل فیزیکی شامل نور و روشنایی – سر و صدا – ارتعاش – گرما – سرما – الکتریسیته – تشعشعات یونیزاسیون و غیز یونیزاسیون و غیره.

4

تنظیم و تعمیر دستگاه در حین کار

ج – عوامل ارگونومیلی – عدم تطابق فرد با ماشین و کار

5

شوخی در هنگام کار

د – عوامل بیولوژیکی وجود آلاینده های بیولوژیکی در محیط کار – میکروبها و انگلها

6

عدم استفاده از وسایل استحفاظی انفرادی

هـ - عوامل شیمیایی شامل دود – گرد و غبار – گازها و بخارات سمی – مواد قابل اشتعال و انفجار و سوزاننده و خورنده

7

نقص جسمانی

ز – عامل روانی – افسردگی و غیره

8

خستگی مفرط

2

عدم آموزش کارگر توسط کارفرما

9

نقص روانی

3

عدم نظارت کارفرما بر کار کارگر

10

از کار انداختن طرحهای ایمنی

4

عدم در اختیار قراردادن وسایل و امکانات حفاظتی

11

بکارگیری تجهیزات معیوب یا ناایمن

5

صدور دستور غلط توسط مافوق

12

کارکردن به شیوه نا امن مثل بلند کردن ناایمن بار تماس با مواد خطرناک یا قرار گرفتن زیر بارهای معلق

 

13

حرکات خطرناک مثل دویدن – توقف ناگهانی – پرت کردن اشیاء و غیره

14

دخالت در کار دیگران


2-تجزیه و تحلیل حوادث به وقوع پیوسته

یکی از اقدامات اساسی جهت پیشگیری از حوادث، تجزیه و تحلیل حوادث به وقوع پیوسته و بررسی علل وقوع آنها برای پیشگیری از بروز حوادث مشابه می باشد. به طور عمده دو عامل در وقوع حادثه نقش اصلی دارند که عامل اول را تحت عنوان اعمال نا ایمن و دیگری را با عنوان شرایط ناایمن می شناسیم.

در مورد اول (اعمال ناایمن)، افراد در وقوع حادثه نقش اصلی را ایفا می کنند و در مورد بعدی (شرایط ناایمن) ، محیط و سایر عوامل خارجی بعنوان علت اصلی وقوع حادثه شناخته می شود. بر اساس آمار، 88% حوادث، سهم انسانی داشته و تنها 12% آنها بر اثر عوامل محیطی رخ می دهند.

 

1- 2– مدلهای ارائه شده در بررسی علل وقوع حوادث:

روشهای مختلفی به منظور تجزیه و تحلیل حوادث در دسترس بازرسان می باشد که انتخاب یک روش خاص به هدف و جهت بررسی و رسیدگی بستگی دارد، در این زمینه مدلهای گوناگونی نیز در بررسی علل وقوع حوادث مطرح شده است که شامل مدلهای E3 و MTMEPMو Heinrich,s Domino می شود.

-       در مدل M4 ، چهار فاکتور: Man (انسان و کلیه فاکتورهای انسانی) ، Machine (ماشین آلات) ، Material (عوامل محیطی و فرایند و مواد کاربردی ) و Management  (مدیریت) به عنوان عوامل مؤثر در وقوع حادثه مطرح شده اند.

-       در مدل E3 ، عدم توجه به سه فاکتور زیر به عنوان علل اصلی وقوع حادثه به شمار می آیند:

Education (آموزش) ،  Emgineering (اقدامات مهندسی)و Enforcement  (اعمال قوانین ایمنی و بهداشتی).

-       مدل TMEPM نیز عوامل وقوع حادثه را در پنج دسته زیر تقسیم بندی
می کند:

Task (وظائف محوله به کارکنان) ، Material (وسایل و تجهیزات و مواد کاربردی) ، Environment  (محیط کار)، Personal  (مسائل شخصی کارکنان) و Management‌ (مدیریت)

در ادامه به تشریح عوامل مؤثر در وقوع حادثه بر اساس مدل TMEPM و هاینریش می پردازیم:

 

2-2- مدل TMEPM.

:Task

به عنوان اولین فاکتور در بررسی حوادث، طریقه انجام کار در زمان وقوع حادثه بررسی می شود و بازرس یا اعضای گروه  بازرسی و تحقیق پاسخ سؤالاتی نظیر سؤالات زیر را جستجو خواهند کرد:

-       آیا از یک دستور کار ایمن استفاده شده است؟

-       آیا شرایط ایمن به مرور زمان به شرایط نا ایمن تغییر یافته است؟

-       آیا ابزار و وسایل مناسب در دسترس بوده است؟

-       آیا از وسایل مناسب استفاده شده است.

-       آیا تجهیزات ایمنی سالم بوده اند؟

-       آیا در مواقع لزوم از حفاظ های مناسب استفاده می شده است؟

-       به دبنال اکثر این سؤالات ، پرسش مهم دیگری که مطرح می شود این است که : اگر پاسخ منفی است ، علت چه بوده است؟

 

وسایل و تجهیزات کار – Material

برای یافتن عوامل مؤثر در وقوع حادثه که ازتجهیزات و وسایل مورد استفاده ناشی می‌شوند، بازرسان باید پاسخ سؤالات ذیل را جستجو نمایند:

-       آیا در کارگاه، تجهیزات و دستگاه های دارای نقص فنی، موجود است؟

-       علت خرابی و از کار افتادن دستگاه چه بوده است؟

-       آیا در طراحی ماشین آلات دقت لازم بعمل نیامده است؟

-       آیا در کارگاه از مواد مضر و خطرناک استفاده شده است؟

-       آیا ماهیت خطر ساز بودن این مواد برای کارگران شناخته شده است؟

-       آیا ماده جایگزین که خطر کمتری داشته باشد، موجود می باشد؟

-       آیا مواد اولیه مصرفی استاندارد می باشند؟

-       آیا کارکنان باید از وسایل حفاظت فردی استفاده کنند؟

-       آیا وسایل حفاظت فردی در اختیار کارکنان بوده است؟

اگر در هر مرحله مشخص شود که شرایط نا ایمن در محیط کار وجود داشته، بازرس باید علت این امر را شناسایی کند.

 

Environment

محیط فیزیکی و به ویژه تغییرات ناگهانی حادث شده در محیط کار، فاکتورهایی هستند که نیاز به شناسایی دارند.

چیزی که مهم است ، شرایط حاکم در زمان وقوع حادثه می باشد، نه شرایطی که در حالت عادی و معمول همیشگی حاکم بوده است. به عنوان مثال لازم است گروه تحقیق و بازرسی موارد ذیل را مورد بررسی قرار دهد:

-       شرایط آب و هوایی (جوی) چگونه بوده است.

-       آیا حادثه ناشی از شرایط نابسامان موجود در کارگاه بوده است؟

-       آیا محیط خیلی سرد و یا خیلی گرم بوده است؟

-       آیا در محیط کار سرو صدای زیادی وجود داشته است؟

-       آیا در محل کار نور کافی وجود داشته است؟

-       آیا در محیط کار مواد سمی یا گازهای خطرناک، گرد و غبار یا دمه فلزی (Fume) وجود داشته است؟

 

personal

شرایط فیزیکی و روانی هر یک از افرادی که مستقیماً درایجاد حادثه دخیل بوده اند باید مورد بررسی قرار گیرد. هدف از این تحقیق ، سرزنش اشخاص نیست، اما نکته مهم آن است که این تحقیق بدون بررسی ویژگی های شخصیتی کارکنان، کامل نخواهد شد.

در ذیل، به نمونه ای از سوالات مطرح شده در این زمینه اشاره شده است:

- آیا کارگران در کاری که انجام می دادند تجربه داشته اند؟

- آیا آموزش مناسبی دیده اند؟

- وضعیت سلامتی آنها چگونه بوده است؟

- آیا آنها خسته بوده اند؟

- آیا آنها تحت استرس های کاری یا شخصی قرار داشته اند؟

 

 Management

مسئولیت قانونی ایجاد شرایط ایمن در محل کار با مدیریت است و در نتیجه نقش سرپرستان و مدیران رده بالا، همیشه باید در تحقیق حادثه مورد توجه قرار گیرد.

پاسخ به سؤالات مطرح شده قبلی به لحاظ منطقی منجر به پرسش های بیشتری نظیر سؤالات ذیل می شود:

-       آیا دستورات ایمنی به کارکنان ابلاغ شده است و همه کارکنان از آنها مطلع هستند؟

-       آیا طریقه انجام کار بصورت مدون دردسترس کارکنان می باشد؟

-       آیا کارها مطابق دستورالعمل به اجرا در آمده اند؟

-       آیا نظارت مناسبی در امر اجرا، اعمال شده است؟

-       آیا کارگران برای انجام کار آموزش دیده اند؟

-       آیا برنامه ای جهت رفع مشکلات وجود دارد؟

-       آیا شرایط نا ایمن موجود، تصحیح شده است؟

-       آیا سرویس های تعمیر و نگهداری بصورت دوره ای و منظم انجام گرفته است؟

-       آیا بازرسی های منظم دوره ای انجام شده است؟


3-2- مدل دامنه هاینریش (Heinrich,s Domino)

همانطوریکه مستحضرید علل عمده بروز حوادث مربوط به عملکرد غیر ایمن افراد و شرایط غیر ایمن محیط کار می باشد.

در مدل دامه که توسط هاینریش ارائه گردیده و یک مدل بالنسبه پذیرفته شده تلقی می گردد، بروز حادثه یک فرآیند محسوب می شود که 5 عامل در ایجاد آن دخالت دارد.

1- سابقه اجتماعی و محیطی فرد

2- اشتباه فرد

3- عمل غیر ایمن فرد و خطر فیزیکی و مکانیکی موجود در محیط کار (شرایط غیرایمن)

4- حادثه

5- آسیب

حادثه ای ایجاد نمی گردد مگر اینکه کلیه عوامل فرق بر روی هم تأثیر بگذارند.

فردی متأثر ازعوامل اجتماعی یا محیطی چنانچه اشتباهی مرتکب شود که در نتیجه آن عمل غیر ایمنی انجام دهد یا با خطرات فیزیکی و مکانیکی مواجه شود، در آن صورت دچار حادثه شده و آسیبی به وی وارد می شود. چنانچه در سلسله عوامل فوق عامل سوم یعنی عمل غیر ایمن و شرایط غیر ایمن را حذف کنیم، برغم وقوع عوامل اول و دوم حادثه ای بروز نخواهد کرد و آسیبی هم نتیجتاً حاصل نخواهد شد. بنابراین توجه شود که اگر نقایصی وجود دارد و حادثه ای اتفاق نمی افتد، دلیل آن چیست!

انجام بازرسی و کشف نقایص عملکرد کارکنان و محیط کار و ابلاغ و پیگیری و اصرار بر رفع نقایص باین دلیل است که از بوقوع پیوستن فرآیند مزبور جلوگیری بعمل آید.


2-  تشکیلات کنترل و نظارت

1-3 – بازرسی:

بازرسی ها کمک بسزایی در پیشگیری از بیماریها و حوادث شغلی می نمایند، زیرا در طی بازرسی ، خطرات محیط کاری،‌ثبت و معرفی می گردد. بازرسی های دوره ای محیط کار ، یکی از قسمتهای مهم برنامه بهداشت و ایمنی می باشد. از جمله اهداف بازرسی ، کسب اطلاعات بیشتری در زمینه کارها وخطرات ناشی از آنها، شناسایی خطرات موجود (بالفعل) و خطرات بالقوه محیط کار و تعیین و شناسایی عوامل ایجاد کننده خطر می باشد.

در هر بازرسی باید مورد بازرسی ، مکان ،‌زمان و چگونگی و نحوه انجام این کار مشخص شود. همچنین توجه به مواردی که شرایط غیر ایمن و غیر بهداشتی را گسترش می دهد، از جمله: استرس ها ، پوشش نا مناسب، فشار، سرما  یا گرمای بیش از حد، ضایعات شیمیایی حاصل از واکنش های صورت گرفته، استفاده نادرست از مواد شیمیایی و ... بسیار حائز اهمیت است.

جهت تکمیل گزارشات بازرسی باید به موارد زیر استناد نماییم:

الف - نقشه کامل محل کار ( لیوت layout)

     ب- فهرست لوازم و تجهیزات موجود

ج- فهرست مواد شیمیایی مصرفی : در این زمینه باید توجه کنیم که کلیه مواد شیمیایی خطرناک، حاوی بر چسب و برگه اطلاعات ایمنی مواد شیمیایی مصرفی (MSDS[1]) باشند.

د- چک لیست ها

هـ- گزارشات بازرسی موجود

2-3 – کمیته های حفاظت فنی

یکی از اهداف تشکیل این کمیته ها و وظائف آنها، پیشگیری از حوادث و بیماریهای ناشی از کار می باشد. کمیته ها می توانند با انعکاس کلیه نواقص حفاظتی و بهداشتی به کارفرما، طرح مسائل و مشکلات ایمنی، ارائه آموزشهای لازم به کارگران،‌تهیه دستورالعمل های لازم و خط مشی ایمنی و بهداشت کار، سهم بسزایی را در کاهش حوادث ایفا کنند.

یکی از مهمترین وظایف این کمیته ها، تهیه و تدوین خط مشی ایمنی و بهداشت کار می باشد، این خط مشی، از طریق بیان اصول و قواعد ایمنی و بهداشتی مربوط به توسعه و گسترش برنامه ایمنی محیطهای کاری کمک می کند . اجرای قوانین بهداشتی و رعایت اصول ایمنی ذکر شده در خط مشی ، به عنوان یکی از راههای مهم پیشگیری ازوقوع حوادث مطرح می باشد.

 

3-3- مدیریت سیستم های ایمنی و بهداشتی:

کارفرما مسئول سازماندهی و ایجاد هماهنگی بین کلیه سیستم های ایمنی و بهداشت
حرفه ای می باشد.

اگر مدیریت نقش خود را در زمینه نظارت بر بخشهای مختلف برنامه ایمنی، بدرستی ایفا نکند ، کلیه اقدامات صورت گرفته در پیشگیری از حوادث بی اثر خواهد بود. بنابراین اعمال مدیریت صحیح این سیستم ها، یکی از عوامل مهم دیگر در بحث پیشگیری از حوادث
می باشد.


4- اقدامات آموزشی

1-4 – آموزش و ارائه دستورالعمل های ایمنی:

جهت ایجاد فرهنگ ایمنی در محیط کار ، برگزاری دوره های آموزشی بعنوان مقدمه ای ضروری مطرح می باشد که این آموزش ها تأثیر بسزایی در کاهش حوادث ناشی از کار خواهند داشت. معمولاً دو نوع آموزش در محیطهای کاری مطرح می شود که یکی شامل آموزشهای بدو استخدام برای کارگران تازه کار و دیگری آموزشهای مستمر یا ضمن خدمت می باشد که بهتر است این دوره های آموزشی بصورت مداوم و در فواصل زمانی معینی برگزار گردد.

کارگران در طی این دوره های آموزشی با مخاطرات شغلی موجود در محیط کار، دستورالعمل ها و مقررات ایمنی مربوط به کارشان و اصول و میزانهای کار (استانداردهای کاری) آشنا می شوند.

 

2-4- انجام مطالعات وتحقیقات

انجام مطالعات و بررسی ها بر روی عوامل گوناگون موجود در محیط کار و همچنین تحقیقات در زمینه های مختلف فنی، آماری ،‌روانپزشکی و ... ، در کاهش و یا پیشگیری از حوادث و بیماریهای ناشی از کار و همچنین کاهش فاکتورهای زیان آور در محیط کار بسیار مفید می باشد و می تواند نقش مهمی در بهبود شرایط کاری و محیطی کارگران داشته باشد. از جمله عوامل مورد بررسی می توان به مطالعه در زمینه موارد ارگونومیکی در ارتباط با کار و یا ماشین آلات، شاخصه های فیزیکی و فیزیولوژیکی در ارتباط با ابزار آلات و کارگران، فاکتورهای اجتماعی – روانی ، شرایط محیطی و .. اشاره نمود.

همچنین انجام مطالعات و بررسی های آماری ، از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد، زیرا با استفاده از تجزیه و تحلیلهای علمی آماری می توان به علل عمده وقوع حوادث پی برده و راهکارهایی جهت کاهش آنها ارائه نمود.

 

3-4– برگزاری سمینارها و همایش ها

برگزاری سمینارها و همایش هایی در زمینه ایمنی و بهداشت شغلی، باعث ارتقای سطح ایمنی شده ، شرایط همکاری و مساعدت بیشتر میان کارکنان و کارگاه ها و همچنین امکان ایجاد رقابت سالم فی مابین، آنان را در موارد ایمنی و بهداشتی تقویت می نماید.

 

 والسلام

سید محمد تقی زاده

 

 


 

فهرست منابع و مآخذ:

 

1-Effective Workplace Inspection , ccohs, Jaunary 1998

2- guide to writing an OHS policy statement , ccohs, February 2001

3- Accident  Investigation, CCOHS, April 2003

4-Guidelines on occupational safety and health Management systems, ILO-OSH, Geneva, 2001

5- Occupational safety and Health Manual, communication warkers of America, April 2002

6- Safety and Health committees, ccohs,April 2001

7- Risk Assessment , HSE,2002.


 
 
سوال و جوابهایی در ارتباط با حادثه
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ٢:۳۸ ‎ب.ظ روز شنبه ۱٠ اسفند ۱۳۸٧
 

1- حادثه را تعریف کنید و چه زمانی اتفاق می افتد؟
حادثه یعنی رویداد، واقع و پیش آمد ناگوار و ناخوش آیند پیش بینی نشده که خارج از نظم عومی کار به وقوع می پیوندد و خسارات مالی و جانی در بردارد. حادثه زمانی اتفاق می افتد که یکی از موارد زیر صادق باشد:
- ناتوانی از پیش بینی وقوع آن
- ضعف در مقابله با آن          
- ناتوانی برای فرار از آن

 2- انواع حادثه را بیان کنید؟
- کار با ماشین و وسایل غیراستاندارد یا بدون حفاظت ایمنی
- رعایت نکردن استاندارهای انجام کار از سوی مشاغل
- مسمومیت ناشی از مواد شیمیایی محیط کار
سقوط و سرخوردن در اثر لغزندگی
- گرما و سرمای بیش از حد، انفجار ، آتش سوزی، نشت بخارات سمی و مانند اینها.
 3- عوامل مؤثر در بروز حوادث به چند دسته تقسیم می شوند نام ببرید؟
1- عوامل فردی
2- عوامل محیطی
3- عوامل مدیریتی
 4- عواقب ناشی از بروز حوادث را نام ببرید؟
1- عواقب انسانی :
حادثه دیدگی کارکنان موجب می شود که افراد حادثه دیده خانواده آنان،همکاران و خانواده های آنان احساس ناامنی کنند که این امر خود، بر میزان بهره وری  کار تأثیر منفی خواهد داشت.
 2- عواقب اجتماعی :
از نظر اجتماعی با کم شدن نیروی کار، زیانهای اجتماعی عارض می شود و حضور افراد حادثه دیده در جامعه، اثرات سویی بر روحیه مردم، بویژه جوانان دارد.
 3 - عواقب اقتصادی :
از نظر اقتصادی، عواقب ناشی از بروز حوادث به دو دسته تقسیم می شند.
زیانهای اقتصادی مستقیم شامل وقفه کار، هزینه های درمان - زیانهای غیرمستقیم که به مراتب بیشتر و گاه تا ده برابر زیانهای مستقیم برآورد می شود.
 5- راههای پیشگیری از حادثه را نام ببرید؟(4 مورد)
پیش بینی حادثه و جلوگیری از بروز آن با برقرار کردن نظم کارگاهی، رفع موانع مختلف بر سر راه کارکنان، رفع لغزندگی زمین، رفع عوامل سقوط، تعیین نقاط حادثه خیز در ساختمان و دستگاهها، جایگزین کردن موارد و روشهای مخاطره آمیز با روشهای سالم.
- تشکیل کمیته های امداد و عملیات نجات و شناسایی امکانات پزشکی اطراف محل برای امداد رسانی هر چه سریعتر به افراد حادثه دیده.
- تدوین آیین نامه های لازم و مقررات مناسب برای پیشگیری از بروزحادثه
- سعی در ایجاد انگیزه های رفتاری برای کارکنان، به منظور کاربرد وسایل ایمنی و حفاظتی و تفهیم این موضوع به آنان که حتماً نباید اول حادثه رخ دهد و بعد وسایل ایمنی مورد استفاده قرار گیرد.
6- وظایف شاغلان در پیشگیری از حوادث را توضیح دهید؟
- آگاه شدن از خطرات احتمالی از محیط کار و شغلی که تصدی آن را برعهده دارند.
- استفاده از وسایل حفاظتی و ایمنی مانندعینک، کلاه، گوشی ، ماسک
- اطمینان از سلامت کار ماشینها پیش از آغاز کار با آنها
- حفظ آرامش فردی، پرهیز از عجله و شتاب در انجام کارها و بویژه زمان تمام شدن ساعت کار موظف
- خودداری از انجام کار با ماشین های خطرآفرین به هنگام بروز عصبانت یا عجله و شتاب.
 7- وظایف کارفرمایان را در پیشگیری از حوادث نام ببرید؟
- تأمین محیط کار ایمن بر اساس ضوابط و قوانین و مقررات ملی و بین المللی
- تأمین وسایل ایمنی و حفاظتی برای تک تک مشاغل و محیطهای کار به طور جداگانه و برای هر یک به تناسب نوع و میزان خطر آفرینی آنها
- تأمین وسایل کمکهای اولیه مناسب
- تأمین تسهیلات لازم برای آموزش کارکنان نسبت به حوادث و وسایل ایمنی.
 8- وظایف مسؤول بهداشت حرفه ای یا پزشک در پیشگیری از حوادث را نام ببرید؟
- مشاوره با مدیر کارخانه برای امور پیشگیری از بیماریهای شغلی و حوادث
- انجام معاینات پیش از اشتغال یا اخذ کارت معاینه بهداشت از مراکز دارای صلاحیت.
- ارزیابی توانایی داوطلب برای انجام کاری که قرار است مسئولیت آن را برعهده بگیرد.
- تعیین حد تحمل کارکنان برای انجام کارهای مربوط به آنان
- تدوین آئین نامه های اختصاصی برای سلامت محیط کار
- آموزش کارکنان و آماده نمودن آنان برای رویایی با خطر
 9- عوامل مهم ایجاد آتش را توضیح دهید؟
- اکسیژن هوا در بیشتر محیط های کار، به مقدار کافی وجود دارد.
- دمای لازم برای آغاز آتش سوزی از منابع گوناگون ایجاد شده است و به وسیله هدایت جابه جایی و تشعشع منتقل می شود.
- مواد اشتعال پذیر یا سوختنی که به اشکال جامد، مایع و گاز در محیط کار یافت می شوند.
10- مهمترین مواد اشتعال پذیر یا سوختنی در محیط کار کدامند؟
1- گاز طبیعی در سیستم های لوله کشی
2- گاز مایع در کپسول
3- فلزات اشتعال پذیر مانند: سدیم، پتاسیم، آلومینیوم،منیزیوم
4- الکتریسته
5- مواد منفجره
6- سوختنی های جامد که پس از سوختن مقداری خاکستر از خود به جای می گذارند.
 11- روشهای مهار آتش سوزی را بیان کنید؟
1- برای خاموش کردن آتش سوزی های حاصل از مواد سوختنی جامد، بهترین راه سردکردن با استفاده از آب است با پاشیدن آب بر روی آتش می توان شعله را خاموش کرد.
 2- برای مهار آتش سوزی حاصل از مواد سوختنی گازی هم استفاده از مواد خاموش کننده پودری توصیه می شود.
 3- برای خاموش کردن آتش حاصل از مواد سوختنی مایع، از آب نمی توان استفاده کرد. برای خاموش کردن این نوع آتش سوزی باید از خاموش کننده های پودری و گازی استفاده کرد به طوری که این مواد مانع رسیدن اکسیژن هوا به سطح مواد مایع مشتعل شوند.
 12-    ویژگی های افراد حادثه پذیر چیست؟
افراد حادثه پذیر افرادی هستند حواس پرت، عصبانی، ترسو، دارای روحیه ماجراجویی، خودنما، خود بزرگ بین.
13- فراوانی درصد حادثه در اندامهای گوناگون بدن چگونه است؟
اول : دست و مچ دست، ساعد، بازو
دوم : پا، مچ و ساق پا
سوم : سر و گردن
چهارم : شکم
پنجم : سایر اندامها
 14- نقش سازمان بین المللی کار در پیشگیری از حوادث چیست؟
هدف این سازمان که یکی از سازمانهای وابسته به سازمان ملل متحد است، بالابردن استاندارد کار، وسایل مربوط به تأمین رفاه آسایش و آزادی کارگران در تمام دنیاست.


 
 
پرخرج ترین حوادث جهان
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۱٢:۳٥ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ۸ اسفند ۱۳۸٧
 

پرخرج ترین حوادث جهان

 

(از ۱۰ تا ۱ ) 

 

10- غرق شدن تایتانیک: هزینه 150 میلیون دلار

کشتی تایتانیک در 15 آوریل 1912 غرق شد و بیش از 1500 مسافر آن کشته شدند.
هزینه ساخت این کشتی در آن زمان 7 میلیون دلار بود که به زمان حال حدود 150 میلیون دلار می شود.


9-  سقوط تانکر حامل سوخت از پل Wiehltal در آلمان : هزینه 358 میلیون دلار

در تاریخ 26 آگوست 2004، تانکری حامل 32000 لیتر سوخت، از روی پلی در آلمان سقوط کرد و منفجر شد. هزینه اولیه تعمیر پل حدود 40 میلیون دلار خرج داشت و هزینه ساخت پل جدید 318 میلیون دلار

 

8-  حادثه تصادف قطار در کالیفرنیا : 500 میلیون دلار

در تاریخ 12 سپتامبر 2008، در اثر برخورد قطار در کالیفرنیا 25 نفر کشته شدند. پرداخت غرامت بازماندگان این حادثه 500 میلیون دلار برای شرکت راه آهن خرج برداشت.

 

7- سقوط جنگنده B-2 : هزینه 1.4 میلیارد دلار

در تاریخ 23 فوریه 2008، یکی از 21 بمب افکن های B-2 ساخت امریکا لحظاتی بعد از پرواز سقوط کرد. علت حادثه نفوذ رطوبت به سیستم رایانه ای کنترل پرواز بود. این حادثه پر خرج ترین حادثه هوایی جهان نیز
است. هر دو خلبان هواپیما با خروج اضطراری نجات یافتند.
هر کدام از این جنگنده ها نزدیک به 1.4 میلیارد دلار ارزش دارند.

 


6-  نشت نفت از نفت کش شرکت Exxon : هزینه 2.5 میلیارد دلار

نشت نفت از یکی از نفت کش های شرکت Exxon در تاریخ 24 مارس 1989 که هزینه پاک سازی نفت رها شده نزدیک به 2.5 میلیارد دلار برآورد شد.

5-  انفجار گاز در خطوط لوله شرکت Alpha Oil : هزینه 3.4 میلیارد دلار

انفجار در لوله انتقال سوخت یکی از بزرگترین شرکت های نفتی جهان در تاریخ 6 جولای 1988 رخ داد و 167 کشته داد.

4- حادثه شاتل Challenger: هزینه 5.5 میلیارد دلار

در 28 ژانویه 1986، شاتل فضایی چلنجر، 37 ثانیه بعد از پرواز منفجر شد. اشکال یکی از مخازن سوخت و نشت سوخت مایع حامل شاتل عامل انفجار بود. هزینه ساخت شاتل بیش از 4.5 میلیارد دلار بود و نزدیک 1 میلیارد
دلار نیز هزینه تجهیزات آسیب دیده در اثر این انفجار

 


3-  نشت نفت از نفتکش Prestige : هزینه 12 میلیارد دلار

در تاریخ 13 نوامبر 2002، نفت کش پرستیژ حامل 77000 تن نفت سنگین در نزدیک سواحل اسپانیا دچار حادثه شد. کاپیتان نفت کش از نیروهای ساحلی اسپانیا درخواست کمک کرد. ولی آن ها نفت کش را مجبور کردند که از
سواحل اسپانیا دور شود. بعد از آن بود که کشتی در طوفان گرفتار شد و سوخت آن در دریا پراکنده شد. هزینه پاکسازی نفت رها شده نزدیک به 12 میلیارد دلار تخمین زده شد.

 

2-  حادثه شاتل فضایی کلمبیا؛ هزینه 13 میلیارد دلار

در تاریخ 1 فوریه 2003، شاتل فضایی کلمبیا در هنگام بازگشت به زمین منفجر شد. علت حادثه سوراخی بود که 16 روز قبل از حادثه و در هنگام پرواز کلمبیا به سمت فضا در یکی از بال های شاتل ایجاد شده بود. هزینه
ای نزدیک به 13 میلیارد دلار برای فرستادن این فضاپیما و مطالعات و تحقیقات انجام شده برای این پرواز صورت گرفته بود. ( به غیر از هزینه خود فضا پیما) . این حادثه پر خرج ترین حادثه سفر تحقیقاتی جهان لقب
گرفته است.


1-  حادثه چرنوبیل : هزینه 200 میلیارد دلار

در تاریخ 26 آوریل 1986، فاجعه چرنوبیل رخ داد. انفجار در نیروگاه اتمی چرنوبیل باعث آلودگی بیش از 50 درصد سطح کشور اکراین گردید.1.7 میلیون نفر در این حادثه دچار آسیب شدند.هنوز آثار این حادثه مثل بیماری
سرطان و ... باقی مانده است. هزینه پاکسازی و تعمیر و جبران خسارت این حادثه نزدیک به 200 میلیارد دلار برآورد شده است. فقط ایجاد یک حفاظ فلزی دور این نیروگاه نزدیک 2میلیارد دلار خرج برداشته است