نقش ایمنی در صنعت

خطرات بتن ریزی
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۱٢:۱٥ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٢ دی ۱۳٩۱
 
بتن مخلوطی از سیمان ؛ سنگ
دانه ریز ؛ سنگ دانه درشت و آب است . مقاومت و کیفیت بتن به نسبت حضور هریک از این
مصالح در مخلوط بستگی دارد.عامل اصلی  چسبندگی و گیرش بتن سیمان است. چنانچه افراد
اصول ایمنی و بهداشتی را رعایت نکنند سیمان برای آنان مخاطرات بهداشتی ؛ به همراه
خواهد داشت.
•از تماس مستقیم پوست با
بتن مرطوب و خیس بپرهیزید که بتن خیس بسیار تحریک کننده است.
•هنگام کار از وسایل حفاظت
فردی مناسب مانند لباس کار ؛ذستکش آستین بلند ؛ عینک ایمنی ؛کلاه و کفش ایمنی
استفاده کنید.
•هنگام بتن ریزی و استفاده
از ویبراتور ؛ رو لبه های قالب بندی بتن قرار نگیرید.
•هنگام بتن ریزی از نردبان
سالم و مهار شده ؛ برای رفت و آمد استفاده کنید.

 

•اگر از داربست استفاده می
کنید ؛ داربست باید مورد تأیید ایمنی باشد.
•وسایل اضافی مانند سیم
قالب بندی ؛ قالب فلزی ؛ بست ها و... را از محل کار دور
کنید.
•هنگام شروع بتن ریزی ؛ تا
حد ممکن از تماس مستقیم با بتن خودداری شود.
•هنگام جابه جایی پمپ و
لوله بتن مراقب باشید که حرکات ناگهانی لوله ی بتن ریزی باعث پرت شدن شما
نشود.

 
•محل کار ( سکوی کار ) باید
دارای حفاظ در فواصل 50 CM و 100 CM از کف سکو باشد.

•اگر عملیات بتن ریزی در شب
انجام می شود ؛حتما ” پرمیت بگیرید و از روشنایی کافی محل کار مطمئن باشید
.
•ژنراتورهای سیار در بتن
ریزی باید داری سیستم ارت و کپسول آتش نشانی از نوع CO2
باشند.
•اگر چکمه و کفش شما سوراخ
و نشتی دارد آن را عوض کنید.
•هرگز اجازه ندهید ذرات بتن
و سیمان به چکمه ؛ کفش ؛ یا دستکش شما وارد شود.
•اگر از افزودنی های بتن
مانند انواع روان کننده ؛ سخت کننده و سایر مواد شیمیایی استفاده می کنید به توصیه
سازنده و MSDS آن توجه کنید.
•هرگز با دست آلوده به
سیمان وبتن غذا نخورید و آب ننوشید.
•ظروف پلاستیکی ؛ پاکت
سیمان و...را به طور مرتب جمع آوری و از محل کار خارج کنید.
•پس از اتمام کار بتن ریزی
؛ محل کار را از ضایعات بتن و... تمیز کنید.
•فضای کافی برای استقرار و
جابه جایی پمپ بتن در نظر بگیرید

 
 
دانلود کتاب راهنمای ایمنی و بهداشت در عملیات عمرانی( انجمن ایمنی آنتاریوی کانادا
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ٢:۳٠ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٤ اردیبهشت ۱۳۸٩
 

مشاهده یادداشت خصوصی


 
 
رعایت نکات ایمنی در هنگام ساختمان سازی
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۱:٤٠ ‎ق.ظ روز شنبه ٧ فروردین ۱۳۸٩
 

مشاهده یادداشت خصوصی


 
 
ضوابط ایمنی عبور و مرور بهنگام عملیات ساختمانی
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۱۱:٥٦ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٦ خرداد ۱۳۸۸
 

1- قبل از شروع عملیات ساختمانی باید مجوزهای لازم بمنظور اجرای عملیات ساختمانی ، انبار کردن مصالح و . در پیاده روها و خیابانها و سایر فضاهای عمومی و استفاده از تسهیلات عمومی از مراجع ذیصلاح اخذ شود.

2- مسدود یا محدود کردن پیاده روها و خیابانها و سایر فضاهای عمومی برای انجام عملیات ساختمانی ( دپوی مصالح یا نخاله ساختمانی یا قرار دادن ماشین آلات ساختمانی و ) ممنوع بوده و در صورت ضرورت  باید  مجوزهای لازم از مراجع ذیصلاح اخذ شده باشد و در اینحالت رعایت مفاد بندهای بعدی ضروری است .

3- وسایل ، تجهیزات  و مصالح ساختمانی باید در محلی قرار داده شوند که حوادث برای عابرین و وسایط نقلیه بوجود نیامد و وسایل و مصالح فوق بوسیله احداث دیوارچوبی به ارتفاع 2 متر و رنگ زرد و  علایم هشدار دهنده وچراغهای چشمک زن ایمن سازی گردد.

4- در مواردی که نیاز به تخلیه مصالح ساختمانی د رمعابر عمومی یا مجاور آن باشد ، باید مراقبت کافی بمنظور جلوگیری از لغزش یا فرو ریختن ( ریزش ) احتمالی آنها بعمل اید.

5- در مواردیکه پایه های داربست در معابر عمومی قرار میگیرد باید با استفاده از وسایل موثر از جابجا شدن حرکت پایه های آن جلوگیری شود و عبور عابرین پیاده از زیر داربست منع گردد .

6- هنگامیکه بر اثر عملیات ساختمانی خطری متوجه تردد عابرین یا اتومبیلها باشد ، باید با کسب نظر از مراجع ذیصلاح یک یا چند مورد از موارد ایمنی زیر بکار گرفته شود :

  • الف ) نصب چراغهای چشمک زن در فاصله مناسب از محوطه خطر.

  • ب) نصب علایم ایمنی و هشدار دهنده و وسایل کنترل مسیر .

  • ج) ایجاد سازه های حفاظتی بشرح بندهای 13و14و15

7- در صورتیکه عملیات ساختمانی برای بناهای بیشتر از دو طبقه و یا ارتفاع بیش از 8 متر صورت گیرد باید یک راهرو سرپوشیده موقتی ( بشرح بند 13) در راه عبور عمومی در طول ساختمان ایجاد شود برای ساختمانهای دو طبقه و کمتر درصورتیکه هیچگونه مشکلی برای عابرین پیاده ایجاد نکنند( پیاده رو را نبندند) نصب دیوار تخته ای یافنس Fence ( تورسیمی ترجیحاً توری مرغی ) بارتفاع دو متر کفایت می کند .

8- ضمن کسب مجوز لازم جهت حفاری در عرض پیاده رو یا سواره رو ،‌بر روی محلهای حفاری در معابر عمومی باید یک پل موقت عبور عابرین پیاده با مقاومت کافی با عرض حداقل یکمتر یاعرض پیاده رو ایجاد شود . در صورتیکه حفاری در خیابان صورت گیرد باید موقتاً پلی با مقاومت کافی و باعرض مناسب جهت عبوراتومبیل ایجاد شود. ضمناًدر حین عملیات حفاری چنانچه به تاسیسات شرکتها و سازمانها دیگر و نیز تاسیسات شهرداری خسارتی وارد اید مالک بلافاصله باید موارد را به ارگان ذیربط اطلاع داده و جبران خسارت وارده بعهده وی خواهد بود.

9- در مواردیکه حفاری در زیر پیاده روها ضروری باشد باید قبلاً شمعهای لازم که قادر به تحمل فشار حداقل 600 کیلوگرم بر مترمربع باشد در زیر آن قرار گیرد .

10- شبها کلیه پیاده روها و معابر باید باندازه کافی روشن باشد و برای ایمنی عابرین پیاده چراغهای احتیاط در اطراف محوطه کار نصب گردد.

11- باید از عبور و مرور اشخاص متفرقه در قسمتهایی که بیل مکانیکی یا انواع جرثقیل و سایر وسایل مشابه کار می کنند جلوگیری بعمل اید مگرآنکه اطراف این وسایل باحفاظها و موانع و سرپوشها لازم محفوظ شده باشد .

12- قراردادن بشکه و دیگهای پخت قیر و آسفالت در معابر عمومی ( پیاده رو و خیابان و ) ممنوع است .

13- برای جلوگیری از خطرات ناشی از پرتاب شدن مصالح و وسایل و تجهیزات ساختمانی در پیاده رو و سایر معابر عمومی و پیرو بند 7 این آئین نامه ، باید سازه ای حفاظتی و موقتی بصورت راهرو سرپوشیده ایجاد شود .

1-13- ارتفاع راهروی سرپوشیده نباید کمتر از 5/2 مترو عرض آن نباید کمتر از 5/1 متر یاهم عرض پیاده رو موجود باشد.

2-13- راهرو باید فاقد هر گونه مانع و دارای روشنایی لازم طبیعی یا مصنوعی دایم باشد .

3-13- سقف راهرو باید توانایی تحمل کلیه بارهای احتمالی وارده و حداقل فشار 700 کیلوگرم بر مترمربع را داشته باشد.

4-13- سقف راهرو باید از الوار به ضخامت مناسب طوری ساخته شود که از زیرش آب و مصالح بداخل آن جلوگیری بعمل اید.

5-13- اطراف بیرونی سقف راهرو باید دارای حفاظ کاملی از چوب یا توری فلزی مقاوم بارتفاع حداقل 2 متر باشد. زوایه این حفاظ را نسبت به کف میتوان حداکثر 45 درجه بطرف خارج اختیار کرد ( با توجه به افزایش ارتفاع ساختمان تا سقف 6 متر افزایش خواهد داشت ).

14- یکی دیگر از راههای جلوگیری از آسیب ناشی از اثر سقوط اشیاء در کارگاه ساختمانی یا مجاورت آن ، سقف موقت و سرپوش حفاظتی شامل توری یا تخته بندی الوار میباشد.

1-14- سرپوش حفاظتی باید چنان طراحی و ساخته شود که در اثر ریزش مصالح و یا ابزار روی آن هیچگونه خطری متوجه افرادی که در زیر آن قرار دارند نگردد .

2-14- پوشش موقت فضای باز ، سقفها و دیوارها باید با استفاده از تخته بضخامت 5/2 سانتیمتر یا معادل آن برای سوراخهای دهانه 45 سانتیمترو تخته بضخامت 5 سانتیمتر یا معادل آن برای سوراخها با دهانه بیش از 45 سانتیمتر صورت گیرد .

15- برای جلوگیری از پرت شدن مصالح میتوان از تورهای ایمنی نیز استفاده کرد . اگر کل ارتفاع ساختمان با تور ایمنی پوشانیده شود بهتر است .

16- از روی معابر و فضاهای عمومی مجاور کارگاههای ساختمانی نباید هیچ باری بوسیله دستگاههای بالابر عبور داده شود مگر اینکه معابر و فضاهای عمومی با استفاده از علایم هشدار دهنده از قبیل سنگربندی ، پرچمهای مخصوص یا چراغهای چشمک زن محدود و مسدود گردد. توان و ظرفیت بالابر بهنگام جابجایی اجسام باید حتماً در نظر گرفته شود.

17- گودبرداری در عملیات پی کنی و گود برداری میبایست متناسب با عمق گودبرداری از محدوده ساختمان فاصله گرفته و با دیوار حائل چوبی بارتفاع دو متر (به رنگ زرد شفاف ) جلوی سقوط احتمالی گرفته شود در اینصورت باید حداقل 2/1 عرض پیاده رو برای تردد عابرین پیاده آزاد بماند و ضمناً این قسمت از پیاده رو مقاومت و ایستادگی لازم را برای تردد عابرین پیاده داشته باشد.

18- مصالح ساختمانی حتی الامکان در معابر عمومی انبار نگردد و باید بداخل محوطه ساختمان سازی انتقال یابد و در اینحالت باید توسط مسئولان ذیربط مدت زمان دپوی مصالح و مساحت فضاهای عمومی که مالک باید جهت انتقال مصالح بداخل ساختمان اقدام نماید مشخص گردد و پس از اتمام مدت فوق یا استفاده از فضاهای عمومی بیش از مساحت تعیین شده نسبت به اعمال قانون از طریق شهرداری اقدام گردد بطوریکه برای زمان اشغال خط عبوری از خیابان از صاحب ساختمان عوارض گرفته شود و مضافاً اینکه محل اشغال بیش از 5/2 متر نباشد و رعایت حداقل 4 متر عرض عبور جریان ترافیک در یک جهت الزامی است .

19- در صورت دپوی مصالح ساختمانی و در پیاده روها میبایست حداقل 3/1 عرض پیاده رو جهت تردد عابرین پیاده در منتهی الیه پیاده رو و در مجاورت خیابان اختصاص داده شود در معابری که عرض پیاده رو کمتراز 120 سانتیمتر باشد باید با اختصاص دادن مسیری بعرض حداقل یکمتر به عابر پیاده و تامین آن از فضای موجود بر روی جوی آب و یا خیابان ، راه برای تردد عابرین پیاده در نظر گرفت و تحت هیچ شرایطی پیاده رو  بطور کامل مسدود نگردد.

20- هرگاه عملیات ساختمانی در فاصله کمتر از چهل متری کابل فشار قوی خطوط هوایی برق قرار گرفته باشد، عملیات ساختمانی فقط با اجازه نامه کتبی از شرکت برق منطقه ای مجاز خواهد بود.

21- در خصوص رعایت این آئین نامه ، مالک یا ذینفع ساختمان مسئول بوده و در صورت بروز هر گونه حوادث احتمالی که بدلیل ایمن سازی یا عدم رعایت این آئین نامه بوقوع بپیوندد در کلیه مراجع حقوقی و قضایی و پاسخگو خواهد بود .

22- حوزه معاونت شهرسازی و معماری منطقه ، با توجه به نوع عملیات ساختمانی باید این آئین نامه را به رویت و امضاء مالک یا ذینفع رسانده و طی ضمانت نامه و تعهد وی را ملزم به رعایت آن نماید.


 
 
ساختمان هوشمند
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۱٢:۱۳ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٦ خرداد ۱۳۸۸
 

تکنولوژى ساختمان هوشمند امکانات متنوع و گسترده اى در اختیار مى گذارد که هر شخص نسبت به علاقه و سلیقه خود مى تواند از تمامى یا تنها بخشى از آن بهره مند گردد. با کمک این تکنولوژى تمامى وسایل و تجهیزات داخل ساختمان، بر حسب خصوصیات محل و نیاز استفاده کننده گان، توسط صفحه اى نمایش داده میشوند و از همانجا قابل کنترل و مدیریت هستند.
ویژگى منحصر به فرد این تکنولوژى، ایجاد هماهنگى و یکپارچه سازى بین کلیه سیستمهایى است که تاکنون به صورت منفرد استفاده میشده اند و بدین ترتیب در محدوده وسیعى امکان طراحى، نصب و استفاده میدهد. از فواید اصلى این تکنولوژى در کنار ایجاد راحتى و امنیت بیشتر، مى توان به صرفه جویى در مصرف انرژى اشاره کرد.
فلسفه اصلى تکنولوژى ساختمان هوشمند بر اساس محوریت بخشیدن به شخص استفاده کننده و نیازهاى او پایه ریزى شده، به درخواستهاى امروز و آینده پاسخى ساده و مناسب میدهد و قابلیت هماهنگ شدن با تکنولوژهاى بعدى را داراست.
چه وسایل و تجهیزاتی قابل کنترل هستند؟
روشنایی
در ساختمان هوشمند منابع نور اعم از چراغ سقفی، دیواری، رومیزی، چراغهای رنگی تزئینی، فلورسنت و لامپهای LED همگی به تفکیک یا گروهی قابل کنترل هستند.با این روش میتوان بدون نیاز به سرکشی به تمامی چراغها از وضعیت تک تک آنها اطلاع حاصل نمود و آنها را "روشن-خاموش" یا "Dim" کرد. توضیح بیشتر ...
سیستم ایمنی
ساختمان هوشمند قابلیت مدیریت سیستم دزدگیر، دوربینهای مداربسته و حسگر اثر انگشت (Biometric System) را داراست. از مزیتهای اصلی میتوان دقت بالا، قابلیت کنترل از راه دور، امکان ارسال SMS بروی تلفن همراه ، منطقه بندی فضای تحت پوشش(Zone) و تشخیص دود و آب گرفتگی را نام برد. توضیح بیشتر ...
در، پنجره، پرده، کرکره و سایه بان
با یک لمس روی صفحه کنترل، پرده و کرکره (نصب شده در داخل یا خارج) و سایبان ها به سادگی قابل کنترل میباشند. هنگام ترک ساختمان با یک نگاه به صفحه نمایش از وضعییت باز و بسته بودن کلیه درها و پنجره ها آگاه شوید.کنترل در ها با استفاده از حسگر اثر انگشت و کارتهای مغناطیسی بصورت مرکزی، علاوه بر ایجاد ایمنی بیشتر امکان طبقه بندی و زمان بندی دسترسی به ساختمان را بوجود می آورد. توضیح بیشتر ...
سیستمهای گرمایشی سرمایشی و تهویه مطبوع
در ساختمان هوشمند، میتوان دمای اتاقها را به تفکیک و به طبع نیاز تنظیم نمود.همچنین مشروط کردنِ رویه کار سیستم به حضور ساکنین در ساختمان تاثیر بسزایی در کاهش مصرف انرژی خواهد دارد. توضیح بیشتر ...
Home Entertainment
در ساختمان هوشمند استفاده از آرشیو موسیقی و فیلم به طبع سلیقه شخصی و به تفکیک از هر اتاق امکان پذیر است. آرشیو موسیقی و فیلم شامل: DVD، CD، Radio، TV، DVB، Sound Box و ... که از آن در تمام اتاقهای ساختمان بدون نقل و انتقال دستگاه و یا حتی CD و DVD مورد نظر استفاده میشود. توضیح بیشتر ...
آیفون تصویری
با بصدا در آمدن آیفون، تصویر مراجع در صورت تمایل فقط روی صفحه نمایش مورد نظر و یا روی کلیه صفحات نمایشِ منعکس میشود. همچنین هنگامی که ساکنین در ساختمان حضور ندارند تصویر مراجع و زمان مراجعه ثبت شده و پس از بازگشت از آن مطلع خواهید شد.
سیستم آبیاری خودکار
آبیاری گل و گیاه، تنظیم فواره و آبشارهای مصنوعی از طریق صفحه کنترل به سادگی قابل کنترل میباشند. همچنین ساختمان هوشمند میتواند کنترل، آبیاری گل و گیاه در حیاط و یا داخل ساختمان را بطور خودکار طبق برنامه از پیش تعیین شده عهده دار شود. برای مثال هر غروب در صورت پایین تر بودن رطوب چمن از 33% سیستم آبیاری بشکل خودکار بکار می افتد.
کنترل تاسیسات استخر، سونا و جکوزی
در ساختمان هوشمند روشن کردن و تعیین حرارت سونا، اطلاع یافتن از زمان رسیدن سونا به دمای مطلوب، خودکار کردن تصفیه استخر و یا جکوزی همگی بسادگی امکان پذیر است.
سیستمهای ارتباطی (تلفن، پیامگیر، تلفن سانترال و اینترنت)
پشتیبانی از چند خط تلفن، پیامگیر، تلفن سانترال، سرویس Caller ID و Fax از ویژگیهای ساختمان هوشمند میباشند. همچنین در محیط تحت پوشش میتوان از تلفن تصویری (In-House Video telephony) استفاده کرد. توضیح بیشتر ...
وسایل الکتریکی ساختمان
در ساختمان هوشمند، امکان اطلاع یافتن از وضعیت کلیه وسایل الکتریکی و کنترل آنها وجود دارد. مثلاً پس از اتمام کار ماشین لباس شویی هشداری مبنی بر اتمام کار به اطلاع میرسد، هنگام استفاده از جارو برقی با به صدا در آمدن زنگ تلفن یا آیفون جارو بصورت خودکار خاموش میشود. بدین صورت احتمال نشنیدن صدای زنگ تلفن هنگام کار با وسایل خانگی پر صدا یا بعلت زیاد بودن صدای موسیقی،در ساختمان هوشمند عملاً منتفی است. همچنین در صورت باز ماندن در یخچال به مصرف کننده اخطار لازم داده میشود.
چگونگی دسترسی و کنترل امکانات در ساختمان هوشمند
صفحه کنترل مرکزی
با یک صفحه کنترل مرکزی شما قادر به کنترل هوشمند تمامی دستگاههای موجود در ساختمان و آگاهی از وضعیت کارکرد آنها هستید. صفحه نمایش مجهز به تکنولوژی لمسی (TouchScreen) است که به راحتی در استفاده از آن می افزاید و برای استفاده احتیاج به وسیله ورودی دیگری نمیباشد.
کنترل با استفاده از امواج رادیویی
با استفاده از این تکنولوژی امکان کنترل ساختمان هوشمند بصورت بی سیم (Wireless) وجود دارد. وسیله کنترلی میتواند یک PDA ، Tablet PC و یا یک RemoteControl ساده رادیویی باشد. مزیت اصلی استفاده از RF نسبت به IrDA (تکنولوژی بکار رفته در کنترلهای تلویزیون) کارکرد از مسافتهای طولانی تر و عدم نیاز به دید مستقیم است.
کنترل از راه دور
ساختمان هوشمند امکان اطلاع یافتن از وضعیت کنونی و کنترل ساختمان را از راه دور محیا میکند. شما میتوانید با استفاده از SMS ، تلفن گویا (Call Center) و یا از طریق اینترنت از این امکان بهره مند شوید.
سناریو
سناریو به معنای انجام گروهی از کارها فقط با فشار دادن یک دکمه یا یک لمس بروی صفحه کنترل است. راحتی و سرعت در ایجاد فضای مناسب هدف اصلی استفاده از سناریو ها میباشد.
اتوماسیون
ساختمان هوشمند در جهت ایجاد راحتی برای شما، کنترل برخی از امور روزمره و تکراری را به دست گرفته و برای شما آسایش بیشتری به ارمغان میآورد. عملکرد خودکار سیستم میتواند شامل کارهای از پیش تعیین شده باشد یا با استفاده از سنسورهای دما، نور، باد، باران، سنجش رطوبت و سنسور تشخیص حضور شخص و ... شرایط را بصورت بهینه تنظیم نموده و یا اخطارهای لازم را اعلام نماید.
مزایای اصلی ساختمان هوشمند
راحتی:
ساختمان هوشمند با استفاده از اتوماسیون و بر عهده گرفتن برخی کارهای تکراری راحتی بیشتر برای ساکنین خود به ارمغان می آورد. از طرف دیگر، برای ایجاد فضای دلخواه در ساختمان هوشمند تنها یک اشاره کافی است: سناریوها وظیفه تنظیم دقیق محیط را به عهده میگیرند.
استفاده از یک نرم افزار کارآمد با User Interface ساده و چند زبانه (از جمله فارسی) برای کنترل کلیه تجهیزات مزیت دیگری است که موجب سادگی زندگی در ساختمان هوشمند میگردد. کار با این نرم افزار نیاز به هیچ آموزش خاصی ندارد.
ایمنی:
در شرایط بحرانی از جمله آتش سوزی، آب گرفتگی و سرقت، ساختمان هوشمند اخطارهایی اعلام میکند که میتواند سهم بسزایی در پیشگیری از وقوع خرابی یا بیشتر شدن آن ایفا کند.
ویژگی خاص دزدگیر در منطقه بندی (Zone)فضاهای تحت پوشش، استفاده از سنسور دقیق تشخیص حضور شخص، حسگر اثر انگشت و همچنین کنترل و ضبط تصاویر دوربینهای مدار بسته بصورت دیجیتال ایمنی را برای منازل به شکل چشمگیری بالا میبرد.
انعطاف پذیری:
انعطاف پذیری در اجرا و استفاده از خصوصیات شاخص تکنولوژی هوشمند است. با استفاده از ابزاری که این تکنولوژی در اختیار قرار میدهد، برای اضافه کردن این امکانات به منازل موجود در اکثر موارد نیاز به سیم کشی مجدد و تعویض تجهیزات موجود در ساختمان وجود ندارد.
استفاده از کلیدها و صفحات نمایش هوشمند برای برنامه ریزی و اجرا دستورات، امکان کنترل با استفاده از Remote Control از داخل ساختمان و یا با تلفن همراه، همگی ساکنین را برای دسترسی به امکانات ساختمان یاری میکنند.
صرفه جویی در مصرف انرژی:
مدیریت مصرف انرژی در ساختمان هوشمند تاثیر بسزایی در صرفه جویی مصرف انرژی دارد. وابسته کردن نور و سیستم تهویه به حضور شخص و برنامه ریزی بهینه دمای اتاقها در ساعات مختلف شبانه روز از مصادیق این مدیریت مصرف انرژی می باشند.
همچنین جلوگیری از تابش مستقیم نور آفتاب به داخل ساختمان در تابستان توسط کنترل اتوماتیک پرده و کرکره، سبب صرفه جویی در مصرف انرژی الکتریکی برای دستگاههای سرمایشی میشود
منبع:
© کپی رایت توسط persianarticle پرشین آرتیکل بانک مقالات فارسی کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مقالات فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است.


 
 
چگونه آنچه ساخته ایم را ایمن سازی کنیم
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۱٢:۳٤ ‎ب.ظ روز شنبه ۱٢ اردیبهشت ۱۳۸۸
 

الف - ایمن سازی سازه و بنا


ایمن سازی یعنی مشخص نمودن نقاط ضعف یک ساختمان در طراحی واجرا و رفع آن این کار با توجه به پیچیدگی و تخصصی بودن آن باید توسط نیروهایی که دارای تخصص ویژه زلزله هستند انجام بگیرد.

ممکن است شما اکنون در ساختمانی زندگی میکنید که به تازگی به پایان رسیده و یا چند سالی از ساخت آن گذشته باشد ، برای چنین ساختمانهایی میتوانید از تخصصهای گروه ایمن سازی بهره ببرید ، کارشناسان این رشته قادرند پس از بازدید از ساختمان برای ایمن سازی منازل شما طرحهای مربوطه را ارائه کنند . برای آشنایی با نحوه عملکرد این گروه به بخش ایمن سازی سایت مراجعه کنید .

ب - ایمن سازی دکوراسیون و لوازم داخلی منزل

در صورتی که منزل شما در برابر زلزله دوام بیاورد ، ممکن است لوازم و دکوراسیون منزل موجب صدمه به اعضاء خانواده شما گردد پس ایمن سازی در داخل منزل را به همان اندازه ساخت جدی بگیرید !

1- تمام تابلو ها را به دیوار مهار کنید و از نصب تابلو بالای مکان خواب خود و فرزندانتان خوداری کنید
۲- کتابخانه . کمد لباس . ساعت دیواری ، کامپیوتر و هر چیزی که با سقوط آن موجب صدمه زدن به کودکتان میگردد را مهار و از مکان خواب او دور کنید
۳- تخت خواب را در کنار پنچره خصوصا پنجره های بدون پرده های کلفت قرار ندهید، شیشه های شکسته میتواند صدمات جبران ناپذیری به خانواده شما وارد کند ، فراموش نکنید که مشکلات زلزله با پایان حرکت زمین ، تازه آغاز می گردد .
4- میز توالت را در مسیر خروج از اطاق خواب قرار ندهید .
5- نحوه قطع جریانهای آب و برق و شوفاژ و گاز را به اعضای خانواده آموزش دهید تا در صورت عدم حضور شما هم بتوانند اقدامات لازم را انجام دهند .
6- پس از پایان زلزله به دقت شیر های اصلی گاز را قطع کرده و بسیار دقت کنید که موجب آتش سوزی نگردید ، یک جرقه می تواند خطر ساز باشد ، روشن کردن چراغ اطاق یا یک روشن کردن یک کبریت برای روشنایی میتواند خسارت جبران ناپذیری را در پی داشته باشد ، در صورت روبرو شدن با آتش سوزی فراموش نکنید که به همان اندازه که خود آتش میتواند خطرناک باشد دود نیز میتواند موجب خفگی شما گردد . در صورتی که با دود ناشی از آتش سوزی روبرو شدید تا میتوانید در سطوح پایین زمین حرکت کنید تا کمتر مواد سمی را استنشاق کنید .
7- اگر در منزل آبگرمکن دارید آنرا حتما به دیوار مهار کنید، سوختگی کم از آوار نیست .

برای قبل از زلزله به چه نیاز داریم؟
آشنایی با علائم زلزله

برای آشنایی کامل با علائم زلزله به بخش زلزله شناسی سایت که مهندس وجودی زحمت آنرا میکشد مراجعه کنید اما به اختصار شرحی از علائم زلزله پیش از وقوع به شرح زیر میباشد ، دمای آب چشمه ها و قنوات و چاهها کاهش و یا افزایش ناگهانی پیدا میکند و از نظر طعم ومزه دچار تغییراتی محسوس میگردد ، همچنین در حجم و مقدار هم افزایش و یا کاهش را خواهیم داشت

پیش از وقوع زلزله ادواری شکافهایی در سنگها و پوسته زمین به وجود می اید که همگی در جهت خاصی هستند و بعد از وقوع شکافهای حاصل از زمین لرزه دقیقا در امتداد شکافهای قبل از وقوع آن امتداد میابد .
در خصوص علائم غیر طبیعی همچون مشاهده شدن اشیاء نورانی در شبهای قبل از زلزله نیز گزارشات زیادی دریافت شده این اشیاء در جهت جنوب حرکت کرده و به ناگهان به سمت شرق تغییر مسیر میدهند .
حیوانات نیز در برابر زلزله از خود رفتارهای خاصی بروز میدهند این رفتارها در حیوانات اهلی همچون خر و الاغ و خرگوش فرار به سوی سر بالایی میباشد . آنان هیچگاه به سمت سراشیبی حرکت نمیکنند و در ماهی ها مرگ گروهی و بی دلیل و در پرندگان اهلی همچون اردک و غاز که در مسیر تابش امواج ماوراء صوت قرار گرفته اند سوختگی در امحا و احشای داخلی و مرگ گزارش شده است .
حیواناتی که در منزل نگهداری میشوند همچون سگها ، به شدت پارس میکنند و مضطرب میگردند و گربه های خانگی با جمع کردن بدن به صورت گلوله و یا انداختن خود در داخل ظرفهای گود همچون سطل آشغال رفلکس نشان میدهند .
علائم متصل ومنتهی به آغاز زلزله
شاهدان زیادی پس از زلزله گفته اند که با صدایی عجیب روبرو شده اند. بله درست است در ابتدا معمولا صدای نامتعارف شنیده میگردد، در زلزله های بزرگ ابتدا صدای عجیبی همچون باد و حرکت درختان و برگها و سپس صدای ضعیف شیشه های منزل شنیده میشود و به سرعت لرزش های اولیه که معمولا با شدت بالا نیستند آغاز میگردد و پس از آن موج اصلی با مدت زمان چند ثانیه ای و پس از آن پس لرزه هایی با شدت پائین و سپس اتمام زلزله !
عزیزان من گاهی این چند لحظه، چند دقیقه وحتی همچون بم چند ساعت است، به صورتی که خود پیش لرزه ها را ما با زلزله اصلی اشتباه میگیریم ، بم در ساعات پایانی شب دو بارلرزیده بود اما عزیزان ما یا با بی توجه به آن در منازل خود خوابیدند و یا چند ساعتی را که سرمای بیرون به آنها امکان تحمل داده بود را در حیاطها ماندند و به داخل باز گشته ، خوابیدند ! .....
پس اول از همه اگر زلزله کوچکی را تجربه کردید فراموش نکنید که ممکن است موج اصلی در راه باشد مکان های امن خانه را که برایتان توضیح خواهم داد را برای استراحت در نظر بگیرید حتمابا هوشیاری بخوابید اگر امکان خوابیدن در حیاط را دارید به عنوان یک تفریح هم شده شبی را با عزیزانتان در حیاط بیدار بمانید البته توجه کنید که از آوار دیوارهای حیاط و خود ساختمان ایمن باشید .
آشنایی با ساک و جعبه امداد ونجات زلزله
شما میتوانید با صرف مبلغ اندکی یک ساک امدادی برای خود تهیه کنید این ساک باید حد اقل دارای لوازم زیر باشد :

  1. چند ظرف آب معدنی و غذاهای کنسرو شده که بتواند شما را برای حد اقل سه روز تامین نمایید
  2. یک سری از داروهایی که توسط افراد خانواده هر روز مصرف می شود همچون داروهای : « فشار – قند – دیابت –قلب و...» به همراه لوازم کمکهای اولبه
  3. چراق قوه – شمع – کبریت
  4. چاقو – بشقاب و قاشق - درب بازکن- کنسرو – ظروف یکبار مصرف و کیسه فریزر ( با کشیدن کیسه فریزر بروی بشقاب میتوانید از یک بشقاب برای دفعات زیادی بدون نیاز به شستشو استفاده کنید)
  5. مواد شستشو و ضد عفونی کننده و گند زدا
  6. کیسه زباله بزرگ از نوع مرغوب ( محکم و کلفت : از این کیسه میتوانید بجز زباله در مواقع لزوم بعنوان بادگیر و یا بارانی استفاده کنید )
  7. لباس گرم و لباس زیر برای افراد خانواده و خصوصا نوزادان و لوازم بهداشتی بانوان (نوار بهداشتی و ...... )
  8. یک سوت برای زنده یابی ( در صورتی که خدای ناکرده عزیزی در زیر آوار باشد صدای سوت بهتر به زیر آوار منتقل میگردد تا صدای انسان و یا حتی فریاد زدن)
  9. یک نقشه شهر با جانمایی بیمارستان و مراکز دولتی مرتبط با زلزله که باید قبل از زلزله با کمک افراد خانواده تهیه کنید
  10. اسناد مهم و شماره تلفنهای ضروری
  11. یک رادیو ترانزیستوری به همراه باطری

این ساک را یا در خارج از منزل ( صندوق عقب ماشین به شرطی که در پارکینگ نباشد ) و یا در مسیر خروج از منزل قرار دهید تا به راحتی بتوان از منزل خارج نمود .
و اما در صورتی که بخواهید به صورتی کامل به لوازم امدادی بپردازید لازم است با استفاده از یک جعبه فلزی محکم لوازم وتجهیزات لازم را برای پس از زلزله در حیاط منزل خود نگهداری کنید این جعبه باید در محلی نصب شود که پس از زلزله در دسترس باشد لیستی از لوازم را در زیر خواهید دید اما توجه داشته باشید که لوازم ذکر شده دارای چه کاربردهایی میتواند باشد برای آشنایی با نحوه استفاده از آنها به بخش نحوه استفاده از تجهیزات انفرادی سایت مراجعه کنید و حتما از آن یک کپی بگیرید و در جعبه امداد ونجات خود قرار دهید . لیست لوازم به شرح زیر میباشد :
کلاه ایمنی - کپسول آتش نشانی - چراغ قوه - آب معدنی حداقل یک بسته شش عددی برای یک خانواده چهار نفره برای دو روز - انواع کنسرو - (گردو – کشمش – نخود چی - چاقو - چنگال - قاشق - ناخن گیر - پتو - رادیو ترانزیستوری - یک بسته الکل جامد - یک نقشه شهر -لباس زیر –کیف کمکهای اولیه با اضافه نمودن موارد( قرصهای مسکن - تب بر - کرمهای ضد قارچ و ضد عفونی کننده برای بانوان - کرم ضد آفتاب برای مناطق گرم - باند - مواد ضد عفونی کننده-کرم های ضد درد) - اگر کودک دارید لوازم کودک - چند متر نایلون با عرض شش متر حداقل برای ساخت یک چادر موقت – ماژیک ، قلم وکاغذ - دیلم کوتاه - بیل دسته کوتاه - کلنگ - قرقره و طناب پنبه ای - یک شیشه الکل یا نفت - مقداری پول نقد - اینه - فتوکپی از اسناد شخصی خودتان بنا بر تشخیص - سوت - شماره تلفنهای مورد نیاز خصوصا شماره تلفنهای بستگانتان – خشکبار)


الف : نحوه عملکرد شما در حین زلزله



اگر شما از قبل مسیرهای خروج از ساختمان را در ذهن تکرار کرده باشید و با خانواده به صورت یک مانور چند بار خروج سریع از منزل را انجام داده باشید ، میتوانید با اولین لرزش برای خروج از منزل اقدام کنید . البته این در صورتی امکان پذیر است که شما در یک برج و یا آپارتمان بلند مرتبه نباشید ، البته باز هم اگر زلزله ای ضعیف را تجربه کردید پس از پایان آن حتما از خانه بیرون بروید حتی اگر در برج زندگی میکنید !

نقاط امن: این نقاط میتوانند در صورتی که شما فرصت خروج از منزل را نداشته باشید به داد شما برسند به طور مثال یک میز محکم فلزی یا نهار خوری، گوشه های دیوارهای اصلی و چهار چوب در را میتوان از نقاط امن نامید شرح کامل این نقاط رامیتوانید با مطالعه بخش ایمن سازی سایت در منزلتان بیابید !
ب : نحوه عملکرد شما پس از پایان زلزله
حالت اول:
ساختمان مسکونی شما در برابر زلزله مقاومت کرده است .

  • برای شروع به حرکت در منزل دقت کنید تا به علت بریدگی پایتان به خاطر شیشه های شکسته صدمه نبینید ، این شیشه ها میتواند شکسته های شیشه یک تابلو عکس که بروی دیوار محکم نشده بوده است و یا پارچ آب و یا اینه میز توالت خانوم خانه باشد . شما میتوانید با استفاده از یک کتاب نازک و یا یک مجله به کمک ملافه و یا تکه ای از لباس خود کفش بسازید .
  • دقت به بوی گاز داشته باشید احتمال آتش سوزی بالاست ! نسبت به روشن کردن چراغ برق باید وسواس به خرج دهید و در صورتی که با آتش سوزی در ابتدای آن روبرو شدید ، حتما در همان لحظات اول اقدام به خاموش کردن آن بکنید ، خاموش کردن یک آتش کوچک میتواند از یک فاجعه جلوگیری کند .
  • در حرکت به سوی بیرون ، گروهی حرکت نکنید شما ابتدا جلو بروید و بقیه خانواده تک تک به دنبال شما حرکت کنند تا در صورت صدمه دیدگی دربهای چاه فاضلاب در مسیر حرکت شما ، احتمال فرو ریختگی و ریزش کمتر باشد
  • خانواده را در خیابان رو به روی منزلتان اسکان بدهید سپس برای جمع آوری لوازم مورد نیاز به داخل باز گردید هیچگاه پس از پایان زلزله در منزل نمانید امکان پس لرزه های بعدی بسیار زیاد و برای شما خطرناک میباشد !
  • با تشکیل هسته محلی در کوچه خود امکان تامین امنیت را برای خانواده خود بوجود بیاورید ( چند خانواده در کنار یکدیگر تشکیل هسته محلی را میدهند )
  • اگر مجروحی را در زیر آوار پیدا میکنید حتما در هنگام بیرون آوردن او دقت کنید بر اثر فشار به ستون فقرات او موجب شکستن آن وقطع نخاع شدن او نگردید .
  • در صورتی که صدایی را از زیر آوار میشنوید با استفاده از هرآنچه در اختیار دارید نسبت به علامت گذاری محل آن صدا در همان لحظه اقدام کنید ، چرا که ممکن است آن صدا را دیگر نشنوید و مجروح در زیر آوار از حال برود و یا بیهوش شود .
  • برای خارج شدن از شهر عجله نکنید . فراموش نکنید که هر اتفاقی هم افتاده باشد شما پس از سه روز میتوانید به راحتی از شهر خارج شوید در صورتی که در روز اول احتمال گم شدن اعضا خانواده شما و نیز تعرض به نوامیس توسط اشرار حاشیه نشین بسیار زیاد است .بنابراین ابتدا هرانچه مورد نیاز شماست را از زیر آوار خارج کنید و با استفاده از حمایت همسایه های خود هسته امنی برای کل اهالی محل بوجود آورید ، و منتظر بمانید تا نیروهای انتظامی در شهر مستقر گردند .
  • برای اینکه ماشین شما را سرقت نکنند (احتمالا پس از زلزله با زور گیری هم روبرو خواهید شد ) ماشین را در منزل پنچر کنید و یا با برداشتن قطعه مهمی از آن همچون چکش برق و یا دو حلقه لاستیک آنرا در برابر سرقت بیمه کنید تا در زمان لازم بتوانید خود از آن استفاده کنید .
  • فراموش نکنید پس از زلزله آنچه بیشترین کمک را به شما میکند پول شما نیست . اعتماد به نفس و روابط انسانی شخص شما میباشد . بنابراین بر روی این ثروت هم سرمایه گذاری کنید ، با همسایه هایتان روابط بهتر وبیشتری داشته باشید و برای زمان بحران دوستانی برای خود دست وپا کنید !

 
 
بررسی‌ مسائل ایمنی در تخریب، گودبرداری و اجرای سازه‌ی نگهبان در مناطق شهری
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۱۱:٥٩ ‎ق.ظ روز شنبه ۱٢ اردیبهشت ۱۳۸۸
 

                                                                                                1_چکیده

یکی از مسائل مهم در ساخت و سازه‌های شهری، ایجاد پایداری‌ مناسب در هنگام تخریب،گودبرداری و اجرای سازه‌ی نگهبان است. عدم رعایت مسائل فنی و ایمنی درتخریب، گودبرداری و ساخت سازه‌های نگهبان باعث تخریب برخی ساختمان‌های مجاور گودبرداری در ساخت و ساز‌های شهری شد‌ه‌است. یکی از متداول‌ترین انواع سازه‌های نگهبان، "دیوار‌های توکار" است. در این نوع سازه‌ی نگهبان نیروی فعال خاک به یک دیوار نازک منتقل می‌گردد و دیوار از طریق ستون‌هایی که در فواصل معینی در آن قرار دارد، نیرو‌ها را به مهاربند، دستک و پشت‌بند منتقل می‌کند. تکیه‌گاه مهاربند که در خاک قرار دارد به کمک نیروهای رانش مقاوم خاک، در برابر نیروهای مهاربند و در نتیجه نیروهای فعال خاک وارد بر دیواره‌ی مقابله می‌نماید. معمولاً دیوارها از جنس بتن مسلح، صفحه‌های فلزی یا الوارمی‌باشند. آنچه که دراین مقاله بدان می‌پردازیم، پیشنهاد برخی دستورالعمل‌های فنی و ایمنی لازم در اجرای دیوار‌های متداول بتنی با پشت بند‌های خرپایی است که برای حفاظت گود‌های ایجاد شده درمجاورت ساختمان‌های قدیمی‌فاقد عناصرمناسب مقاوم دربرابر نیرو‌های ثقلی و جانبی اجرا می‌گردد. دراین مقاله عناصری که باید در سازه‌ی نگهبان طرح شوند و همچنین مسائل ایمنی که لازم است در هنگام طراحی پیش‌بینی گردد و نیز دستورالعمل‌های قبل، در حین و بعد از گودبرداری و اجرای سازه‌ی نگهبان، پیشنهاد و اشکالات عمده و مشترکی که عامل ایجاد تخریب ساختمان‌های مجاور گودبرداری بوده طرح و بررسی شده‌است.  

واژه‌های کلیدی: ایمنی کارگاه، گودبرداری، تخریب، سازه‌های نگهبان، دیوار توکار، ساختمان مجاور، ساختمان‌های مصالح بنایی، ساختمان‌های فاقد شناژ.  

2- کلیات

برای پایدار نمودن دیواره‌ی گودبرداری‌ها در مناطق شهری از انواع عناصر ساختمانی که ازترکیب خاک و سنگ تشکیل یافته‌اند، دیوار‌ها و سیستم‌های نگهبان ساخته می‌شود که اصطلاحاً "سازه‌ی نگهبان" نامیده می‌شود. در تخریب، گودبرداری‌و اجرای سازه‌های نگهبان، یکی از مهمترین نکات لازم حفظ ایمنی کارگاه است. در آیین نامه‌ها و مقررات ملی ساختمان[1و2]، دستورالعمل‌های ایمنی به صورت مطلوب و شفاف جهت تخریب، گودبرداری و اجرای سازه‌ی نگهبان نیامده و نیاز به تهیه و تدوین آیین نامه‌های مناسب برای این منظور بخوبی احساس می‌شود. به دلیل عدم تطابق شرایط شهرسازی و تکنولوژی ساخت کشور‌های دیگر با شرایط موجود در کشورمان، آیین نامه‌های ایمنی این کشور‌ها نیز، بخوبی نمی‌تواند دستورالعمل‌های ایمنی لازم را در اینگونه عملیات پوشش دهد.

سازه‌های نگهبان مشتمل بر سه نوع هستند که "دیوار‌های نگهبان وزنی"، "دیوار‌های توکار" و "سازه‌های نگهبان ترکیبی" نامیده می‌شوند. در این مقاله دستورالعمل‌های پیشنهادی برای حفظ ایمنی کارگاه درتخریب، گودبرداری و اجرایی سازه‌های نگهبان با عناصر دیوار توکار و پشت بند خرپای فلزی طرح شده، که در بخش‌های بعد به آن می‌پردازیم.  

3- سازه‌های نگهبان با عناصر "دیوار توکار" و پشت بند خرپای فلزی

این سازه متشکل از یک دیوار بتن مسلح است که در فواصل مشخصی در درون آن یک ستون فلزی یا بتنی قراردارد و شبکه‌ی آرماتور‌های دیوار بتن مسلح به نحو مطلوبی در درون ستون‌های بتنی مهار و یا به ستون فلزی جوش شده ‌است. ستون‌ها در فواصل قائم مناسب بوسیله‌ی تیر‌های بتنی یا فلزی به‌هم متصل شد‌ه‌اند. دیوار به وسیله‌ی پشت بند خرپایی درداخل خاک مهارشده و نیرو‌های فعال خاک وارد برسازه‌ی نگهبان توسط نیروی رانش مقاوم خاک، تحمل می‌شود. پشت بند‌های خرپایی در فواصل قائم مناسب توسط عناصر افقی و ضربدری به یکدیگر متصل می‌گردند تا از حرکت جانبی یا کمانش صفحه‌ای آن‌ها جلوگیری به عمل آید. شکل (1) اجزای مختلف این نوع سازه‌ی نگهبان را نشان می‌دهد.  
 
 
 

شکل(1) سازه‌ی نگهبان و عناصر ساز‌های آن

  1. شمع زیر ستون،
  2. شمع تأمین کننده رانش مقاوم خاک،
  3. ستون خرپای پشت بند،
  4. خرپای سازه‌ی نگهبان،
  5. چاه آب یا فاضلاب ساختمان مجاور،
  6. دیوار توکار،

7- دیوار مقاوم کننده ساختمان مجاور،

8- دیوار مرزی ساختمان مجاور،

9- شمع‌های انتقال نیروی سقف به کف،

10- عمق گودبرداری،

11-فاصله توقف گودبرداری،

12- عنصر ضربدری کاهش دهنده طول کمانش جانبی خرپا، 

13- تکیه گاه تأمین کننده رانش مقاوم خاک،

14- عنصر کاهش دهنده‌ی طول کمانش جانبی خرپا،

15- دیواره‌ی گودبرداری،

16- چاه تعبییه شده جهت نصب ستون‌های پشت بند،

17- ساختمان مجاور 

الف) پلان سازه نگهبان

ب) نمای سازه نگهبان 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

   

4- ساختمان‌های مصالح بنایی فاقد عناصر مناسب مقاوم در برابر زلزله

منظور از ساختمان‌های مصالح بنّایی در این مقاله، ساختمان‌هایی است که ‌ازمصالح سنگی یا آجری با ملات ماسه سیمان یا ملات دیگری ساخته شده و فاقد کلاف‌های افقی و قائم بوده و مصالح آجر و ملات استفاده شده درآن دارای مشخصات فنی مناسب نبوده، بعضاً دارای سقف دیافراگم صلب یکپارچه نیز نیست. علاوه برآن به دلیل قدمت زیاد، مصالح استفاده شده در آن دچار پوسیدگی، فرسایش و هوازدگی شده‌است. معمولاً اینگونه ساختمان‌ها دارای دیوارنسبی[3] مناسبی نبوده و ازشالوده منسجم وکافی نیز بهرمند نیستند. دراینگونه ساختمان‌ها سیستم فاضلاب بصورت چاه جذبی بوده و به صورت یک یا دو طبقه ساخته شد‌ه‌اند. دربرخی موارد بخشی از دیوار‌های مرزی این ساختمان‌ها با ساختمان‌های ساختگاه پروژه مشترک بوده و یا دارای ضخامت کم و یا بازشو‌های بزرگ می‌باشد.  

5- مسائل ایمنی کارگاه قبل از گودبرداری

قبل از هرگونه گودبرداری مسائل ایمنی مربوط به تخریب یا گودبرداری ساختگاه پروژه و ساختمان‌های مجاور باید در زمان طراحی و اجرا به شرح مندرج دربند 5-1 و 5-5 مد نظر قرارگیرد.  

5-1- تأمین مسائل ایمنی درطرح سازه‌ی نگهبان

رعایت مسائل ایمنی در طراحی سازه‌ی نگهبان شامل در نظر گرفتن کلیه‌ی شرایط موجود، اعم از شرایط هندسی، بارگذاری و ژئوتکنیکی است. در تحلیل و طراحی سازه‌های نگهبان کلیه مفاد مطرح در آیین‌نامه‌های بارگذاری و طراحی سازه‌ی نگهبان [2و4] باید رعایت گردد. یک طرح مناسب دارای مرحله‌بندی ترتیب انجام عملیات تخریب،گودبرداری و اجرای سازه‌ی نگهبان است و توسط مهندس محاسب ذیصلاح که دارای تخصص ژئوتکنیک است انجام می‌پذیرد. در بند‌های ذیل این موارد به صورت مجزا پیشنهاد شده که درطراحی سازه‌ی نگهبان لازم است درنظرگرفته شود.

5-1-1- طراحی جهت جلوگیری از فقدان پایداری کلی،

5-1-2- طراحی در برابر گسیختگی یکی از عناصر سازه‌ای مانند، دیوار، ستون، تیر، مهارت پشت بند، اعضای افقی کاهش دهنده‌ی طول کمانش جانبی پشت‌بند‌ها، شالوده‌ی تأمین‌کننده‌ی نیرو‌های رانش مقاوم و شالوده‌ی ستون‌ها. این طرح باید دربرگیرنده‌ی تهیه‌ی نقشه‌ی کلیه‌ی عناصر سازه‌ی نگهبان، تیپ‌های مختلف عناصر و اتصالات و مرحله‌بندی اجرای آن و تعیین پیش‌ساخته یا درجا بودن آن باشد. حتی‌المقدور قسمت عمده‌ی عناصر بصورت پیش ساخته‌ی طراحی شود تا کمترین عملیات اجرایی درمحل نصب صورت پذیرد،

5-1-3- طراحی و ارائه‌ی نقشه‌های اجرایی مرحله‌بندی شده تخریب، گودبرداری و اجرای سازه‌ی نگهبان،

5-1-4- طراحی دربرابر گسیختگی توأم درزمین و عناصر سازه‌ای،

5-1-5- طراحی برای جلوگیری از حرکات سازه‌ی نگهبان که ممکن است موجب فروریختن یا ایجاد تغییرات در شکل ظاهری یا تضعیف عملکرد سازه‌ای یا تأسیساتی ساختمان مجاور گردد،

5-1-6- طراحی برای مقابله با نشست غیرقابل قبول از پشت یا زیر دیوار،

5-1-7- طراحی برای جلوگیری از تغییر غیرقابل درجریان آب‌های زیرزمینی،

5-1-8- طراحی درمقابل گسیختگی براثرچرخش یا استفاده‌ی دیوار یا بخش‌هایی ازآن،

5-1-9- طراحی برای مقابله با گسیختگی براثرعدم تعادل عمودی دیوار و نشست‌های ستون‌ها، یا حرکت تکیه‌گاه‌های ایجاد کننده‌ی نیروی رانش مقاوم خاک،

5-1-10- طراحی و ارائه‌ی نقشه‌های اجرایی مرحله‌بندی شده‌ی تخریب، گودبرداری و اجرای سازه‌ی نگهبان. 

5-2- طراحی برای مقابله با مشکلات سازه‌ای موجود در ساختمان مجاور

برای ساختمان مجاور حتی‌المقدور موارد ذیل طراحی و اجرا گردد.

5-2-1- طراحی برای مقاوم‌سازی دیوار‌های مجاور گودبرداری، ایجاد دیوارکمکی جدید درسمت داخل ساختمان مجاور ویا درسمت بیرون آن و بصورت بخشی از سازه‌ی نگهبان با ارتفاع مورد نیاز ازتراز زمین طبیعی،

5-2-2- طراحی برای مقابله با تمرکز تنش‌های ناشی از بارسقف وارد بر دیوار مجاور گودبرداری، ازطریق طراحی شمع در زیر سقف‌ها، به تعداد مورد نیاز و انتقال نیروی آن به کف زمین که ضروری است برای همة طبقات ساختمان مجاور انجام شود،

5-2-3- طراحی برای ایجاد یکپارچگی مورد نیاز درسقف و دیوار ساختمان مجاور درمحدودة نزدیک گودبرداری که وسعت آن با توجه به عمق گودبرداری تعیین می‌گردد. این موضوع در شرایطی که سقف‌های مجاور گودبرداری دارای ابعاد بزرگتری هستند ضرورت بیشتری دارد.

5-2-4- طراحی درجهت جلوگیری از افزایش رطوبت موضعی در فواصل نزدیک مرز دیواره‌ی گودبرداری و انتقال آن به فواصل دورتر از آن، ازطریق جلوگیری تجمع رواناب ریزش‌های جوی، آبیاری باغچه و فضای سبز، ریزش آب و فاضلاب به درون چاه‌های مجاور گودبرداری و نشت سیستم‌های انتقال آب و فاضلاب،

5-2-5- طراحی دربرابرتأثیر سربارسازه‌های مجاور، مصالح دپوشده، ماشین آلات، وسایل درحال تردد یا پارک شده

5-2-7- طراحی دربرابر فشارآب هیدرواستاتیکی آب زیرزمینی و فشار آب حفره‌ای چاه‌های فاضلاب موجود، نفوذ روان‌آب ریزش‌های جوی، آبیاری باغچه و فضای سبز و ... که امکان انتقال آن به فواصل مناسب دورتر مرز گودبرداری نبوده است و تأثیرموضعی وکلی آن برروی عناصر مختلف سازه‌ی نگهبان.

5-2-8- طراحی در برابر اثر پدیده‌های خاص ژئوتکنیکی مجاور گودبرداری از قبیل وجود گودال‌های قدیمی، خاک‌های دست‌ریز، چاه‌های قنوات و ...

8-2-6- طراحی در برابر پدیده‌ی یخبندان و ذوب یخ خاک‌های دیواره‌ی گودبرداری، خصوصاً در هنگام بارش برف و چند روز پس از آن که برف‌ها  آب می‌شوند. 

5-3- مسائل ایمنی مهم در طرح مرحله‌بندی گودبرداری

برای خاکبرداری لازم است طرح مرحله‌بندی مناسب با در نظر گرفتن کلیه‌ی مسائل ایمنی کار تهیه و به مورد اجرا گذاشته شود. یک طرح خوب باید به صورتی باشد که ایمنی کارگاه در هیچ مرحله‌ای تهدید نگردد. مراحل اجرای یک سازه‌ی نگهبان و برخی مسائل ایمنی مهم آن به صورت ذیل پیشنهاد می‌گردد.

مرحله‌ی 1- پرکردن کلیه‌ی چاههای فاضلاب مجاور گودبرداری درداخل ساختگاه با بتن مگر

مرحله‌ی 2- حفرچاههای اطراف زمین به منظور اجرای شمع: ایمنی کارگران در برابر ازسقوط اشیاء و افراد به داخل چاه، در برابرتخریب دیواره‌ی چاه درحین حفاری و بعد از آن، خصوصاً درمواقع افزایش رطوبت دیواره‌ی چاه و حفاری درتراز زیرآب زیرزمینی

مرحله‌ی 3- نصب ستون های پیش ساخته یا درجا دردرون چاه‌ها:  ایمنی حمل، جابجایی و نصب.

مرحله‌ی 4- بتن ریزی پی ستون دردرون چاه: مسائل ایمنی مرحله‌ی 2.

مرحله‌ی 5- پرکردن داخل چاهها برای ستونهای پیش ساخته: مسائل ایمنی مرحله‌ی 2.

مرحله‌ی 6- مقاوم سازی دیوار مرزی یا اجرای دیوار مناسب پشت ساختمان مجاور، در تراز زمین طبیعی (این دیوار جهت جلوگیری از دوران دیوار مجاور ساخته می‌شود و برروی تیرها یا شناژهای متصل به ستونها اجرا و به عنوان بخشی ازسازه‌ی نگهبان تلقی می‌گردد). ایمنی افراد در سقوط اجسام در موقع دیوارچینی.

مرحله‌ی 7- خاکبرداری بوسیله‌ی ماشین‌آلات تا فاصله‌ی توقف گودبرداری. ایمنی افراد در برابر خطر حفاری با شیب نامناسب دیواره، دربرابر خطر خاکبرداری محل چاهها ی موجود در ساختگاه، خطر سقوط افراد، اشیاء به داخل گود، خطر عدم رعایت فاصله‌ی توقف مناسب، خطر وجود چاه فاضلاب درفاصله‌ی توقف.

مرحله‌ی 8- پی کنی و اجرای تکیه‌گاه پشت‌بند در تراز کف گود برای ایجاد رانش مقاوم خاک: ایمنی کارگران در برابر خطر تخریب دیواره‌ی گود.

مرحله‌ی 9- نصب عضو مورب پشت بند: مسائل ایمنی مرحله‌ی 3.

مرحله‌ی 10 – خاکبرداری فاصله‌ی توقف به روش دستی تا عمق مطلوب (حدود 5/1 متر): ایمنی افراد در برابر خطر سقوط به داخل گود، خطر زه آب به داخل گود، خطر ناپایداری دیواره‌ی گود در اثر وجود چاه در فاصله‌ی توقف.

مرحله‌ی 11- نصب تیرهای افقی در تراز بالایی فاصله‌ی توقف و اجرای دیوار بتنی: مسائل ایمنی مرحله‌ی 3.

مرحله‌ی 12- آرماتوربندی، قالب بندی و بتن ریزی دیوار سازه‌ی نگهبان: مسائل ایمنی مرحله‌ی 3.

مرحله‌ی 13- اجرای عناصر مورب و افقی درون صفحه‌ای پشت‌بند: مسائل ایمنی مرحله‌ی 3.

مرحله‌ی 14- اجرای مراحل 10 تا 13تا زمان اتمام کامل گودبرداری و نصب عناصر سازه‌ی پشت‌بند و دیوار توکار.

مرحله‌ی 15- نصب عناصر کاهنده طول کمانش جانبی خرپا

مرحله‌ی 16- آرماتور‌بندی، قالب‌بندی و بتن‌ریزی فونداسیون و ایجاد اتصال آن با پشت‌بند خرپایی.

مرحله‌ی 17- اجرای اسکلت سازه و سقف طبقه اول

مرحله 18- بریدن خرپای سازه نگهبان و ایجاد اتصال لازم بین آن و سقف سازه

مرحله‌ی 19- مراقبت از مسائل تهدید کننده‌ی پایداری دیواره‌ و ساختمان مجاور در تمام طول مدت گودبرداری وبعد از آن. 

5-4- مسائل ایمنی ساختگاه پروژه قبل از گودبرداری

قبل ازانجام گودبرداری باید موارد مختلفی را درساختگاه بررسی کرد که ‌این بررسی‌ها به شرح ذیل است:

5-4-1- قبل از تخریب ساختمان ساختگاه پروژه چگونگی اتصال ساختمان‌های مجاور به ساختمان ساختگاه مورد بررسی قرارگرفته و دیوار‌های مشترک مرزی، مکان و نحوه‌ی ‌اتصال دیوار‌های مرزی به ‌هم، تیر‌ها یا سقف‌های مشترک دو ساختمان مجاور، وجود بازشو‌ها و نعل درگاه‌ها و لوله‌های دودکش یا داکت‌های تأسیساتی واقع دردیوار‌های مرزی، نوع مصالح آجر و ملات، فرسودگی، وجود ترک‌ها در دیوارساختمان مجاور، مورد شناسایی قرارگیرد.

5-4-2- با ساخت سقف‌های ایمن با استفاده از داربست‌های فلزی که بر روی آن به کمک توری‌های مناسب پوشیده شده، قبل از تخریب ساختمان ساختگاه، ایمنی کافی را دربرابر سقوط احتمالی اجسام و مصالح برسقف، دیوار، حیاط و معابر مجاور ساختگاه ‌ایجاد نمود.

5-4-3- قبل از انجام عملیات تخریب در ساختگاه پروژه، چاه‌های فاضلاب موجود درآن راشناسائی وآن‌ها رابا مواد مناسب پر نمود. چنانچه عمق این چاه‌ها بیش ازعمق گودبرداری ساختگاه باشد لازم است این چاه‌ها با مصالح بتن کم مایه یا بتن غوطه‌ای، حداقل تا 50 سانتی‌متر بالاتر از تراز کف گودبرداری پرگردد و سپس روی آن با مواد مناسب دیگر تا سطح زمین پر شود. محل این چاه‌ها باید درنقشه‌های نهایی سازه‌ی نگهبان ترسیم و به عنوان بخشی از شرایط مسأله در طراحی شرایط ایمنی گودبرداری لحاظ گردد.

5-4-4- انتخاب روش تخریب باید با دقت انجام پذیرفته و عملیات تخریب ساختمان ساختگاه پروژه تحت نظارت مهندس ناظرانجام پذیرد. باید درانتخاب ابزارها و تجهیزات تخریب دقت لازم به عمل آید تا درهنگام تخریب برساختمان مجاور نیروهای دینامیکی و استاتیکی قائم یا جانبی وارد نگردد. خصوصاً لازم بذکراست دیوارهای هم مرز با ساختمان مجاور با روش‌ها و ابزار‌های بدون ضربه تخریب و برداشته شود.

5-4-5- قبل ازانجام عملیات تخریب در ساختگاه ضرروی‌ است ‌انشعاب‌های تأسیسات مکانیکی و برقی موجود درآن با کسب مجوز از مراجع ذیربط و با نظارت کارشناس فنی مربوطه قطع گردد.

5-4-6- عوامل فنی مسئول در پروژه خصوصاً مهندس مجری و مهندس ناظر نسبت به مراحل مختلف گودبرداری و چگونگی ساخت عناصر پیش ساخته و درجا کاملاً توجیه گردیده و هماهنگی لازم بین مهندسین مجری، ناظر و مهندس طراح برای مقابله با مسائل پیش بینی شده و پیش بینی نشده به عمل آید.  

5-5- مسائل ایمنی ساختمان‌های مجاور قبل ازگودبرداری

قبل از انجام گودبرداری باید موارد ذیل با ایجاد هماهنگی لازم با مالکین یا ساکنین ساختمان‌های مجاور بررسی و انجام پذیرد.

5-5-1- هشدار‌های کافی درخصوص خطرات ناشی ازتخریب به ساکنین ساختمان‌های مجاور داده شود و تمهیدات لازم درخصوص عدم سکونت درفواصل نزدیک مرزگودبرداری را بر‌ایشان فراهم نمود. حتی المقدور مکان دیگری را برای سکونت ساکنین ساختمان‌های مجاور پیش بینی و آنجا راخالی ازسکنه نمود. همچنین لوازم و وسایل ارزشمند و سنگین را تخلیه یا به قسمت‌های دیگرساختمان که فاصله‌ی کافی ازمرز گودبرداری دارد منتقل گردد.

5-5-2-باکسب مجوز ازمراجع ذیربط تابلو‌های هشداردهنده‌ی لازم برای عدم عبور عابرین و عدم پارک یا عبور خودرو در اطراف محوطه‌ی گودبرداری را درمکان‌های مناسب نصب کرد. حصار کشی مناسب سبک وزن در اطراف دیواره‌ی گودبرداری در فواصل مناسب ایجاد شود و حتی‌المقدور دیوارهای سنگین اطراف گود را قبل از گودبرداری تخریب کرد.

5-5-4- درساختمان‌های مجاور بررسی‌های لازم درخصوص احتمال نشست، ایجاد ترک، حرکت دیوار‌های مرزی تغییرشکل‌ها چارچوب در‌ها و پنجره‌ها و یا ریزش سقف به عمل آید و در صورت نیاز دیوار‌های جدید از سمت داخل ساختمان درکناردیوار مرزی، مقاوم‌سازی دیوار از طریق اجرای دیوار بتن مسلح و پلاستر سیمانی، اجرای دیوار پرکننده در بازشو‌های دیوار مرزی، بندکشی دیوار‌های مرزی و نصب شمع‌های مناسب بر زیرتیر‌های سقف درمکان‌های مناسب در داخل ساختمان مجاور به اجرا در آید.

5-5-4- قبل ازانجام گودبرداری باید حتی‌المقدورکلیه‌ی چاه‌های فاضلاب واقع درساختمان‌های مجاور شناسایی گردد. چنانچه فاصله‌ی چاه‌های موجود از مرز گودبرداری کمترازعمق نهایی گودبرداری است و تراز آب چاه‌ها بالاتر از تراز نهایی کف گودبرداری است، نسبت به تخلیه‌ی چاه و جلوگیری از ریختن مجدد آب به درون آن‌ها اقدام نمود. چاه‌های فاضلاب واقع دراین فاصله باید با مصالح مناسب پر و در فاصله‌ی دورتر چاه‌های جدید حفر و مسیر لوله‌های فاضلاب منتهی به چاه‌های پر شده مسدود و سیستم جدید انتقال فاضلاب اجرا و فاضلاب به چاه‌های جدید منتقل شود.

5-5-5- باغچه‌های ساختمان مجاور شناسایی و راهکار مناسب برای جلوگیری از آبیاری غرقابی آن‌ها پیدا گردد.

5-5-6- کانال‌ها، جداول، آبرو‌ها و تأسیسات انتقال آب و فاضلاب کنارمعابر مجاور گودبرداری شناسایی و چنانچه احتمال زه آب به درون دیوار گودبرداری وجودداری، با ایجاد عایق مناسب آب‌بند گردند.

5-5-7- مسیر عبورکلیه‌ی شریان‌های حیاتی ازقبیل خط گاز، آب، برق فشارقوی یا ضعیف، تلفن، فیبر نوری و اینترنت و... و مسیرعبور آن درمعابر مجاور گودبرداری با استعلام ازمراجع ذیربط، شناسایی و چنانچه‌ از مجاور مرز گودبرداری عبور می‌نمایند احتیاط‌های ایمنی مضاعفی را پیش‌بینی نمود.

5-5-8- قبل ازهرگونه تخریب و گودبرداری، ساختمان‌های مجاور را دربرابر خطرات مالی و جانی و مسئولیت مدنی و شخص ثالث و. . . بیمه نمود.  

6- مسائل ایمنی کارگاه درحین گودبرداری

در هنگام گودبرداری باید موارد ایمنی ذیل به مورد اجرا در آید:

6-1- تخریب وگودبرداری تحت نظارت مهندس ناظر یا دستگاه نظارت، توسط مهندس مجری ذیصلاح صورت پذیرد.

6-2- بطور روزانه آمارکارگران کارگاه به صورت دقیق با کلیه‌ی مشخصات سجلی، آدرس و تلفن تماس دردفاتر مخصوص ثبت گردد.

6-3- درهمه‌ی حال شخصی جهت بررسی وضعیت ایمنی موجود و مراقبت دائم از دیواره‌ی گودبرداری و اعلام هشدار به کارگران جهت فرار از خطر، پناه گرفتن و یا هرگونه عکس‌العمل مورد نیاز گمارده شود. حتی المقدور درکارگا‌ه سیستم آژیر مناسبی جهت اعلام خطر و هشدار به کارگران و ساکنین ساختمان‌های مجاور نصب گردد.

6-4- گودبرداری به صورت مرحله‌ای به شکلی که درنقشه‌های اجرایی آمده با استفاد‌ه از ماشین‌آلات یا روش دستی انجام پذیرد. هیچگاه خاک‌های محل گودبرداری به یکباره و با استفاد‌ه از ماشین‌آلات برداشته نشود. جهت گودبرداری می‌توان طبق شکل(1) ابتدا قسمتی از خاک تا فاصله‌ی توقف مناسب به وسیله‌ی ماشین‌آلات و سپس خاک‌های فاصله‌ی توقف گودبرداری به روش دستی برداشته شود. دراینگونه موارد قبل از گودبرداری با ماشین آلات چاه‌ها یا گودال‌های احتمالی یا خاک دست‌ریز موجود در ناحیه‌ی توقف گودبرداری باید به خوبی شناسایی و به وسیله‌ی بتن مگر پر شود. وجود چاه فاضلاب درفاصله‌ی توقف گودبرای یکی از عوامل فوق العاده خطرناک درریزش دیواره‌ی گود و آسیب رساندن به ساختمان مجاور می‌باشد. عرض فاصله‌ی توقف و شیب دیواره‌ی آن به عوامل متعددی از قبیل نوع خاک ساختگاه، عمق‌گودبرداری، سطح آب زیرزمینی، نوع و تعداد طبقات ساختمان مجاور و وضعیت دیوار مرزی و وجود یا عدم وجود شناژ‌های افقی و قائم در آن و مدت زمان عملیات گودبرداری و اجرای سازه‌ی نگهبان بستگی دارد. درهرحال فاصله‌ی توقف گودبرداری نباید کمتراز یک سوم عمق گودبرداری و شیب دیواره‌ی آن نباید بیشتر از چهار به یک اختیار گردد.

6-5- درحین گودبرداری باید روش‌های مرحله‌ای طراحی شده عیناً اجرا گردد درهیچ مرحله‌ای ازگودبرداری و اجرای سازه‌ی نگهبان نباید دیواره‌ی گودبرداری برای مدت زمان طولانی ر‌ها گردد و سرعت پی‌درپی مراحل انجام کار باید حفظ گردد.

6-6- درهنگام گودبرداری و نصب سازه و پس از آن باید بطور مداوم ساختمان‌های مجاور و معابر اطراف مورد بازرسی قرارگیرد. ایجاد ترک یا افزایش ابعاد آن در دیواره، سقف و کف ساختمان‌های مجاور و معابر اطراف و تحت فشار قرارگرفتن یا ر‌هایی از پیش‌فشار‌های درب‌‌ها و چهارچوب‌ها، شکستن یا ترک برداشتن شیشه‌ها، نشست یا تورم خاک، موزاییک یا کف‌پوش روی زمین، دیوار یا سقف، ایجاد صدا‌های شکستگی عناصر سازه‌ای و غیرساز‌ه‌ای ساختمان مجاور گودبرداری ممکن است به دلیل حرکت زمین باشد. درچنین مواردی باید مسأله به فوریت مورد بررسی قرارگیرد. ضعف عناصری از سازه‌ی نگهبان که می‌تواند در بروز این مسأله مؤثر باشد را شناسایی و نسبت به تقویت سازه‌ی نگهبان ازطریق تقویت آن عناصر یا اضافه نمودن عناصرجدید اقدام نمود.

6-7- چنانچه رنگ خاک بخشی از دیواره‌ی گودبرداری تیره‌تراز رنگ بقیه‌ی خاک ساختگاه باشد، می‌تواند نشان دهنده‌ی وجود حفره‌ها یا چاه‌های فاضلاب درحوالی مرز گودبرداری باشد و احتمال ایجاد عدم پایداری درآن نواحی بیشتر خواهد بود. لذا بسته به نوع پدیده‌ی مشاهده شده باید راهکار‌های پایدارسازی تکمیلی برای آن ناحیه درنظر گرفت.

6-8- چنانچه درطول مدت زمان گودبرداری یا پس از آن درصد رطوبت قسمتی از دیواره‌ی گود افزایش یابد یا آب از بخشی از دیوار به داخل گود زه نماید، نشان دهنده‌ی وجود منبعی است که عامل ایجاد این رطوبت بوده است. احتمالاً وجود چاه‌های جذبی، نشت آب از شبکه‌ی آب یا فاضلاب، وجود باغچه‌های درحال آبیاری، یا عبور آب‌های زیرزمینی از میان لایه‌های درشت‌دانه بوده به نحوی به منبع آب مرتبط است. دراین صورت احتمال کاهش پایداری دیواره‌ی گود زیاد است و باید راهکار‌های مناسب درحذف منبع ایجاد رطوبت به کاررود و افزایش فوری ظرفیت سازه‌ی نگهبان بطور موضعی درهمان ناحیه در دستورکار قرارگیرد.

6-9- چنانچه درهنگام نصب سازه‌ی نگهبان یا پس از آن یکی ازعناصر سازه‌ای مانند یک دیوار، مهارت پشت بند، تیر، ستون، شالوده‌ی ستون‌ها یا شالوده‌ی تأمین کننده‌ی نیرو‌های فشارمقاوم و یا عناصرافقی کاهش دهندة طول کمانش جانبی پشت بند‌ها به حالت حدی، کمانش یا گسیختگی خود برسد، نشان دهند‌ه‌ی اعمال نیرو‌های بیش از ظرفیت سازه‌ی نگهبان است، دراین موارد باید سریعاً مسأله را بررسی و تقویت سازه‌ی نگهبان به مورد اجرا قرارگیرد.

6-10- هنگامیکه گودبرداری و ساخت سازه‌ی نگهبان در تراز زیرسطح آب زیرزمینی مدنظر است باید روش‌های گودبرداری و ساخت سازه‌ی نگهبان را متناسب با وضعیت و با درنظرگرفتن روش‌های زهکشی و پایین انداختن تراز آب، شمع کوبی، سپرکوبی و. . . اقدام نمود. حتی‌المقدور باید از روش‌های اجرای دیواردرجا درچنین مواردی صرف نظر نمود. دراینگونه موارد سریعاً افراد ساکن درساختمان‌ها باید ساختمان را تخلیه و دراولین فرصت با درنظرگرفتن کلیه‌ی جوانب احتیاط لوازم ارزشمند و اثاثیه‌ی سنگین از نقاط نزدیک به مرزگودبرداری دور گردد.

6-11- از استقرار اتاقک، کانکس، محل سکونت یا استراحت نگهبان یا کارگران ویا انبار مصالح در مجاور گودبرداری اجتناب و برای این موارد مکانی که دارای فاصله‌ی مناسب از مرز گودبرداری است، در نظر گرفته شود.

6-12- سیستم روشنایی کامل برای مکان گودبرداری ساختگاه تأمین شود و در شب کلیه‌ی قسمتهای کارگاه با نور کافی روشن گردد، به نحوی که خرابی احتمالی هر قسمت از سازه‌ی نگهبان یا دیواره‌ی گودبرداری را بتوان از بیرون گود، بخوبی مشاهده نمود.

16-13- یک خودرو مجهز به لوازم کمک‌های اولیه در محل پروژه آماده باشد تا بتوان در صورت بروز صانحه نسبت به مداوای مصدومین یا انتقال آنان به مراکز درمانی اقدام نمود.

6-13- حتی‌الامکان در زمان شب‌ و هنگام بارندگی از خاکبرداری در مجاور مرز گودبرداری خودداری گردد. در صورتی که خاکبرداری در چنین مواردی الزام است، خاکبرداری در حضور و نظارت مهندس ناظر انجام گیرد.

6-14- عملیات جوشکاری، ساخت و نصب سازه‌ی نگهبان توسط کارگران دارای مهارت فنی مناسب انجام پذیرد. همواره حتی پس از اتمام اجرای سازه‌ی نگهبان، تعدادی کارگر دارای مهارت فنی آماده‌ی کار  و مجهز به کلیه تجهیزات مورد نیاز جهت نصب یا تقویت عناصر سازه‌ی نگهبان در دسترس باشند.

6-15- در مواقع بارندگی چنانچه بخشی از دیواره‌ی گود در معرض بارندگی قرار داشته و دیوار توکار سازه‌ی نگهبان در آن قسمت تکمیل نشده باشد، ضروری‌است با پوشش آب‌بند پلاستیکی مناسب تا کف گود تا قسمتی که از نفوذ آب به دیوار و پای آن جلوگیری نماید، پوشانده شود. 

7- مراجع

1- مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان، "پی و پی‌سازی"، دفتر تدوین وترویج مقررات ملی ساختمان

2- مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان، "پی و پی‌سازی"(پیش‌نویس تجدید نظر دوم)، دفتر تدوین وترویج مقررات ملی ساختمان، اسفند 1383

3- مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان، "طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی"، دفتر تدوین و ترویج مقررات ملی ساختمان،1384

4- مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان، "بارهای وارد بر ساختمان"، دفتر تدوین و ترویج مقررات ملی ساختمان 
 

حسین رهنما، استاد یار دانشکده‌ی عمران و محیط زیست دانشگاه صنعتی شیراز


 
 
ایمنی مصالح - بتون در ساختمان
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۱۱:۳۸ ‎ق.ظ روز شنبه ۱٢ اردیبهشت ۱۳۸۸
 

بتون در ساختمان مواد متشکله بتون، نظیر شن و ماسه، با سیمان و آب در مخلوط‌کن‌های عمودی یا افقی با ظرفیت‌های مختلف، که عموماً در محل عملیات ساختمان نسب می‌گردند، مخلوط می‌شود، اما گاهی نیز بیشتر مقرون به صرفه‌ است که بتون آماده در سیلوی محل تخلیه شود. برای این منظور ایستگاه‌های اختلاط بتون در پیرامون شهرها یا نزدیک محل ماسه ایجاد می‌گردند. استفاده از کامیون‌های مجهز به بشکه‌های چرخان مخصوص از تفکیک اجزای متشکله مخلوط بتونف که باعث کاهش استحکام ساختمان‌های بتونی می‌گردند، جلوگیری می‌شود.

از بالابرها یا جراثقل‌های برج‌دار برای انتقال بتون مخلوط آماده از مخلوط کن‌های یا سیلوها به محل‌ کار استفاده می‌شود. اندازه و ارتفاع بعضی ساختمان‌ها ممکن است نیاز به تلمبه‌کردن بتون داشته باشد(برای حمل و ریختن بتون مخلوط و آماده). تلمبه‌هایی وجود دارد که بتون را تا ارتفاع 100 متر بالا می‌برد. چون ظرفیت این تلمبه‌ها به مراتب بیشتر از جراثقل‌های بالابرنده است. از آن‌ها به ویژه برای کارهای ساختمانی مرتفع، برج‌ها و سیلوها به کمک قالب‌های کار بالابرنده استفاده می‌شود. تلمبه‌های بتون معمولاً بر روی کامیون‌ها نصب می‌شوند و کامیون‌های مجهز به بشکه‌های گردان بتون مخلوط و آماده را از ایستگاه‌ تهیه بتون بدون نیاز به نگهداری در سیلوها مستقیماً به محل کار حمل می‌کنند. کالبد کار از پیشرفت‌های فنی این است که امکان استفاده از برج‌های مجهز به بالابر با بازوهای درازتر و ظرفیت بیشتر پیروی کرده است و دیگر نیازی به داربست‌های محیطی نمی‌باشد. از کالبدهای پیش‌ساخته تا ابعاد 25 متر مربع به ویژه برای ساختارهای عمودی، نظیر نماها و دیوارهای جداکننده در ساختمان‌های صنعتی و مسکونی بزرگ استفاده می‌شود. قالب‌های فولادی کالبدها که در محل یا در کارخانه از پیش ساخته می‌شوند از صفحه‌های فلزی یا چوبی پوشیده شده‌اند. این قالب‌ها را با قلاب جراثقال، هنگامی که بتون سفت شده جدا می‌کنند. بسته به نوع روش ساختمان‌سازی، ‌صفحه‌های قالب پیش‌ساخته را برای تمیز کردن پایین می‌آورند و یا به دیوار بخش دیگری از ساختمان که آماده بتون‌ریزی است می‌برند. از قالب‌های موسوم به میزی برای ساختارهای افقی مانند کف ساختمان‌های بزرگ استفاده می‌گردد. این میزها از ترکیب چندین قطعه ساختار فولادی تشکیل شده‌اند و آن‌ها را می‌توان به شکل کف‌های سطوح مختلف به هم متصل کرد. قسمت فوقانی میز، یعنی قالب تخته کف واقعی به وسیله جک‌های پیچی یا هیدرولیکی پس از سفت شدن بتون پایین آورده می‌شود. دستگاه‌های حمل بار قلاب مانندی برای جداسازی صفحات، بالا بردن آن‌ها به سطح بعدی و اتصال آن‌ها به یکدیگر ابداع شده است. از قالب لغزنده یا بالارونده برای ساخت برج‌ها، سیلوها، ستون‌های پل‌ها و ساختمان‌های مرتفع مشابه استفاده می‌گردد. برای این منظور، یک قطعه قالب در محل متناسب با مقطع ساختمان تهیه می‌شود و ارتفاع آن ممکن است به 2 تا 4 متر برسد. سطوحی از قالب که با بتون در تماس است، با صفحات فولادی پوشیده می‌شوند و کل قطعه به دستگاه‌های نگهدارنده متصل می‌گردد. میله‌های فولادی عمودی که در بتون قرار می‌گیرند نقش نگهدارنده را دارند. با سفت شدن بتون قالب لغزنده به طرف بالا نگهداشته می‌شود و کار استحکام و جای‌گیری بتون بدون وقفه ادامه می‌یابد، بدان معنی که کار در تمام ساعات شبانه‌روز به وسیله نوبت کارها ادامه پیدا می‌کند. تفاوت قالب‌های بالارونده با نوع لغزان در مهار شدن آن‌ها به وسیله غلاف پیچ‌دار در بتون می‌باشد. تا سفت شدن بتون ریخته شده و رسیدن به استحکام لازم، پیچ‌های مهارکننده باز و قالب تا ارتفاع بخش بعدی که باید بتون‌ریزی شود بالا برده می‌شود و برای بتون ریزی آماده و مهار می‌گردند. ماشین‌های موسوم به قالب‌گیری، غالباً در مهندسی عمران به خصوص برای ساخت قطعات کف پل‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند، خصوصاً زمانی که پل‌ها یا مسیرهای طولانی ساخته می‌شوند. یکی از این ماشین‌ها جای قالب‌های کاذب پیچیده را می‌گیرد. قطعات سقفی با کفی متناسب با طول دهانه پل به طوری در قالب فولادی قرار می‌گیرند که امکان مهار کدن و جابجایی جانبی یا پایین آوردن آن‌ها بعد از سخت شدن بتون وجود داشته باشد. پس از انجام پوشش دهانه پل، قالب مهار کننده قطعه به قطعه در طول دهانه‌های پل جلو برده می‌شود و عناصر قالب مجدداً در محل مهار می‌شوند و بتون‌ریزی شروع می‌گردد. زمانی که پلی با استفاده از روش «پایه پل» سازی ساخته می‌شود. قاب حایل قالب بسیار کوتاه‌تر از آن‌چه که در بالاتر ذکر شد، می‌باشد. این قاب بر روی ستون بعدی تکیه نکرده، اما باید برای ایجاد پایه پل مهار گردد. این روش که عموماً برای پل‌های بسیار مرتفع مورد استفاده قرار می‌گیرد غالباً بر چنین قالبی متکی است، که طی مراحلی از طرفین پایه پیشروی می‌کنند. از بتون‌های فشرده مخصوص برای ساخت پل‌ها و ساختمان‌های با طراحی ویژه استفاده می‌شود. رشته‌هایی از سیم فولادی پیچیده شده به شکل صفحات فولادی یا غلاف پلاستیکی برای ازدیاد استحکام در داخل بتون قرار داده می‌شود. انتهای رشته میله‌ها دارای صفحاتی در قسمت سر می‌باشد، تا عناصر بتون پیش‌ فشرده با کمک جک‌های هیدرولیکی قبل از قرار گرفتن عناصر تحت فشار قرار گیرد. قطعات پیش‌ساخته روش‌های ساختمان‌سازی با استفاده از قطعات پیش‌ساخته مانند کف‌ها، دیوارها، دیواره پل‌ها و ... برای ساختمان‌های مسکونی، پل‌ها و تونل‌ها در مح عملیات ساختمانی، یا دز یک کارخانه بتون‌سازی خاص پیشرفت کرده است. با متصل کردن قطعات پیش‌ساخته در محل کار بسیاری از خطرهای ناشی از نصب، جابجایی و پیاده کردن قالب‌های پیچیده و کاذب را در ارتفاع از بین برده است. استحکام معمولاً در محل با برش و خم کردن میله‌ها طبق میزان معین شده صورت می‌گیرد. فقط عناصر بتون پیش‌ساخته در محل یا کارخانه، وقتی ریخته می‌شوند که میله‌ها به یکدیگر بسته شده یا جوش داده شده باشند و شبکه یا قفس بتون آماده شده باشد. پیشگیری از خطرات مکانیزاسیون و بهبود روش‌ها، بسیاری از مخاطرات قدیمی را در محل‌های ساختمان‌سازی از بین برده است، ولی خطرهای جدیدی را نیز ایجاد کرده است. به عنوان مثال، مرگ در اثر سقط از ارتفاع. خوشبختانه با به کارگیری ماشین‌های قالب‌ریزی و قاب‌های حایل قالب، در پل‌سازی و ... کاهش یافته است. علت این امر در واقع این است که سکوها و راهروهای کار با نرده‌های محافظ همزمان با ماشین قالب نصب و جابجا می‌شوند، در حالی که در قالب‌های قدیمی نرده‌های محافظ وجود ندارد. از طرف دیگر، مخاطرات مکانیکی افزایش یافته و مخاطرات الکتریکی به دلیل رطوبت محیط جدی می‌باشند. مخاطرات بهداشتی از خود سیمان، مواد افزودنی، برای حفظ و ضد آب کردن سیمان و لیزکننده‌های قالب، به وجود می‌آید. برخی از اقدامات پیشگیرانه مهم برا ی پیشگیری از حوادث در عملیات‌های مختلف در زیر مورد بحث قرار گرفته است: مخلوط کردن بتون از آن جایی که تقریباً همیشه بتون به وسیله ماشین مخلوط‌ می‌شود، باید توجه خاصی نسبت به طراحی و ساخت دندانه کلیدها و قیف‌های گیرنده سیمان بشوند. خصوصاً زمانی که دستگاه مخلوط کننده بتون تمیز می‌شود، ممکن است کلید به طور غیر عمدی عمل کرده و بشکه یا قیف شروع به کار کند و سبب آسیب دیدن کارگر مربوط گردد. بنابراین، کلیدها باید محفوظ و به نحوی تنظیم شوند که هیچ گونه اشتباهی رخ ندهد. اگر لازم باشد باید آن‌ها را به قفل داخلی یا یک قفل مجهز کرد. ظروف بالابر باید از مناطق ایجاد کننده خطر برای کارگران دستگاه‌های مخلوط‌کنی و آن‌هایی که در نزدیک آن‌ها حرکت می‌کنند دور باشند. همچنین باید مراقبت شود تا کارگرانی که حفره‌های زیر قیف تغذیه را تمیز می‌کنند در اثر پایین آمدن اتفاقی این قسمت‌ها چار آسیب نشوند. سیلوهای حاوی مواد متشکله سیمان، خصوصاً ماسه دارای خطر حوادث کشنده هستند. کارگرانی که برای جابجا کردن قسمت‌های موسوم به قوس وارد سیلو می‌شوند، چنانچه به وسیله یک شخص دیگر و بدون طناب ایمنی و لوله هوا حمایت نشوند، ممکن است در زیر مواد شل دفع شوند. بنابراین سیلوها باید مجهز به دستگاه تولید کننده لرزش و سکوها باشند تا ماسه‌های چسبنده پایین ریخته شوند و هشدارها به کار افتند. هیچ شخصی نباید بدون وجود یک فرد کمکی وارد سیلو شود. انتقال و قرار دادن بتون طراحی صحیح نقاط انتقال بتون و تجهیز آن‌ها با آیینه‌ها و قفس‌های سبدی دریافت کننده، نیاز به یک کارگر دائمی برای رساندن سبد جرثقیل دارد تا هدایت آن را مرتفع کند و بدین ترتیب از بروز حوادثی که سبب له شدن دست‌ها می‌شود اجتناب گردد. سیلوهای انتقال که به وسیله جک‌های هیدرولیکی بلند می‌شوند، باید طوری ایمن شوند که در اثر شکستن یک خط لوله ناگهان سقوط نکنند. سکوهای ریختن بتون در قالب‌ها به کمک سبدهای آویخته از قلاب جرثقیل و یا تلمبه بتون‌زنی، باید مجهز به حفاظ باشند. اپراتور جرثقیل باید برای این نوع کار آموزش ببینند و دارای دید کافی باشند. اگر مسافت زیاد باشد، لازم است از تلفن دو طرفه یا تاکی واکی استفاده شود. زمانی که از پمپ‌های بتون‌ریزی با خطوط لوله و ستون‌های قراردهنده استفاده می‌شود، باید به استحکام تأسیسات توجه خاص شود. کامیون‌های تولید کننده لرزش با تلمبه‌های بتون‌ریزی سر خود باید مجهز به کلیدهای از داخل قفل شونده باشند، تا مانع از به کار افتادن همزمان هر دو عمل شود. دستگاه ایجاد لرزش به طوری باید محافظت شوند که کارکنان نتوانند با قسمت‌های متحرک تماس پیدا کنند. سطل‌های جمع‌آوری گلوله‌های لاستیکی که پس از قرار دادن بتون برای پاک کردن لوله‌ها از داخل ان‌ها گذرانده می‌شوند، اکنون به وسیله دو آرنج دو طرفه جایگزین شده‌اند. این آرنج‌ها تقریباً تمام فشار مورد نیاز برای راندن گلوله‌ها در طول لوله را جذب می‌کنند و نه تنها اثر ضربه به انتهای لوله را از بین می‌برند، بلکه از پرتاب گلوله از انتهای لوله نیز پیشگیری می‌کنند. زمانی که از کامیون‌های ایجاد کننده لرزش همراه با وسایل بتون‌ریزی و بالابرنده استفاده می‌شود، باید توجه خاصی به سیم‌های برق بالای سر بشود. این سیم‌ها باید دارای پوشش عایق بوده، یا به وسیله داربست‌های نگهدارنده در محیط کار محافظت شوند، تا از هر گونه تماس اتفاقی اجتناب شود، مگر این که خطوط بالای سر را بتوان جابجا کرد اماس با این ایستگاه تأمین برق اهمیت دارد. قالب استفاده از قالب‌های متشکل از تیر یا تخته مربع شکل، غالباً به دلیل فقدان نرده‌های محافظ و سکوهای لبه‌دار، که فقط به مدت کوتاهی مورد استفاده قرار می‌گیرند اکثراً سبب سقوط می‌شود، امروزه بیشتر از پایههای فولادی برای تسریع در نصب قالب‌ها استفاده می‌شود، اما در اینجا هم نرده‌ها و لبه‌های محافظ غالباً به دلیل نیاز برای مدت کوتاه نصب نمی‌شوند. استفاده روزافزون از تخته‌های چندلایی برای قالب‌ها دارای این مزیت است که به آسانی و سرعت نصب می‌شوند. معهذا پس از چندین بار استفاده برای نصب سریع سکوها، به علت عدم تناسب آن‌ها با هدف‌های مورد نظر و نیاز به کاهش فاصله بین دو پایه نسبت به داربست‌های عادی استفاده از آن‌ها متروک شده است. حوادث ناشی از شکسته شدن تخته‌های کهنه نیز هنوز زیاد است. دو خطر عمده را باید هنگام استفاده ازقطعات پیش‌ساخته در نظر داشت. این قطعات باید طوری نگهداری شوند که نتوانند واژگون شوند. از آن‌جایی که همیشه نگهداری قطات قالب به طوری افقی امکان‌پذیر نیست آن‌ها را باید به وسیله حایل‌هایی ایمن کرد. قطعات قالب که همیشه مجهز به سکوها، نرده‌های محافظ و لبه‌ هستند، آویختن آن‌ها را از روی ساختمان آسان می‌کند. این‌‌ها ایمنی محیط کار را برای کارکنان تأمین می‌کنند و نیاز به نصب سکوهای برای بتون‌ریزی را مرتفع می‌نمایند. از نردبان‌های ثابت نیز می‌توان برای دسترسی ایمن‌تر به سکوها استفاده کرد. داربست‌ها و سکوهای کار مجهز به نرده‌های محافظ و لبه‌دار متصل به قطعات قالب باید خصوصاً برای قالب‌های سرنده و بالارونده به کار برده شوند. تجربه نشان داده است که عملاً در جاهایی که سکوهای کار فوری و به سرعت نصب نشده‌اند هیچ حادثه ناشی از سقوط وجود نداشته است. متاسفانه قطعات قالب مجهز به نرده‌های محافظ برای هر مکانی قابل استفاده نیستند، خصوصاً در نقاطی که ساختمان‌های مسکونی کوچک ساخته می‌شوند. وقتی که قطعات قالب به وسیله جرثقیل‌ها از انبار به محل ساختمان منتقل می‌شوند، قرقره‌های و طناب‌های بالابرنده نظیر ریسمان‌ها و قلاب‌ها باید دارای ابعاد و استحکام کافی باشند، اگر زاویه بین ساق‌های قلاب خیلی زیاد باشد، قطعات قالب باید به کمک میله جابجا شوند. کارگرانی که قالب‌ها را پاک می‌کنند، در معرض خطرهای بهداشتی هستند، که غالباً نادیده گرفته می‌شود. باقیمانده‌های تون چسبیده به سطوح قالب‌ها در اکثر موارد به وسیله یک دستگاه ساینده دستی پاک می‌شود. سنجش گردوغبار نشانگر این است که غبارهای حاصل از این کار دارای درصد بالایی از ذرات قابل استنشاق و سیلیس می‌باشد. بنابراینف تدابیر پایش غبار، مانند استفاده از دستگاه پاک‌کننده دستی مجهز به وسیله مکش صافی‌دار یا محل محصور مجهز به تهویه باید فراهم شود. نصب قطعات پیش‌ساخته در کارخانه‌های تولید قطعات پیش‌ساخته لازم است از وسایل بالابرنده خاصی برای جابجایی و تغییر محل قطعات به طور ایمن و پیشگیری از آسیب‌های مهره‌های کمری کارگران استفاده شود. قرار دادن حلقه اتصال در داخل بتون جابجایی را نه تنها در کاخانه، بلکه در محل نصب نیز آسان می‌کند. برای اجتناب از خمیدگی حلقه‌های اتصال در اثر بارهای مایل قطعات بزرگ را باید با کمک طناب‌ها و قلاب‌ها وصل شود، ممکن است بتون بریزد و حلقه کنده شود. استفاده از قرقره‌های بالارونده نامناسب می‌تواند موجب حوادث جدی، به علت سقوط قطعات بتونی شود. برای نقل و انتقال قطعات پیش ساخته در جاده،‌ ‌باید از وسایل نقلیه مناسب و وسایل نگهدارنده مناسب استفاده شود تا از واژگون شدن یا لغزیدن قطعات در هنگام توقف ناگهانی وسیله نقلیه جلوگیری شود. مشخص بودن وزن قطعات وظیفه فردی که جرثقیل را به کار می‌گیرد، هنگام بارگیری، تخلیه و نصب در محل کار آسان می‌کند. وسایل بالابرنده محل کار باید به طور مناسب انتخاب شده و عمل کنند. کامیون‌ها و جاده‌ها باید در شرایط مطلوبی نگهداری شوند، تا از واژگون شدن قطعات بارگیری شده در طی عملیات جلوگیری شود. برای نصب قطعات و جلوگیری از سقوط کارکنان از ارتفاع باید از سکوهای دارای حفاظ استفاده شود. کلیه وسایل حفاظت جمعیفنظیر داربست‌ها، تورهای ایمنی، نصب جرثقیل‌های بالای سر پیش از تکمیل ساختمان و قبل از مجهز کردن کارکنان به وسایل حفاظتی باید در نظر گرفته شوند. البته می‌توان کارگران را به طناب‌های ایمنی و لوله نجات مجهز کرد، ولی تجربه نشان می‌دهد که افراد فقط وقتی که تحت نظارت و مجبور به استفاده از این وسایل باشند آن‌ها را به کار می‌برند. طناب‌های نجات در واقع هنگام انجام بعضی کارها مزاحم هستند و برخی از کارگران نیز از این که می‌توانند بدون استفاده از هر گونه وسیله حفاظتی در ارتفاع کار کنند مغرور هستند. قبل از شروع به طراحی یک ساختمان پیش‌ساخته، مهندس معمار، سازنده قطعات پیش‌ساخته و مقاطعه‌کار ساختمان باید درباره روند و ایمنی کلیه عملیات بحث و مطالعه نمایند. زمانی که انواع وسایل جابجایی و بالابرنده موجود در محل از قبل شناسایی شوند، می‌توان قطعات بتونی را که در کارخانه ساخته می‌شوند، با وسایل بستن نرده‌های محافظ و لبه‌ها مجهز نمود. بدین طریق ممکن است به راحتی نرده‌ها و لبه‌های محافظ را قبل از بالا بردن قطعات در محل نصب کرد. قطعات دیوار مربوط به کف‌ها را نیز می‌توان به طور ایمن نصب کرد. زیرا کارگران به وسیله نرده‌های محافظ حفاظت می‌شوند. برای بنا کردن ساختارهای صنعتی مرتفع، سکوهای کار متحرک به وسیله جرثقیل تا محل مورد نظر بالا برده می‌شوند و به قلاب‌های موجود در خود بنا آویزان می‌گردند. در چنین موارد، شاید ایمن‌تر باشد که کارگران با جرثقیل به سکوها انتقال یابند (به علت ایمنی ویژه بالابر و به کارگیری آن به وسیله یک فرد با کفایت) تا با استفاده از نردبان‌ها و داربست‌هایی که بدون توجه ساخته شده‌اند. زمانی که از قطعات بتونی تحت فشار استفاده می‌شود، باید توجه خاصی نسبت به طراحی فرورفتگی‌های بعد از فشار مبذول شود تا بتوان جک‌های کششی را به کار برد و بدون وقوع هیچ‌گونه خطری برای کارکنان باز کرد. قلاب‌های آویز جک‌های تحت کشش با سوراخ‌های عبور طناب جرثقیل برای کار بعد از کشش باید در زیر سکوهای پل یا قطعات جعبه مانند ایجاد شود. این نوع کار نیز احتیاج به تهیه سکوی کار همراه با نرده‌های محافظو لبه دارد. کف سکو باید به قدر کافی پایین باشدتا فضای کافی جهت کار و جابجایی جک به طور ایمن وجود داشته باشد. هیچ فردی اجازه ندارد که در عقب جک تحت کشش قرار گیرد زیرا ممکن است حوادث جدی در نتیجه آزاد شدن انرژی زیاد هنگام شکستن قطعه مهار شده با طناب فولادی به وجود آید. کارگران نیز نباید در جلوی صفحات مهار شده تا مدتی که ملات‌های فشرده شده به داخل صفحات وتری سفت نشده‌اند قرار گیرند. زمانی که تلمبه ملاط همراه با لوله‌های هیدرولیکی به جک متصل می‌شوند، هیچ‌کس اجازه نداردد هنگام کشش در ناحیه بین تلمبه و جک قرار گیرد. ارتباط کامل بنی اپراتورها و سرپرست بسیار مهم است. آموزش به واسطه افزایش به کارگیری وسایل فنی و استفاده از ماشین‌آلات دستگاه‌ها و مواد مختلف آموزش کارکنان کارهای ساختمانی به خصوص و کارگران کارگاههای ساختمانی به طور کلی بسیار مهم می‌باشد. برای کاهش تعداد حوادث ساختمانی باید فقط در موارد استثنایی از کارگران غیر ماهر یا وردست استفاده شود.


 
 
ایمنی در ساختمان
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۱٢:٠٥ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢ فروردین ۱۳۸۸
 

ضوابط ایمنی عبور و مرور بهنگام عملیات ساختمانی

 

1- قبل از شروع عملیات ساختمانی باید مجوزهای لازم بمنظور اجرای عملیات ساختمانی ، انبار کردن مصالح و . در پیاده روها و خیابانها و سایر فضاهای عمومی و استفاده از تسهیلات عمومی از مراجع ذیصلاح اخذ شود.

2- مسدود یا محدود کردن پیاده روها و خیابانها و سایر فضاهای عمومی برای انجام عملیات ساختمانی ( دپوی مصالح یا نخاله ساختمانی یا قرار دادن ماشین آلات ساختمانی و ) ممنوع بوده و در صورت ضرورت  باید  مجوزهای لازم از مراجع ذیصلاح اخذ شده باشد و در اینحالت رعایت مفاد بندهای بعدی ضروری است .

3- وسایل ، تجهیزات  و مصالح ساختمانی باید در محلی قرار داده شوند که حوادث برای عابرین و وسایط نقلیه بوجود نیامد و وسایل و مصالح فوق بوسیله احداث دیوارچوبی به ارتفاع 2 متر و رنگ زرد و  علایم هشدار دهنده وچراغهای چشمک زن ایمن سازی گردد.

4- در مواردی که نیاز به تخلیه مصالح ساختمانی د رمعابر عمومی یا مجاور آن باشد ، باید مراقبت کافی بمنظور جلوگیری از لغزش یا فرو ریختن ( ریزش ) احتمالی آنها بعمل اید.

5- در مواردیکه پایه های داربست در معابر عمومی قرار میگیرد باید با استفاده از وسایل موثر از جابجا شدن حرکت پایه های آن جلوگیری شود و عبور عابرین پیاده از زیر داربست منع گردد .

6- هنگامیکه بر اثر عملیات ساختمانی خطری متوجه تردد عابرین یا اتومبیلها باشد ، باید با کسب نظر از مراجع ذیصلاح یک یا چند مورد از موارد ایمنی زیر بکار گرفته شود :

  • الف ) نصب چراغهای چشمک زن در فاصله مناسب از محوطه خطر.

  • ب) نصب علایم ایمنی و هشدار دهنده و وسایل کنترل مسیر .

  • ج) ایجاد سازه های حفاظتی بشرح بندهای 13و14و15

7- در صورتیکه عملیات ساختمانی برای بناهای بیشتر از دو طبقه و یا ارتفاع بیش از 8 متر صورت گیرد باید یک راهرو سرپوشیده موقتی ( بشرح بند 13) در راه عبور عمومی در طول ساختمان ایجاد شود برای ساختمانهای دو طبقه و کمتر درصورتیکه هیچگونه مشکلی برای عابرین پیاده ایجاد نکنند( پیاده رو را نبندند) نصب دیوار تخته ای یافنس Fence ( تورسیمی ترجیحاً توری مرغی ) بارتفاع دو متر کفایت می کند .

8- ضمن کسب مجوز لازم جهت حفاری در عرض پیاده رو یا سواره رو ،‌بر روی محلهای حفاری در معابر عمومی باید یک پل موقت عبور عابرین پیاده با مقاومت کافی با عرض حداقل یکمتر یاعرض پیاده رو ایجاد شود . در صورتیکه حفاری در خیابان صورت گیرد باید موقتاً پلی با مقاومت کافی و باعرض مناسب جهت عبوراتومبیل ایجاد شود. ضمناًدر حین عملیات حفاری چنانچه به تاسیسات شرکتها و سازمانها دیگر و نیز تاسیسات شهرداری خسارتی وارد اید مالک بلافاصله باید موارد را به ارگان ذیربط اطلاع داده و جبران خسارت وارده بعهده وی خواهد بود.

9- در مواردیکه حفاری در زیر پیاده روها ضروری باشد باید قبلاً شمعهای لازم که قادر به تحمل فشار حداقل 600 کیلوگرم بر مترمربع باشد در زیر آن قرار گیرد .

10- شبها کلیه پیاده روها و معابر باید باندازه کافی روشن باشد و برای ایمنی عابرین پیاده چراغهای احتیاط در اطراف محوطه کار نصب گردد.

11- باید از عبور و مرور اشخاص متفرقه در قسمتهایی که بیل مکانیکی یا انواع جرثقیل و سایر وسایل مشابه کار می کنند جلوگیری بعمل اید مگرآنکه اطراف این وسایل باحفاظها و موانع و سرپوشها لازم محفوظ شده باشد .

12- قراردادن بشکه و دیگهای پخت قیر و آسفالت در معابر عمومی ( پیاده رو و خیابان و ) ممنوع است .

13- برای جلوگیری از خطرات ناشی از پرتاب شدن مصالح و وسایل و تجهیزات ساختمانی در پیاده رو و سایر معابر عمومی و پیرو بند 7 این آئین نامه ، باید سازه ای حفاظتی و موقتی بصورت راهرو سرپوشیده ایجاد شود .

1-13- ارتفاع راهروی سرپوشیده نباید کمتر از 5/2 مترو عرض آن نباید کمتر از 5/1 متر یاهم عرض پیاده رو موجود باشد.

2-13- راهرو باید فاقد هر گونه مانع و دارای روشنایی لازم طبیعی یا مصنوعی دایم باشد .

3-13- سقف راهرو باید توانایی تحمل کلیه بارهای احتمالی وارده و حداقل فشار 700 کیلوگرم بر مترمربع را داشته باشد.

4-13- سقف راهرو باید از الوار به ضخامت مناسب طوری ساخته شود که از زیرش آب و مصالح بداخل آن جلوگیری بعمل اید.

5-13- اطراف بیرونی سقف راهرو باید دارای حفاظ کاملی از چوب یا توری فلزی مقاوم بارتفاع حداقل 2 متر باشد. زوایه این حفاظ را نسبت به کف میتوان حداکثر 45 درجه بطرف خارج اختیار کرد ( با توجه به افزایش ارتفاع ساختمان تا سقف 6 متر افزایش خواهد داشت ).

14- یکی دیگر از راههای جلوگیری از آسیب ناشی از اثر سقوط اشیاء در کارگاه ساختمانی یا مجاورت آن ، سقف موقت و سرپوش حفاظتی شامل توری یا تخته بندی الوار میباشد.

1-14- سرپوش حفاظتی باید چنان طراحی و ساخته شود که در اثر ریزش مصالح و یا ابزار روی آن هیچگونه خطری متوجه افرادی که در زیر آن قرار دارند نگردد .

2-14- پوشش موقت فضای باز ، سقفها و دیوارها باید با استفاده از تخته بضخامت 5/2 سانتیمتر یا معادل آن برای سوراخهای دهانه 45 سانتیمترو تخته بضخامت 5 سانتیمتر یا معادل آن برای سوراخها با دهانه بیش از 45 سانتیمتر صورت گیرد .

15- برای جلوگیری از پرت شدن مصالح میتوان از تورهای ایمنی نیز استفاده کرد . اگر کل ارتفاع ساختمان با تور ایمنی پوشانیده شود بهتر است .

16- از روی معابر و فضاهای عمومی مجاور کارگاههای ساختمانی نباید هیچ باری بوسیله دستگاههای بالابر عبور داده شود مگر اینکه معابر و فضاهای عمومی با استفاده از علایم هشدار دهنده از قبیل سنگربندی ، پرچمهای مخصوص یا چراغهای چشمک زن محدود و مسدود گردد. توان و ظرفیت بالابر بهنگام جابجایی اجسام باید حتماً در نظر گرفته شود.

17- گودبرداری در عملیات پی کنی و گود برداری میبایست متناسب با عمق گودبرداری از محدوده ساختمان فاصله گرفته و با دیوار حائل چوبی بارتفاع دو متر (به رنگ زرد شفاف ) جلوی سقوط احتمالی گرفته شود در اینصورت باید حداقل 2/1 عرض پیاده رو برای تردد عابرین پیاده آزاد بماند و ضمناً این قسمت از پیاده رو مقاومت و ایستادگی لازم را برای تردد عابرین پیاده داشته باشد.

18- مصالح ساختمانی حتی الامکان در معابر عمومی انبار نگردد و باید بداخل محوطه ساختمان سازی انتقال یابد و در اینحالت باید توسط مسئولان ذیربط مدت زمان دپوی مصالح و مساحت فضاهای عمومی که مالک باید جهت انتقال مصالح بداخل ساختمان اقدام نماید مشخص گردد و پس از اتمام مدت فوق یا استفاده از فضاهای عمومی بیش از مساحت تعیین شده نسبت به اعمال قانون از طریق شهرداری اقدام گردد بطوریکه برای زمان اشغال خط عبوری از خیابان از صاحب ساختمان عوارض گرفته شود و مضافاً اینکه محل اشغال بیش از 5/2 متر نباشد و رعایت حداقل 4 متر عرض عبور جریان ترافیک در یک جهت الزامی است .

19- در صورت دپوی مصالح ساختمانی و در پیاده روها میبایست حداقل 3/1 عرض پیاده رو جهت تردد عابرین پیاده در منتهی الیه پیاده رو و در مجاورت خیابان اختصاص داده شود در معابری که عرض پیاده رو کمتراز 120 سانتیمتر باشد باید با اختصاص دادن مسیری بعرض حداقل یکمتر به عابر پیاده و تامین آن از فضای موجود بر روی جوی آب و یا خیابان ، راه برای تردد عابرین پیاده در نظر گرفت و تحت هیچ شرایطی پیاده رو  بطور کامل مسدود نگردد.

20- هرگاه عملیات ساختمانی در فاصله کمتر از چهل متری کابل فشار قوی خطوط هوایی برق قرار گرفته باشد، عملیات ساختمانی فقط با اجازه نامه کتبی از شرکت برق منطقه ای مجاز خواهد بود.

21- در خصوص رعایت این آئین نامه ، مالک یا ذینفع ساختمان مسئول بوده و در صورت بروز هر گونه حوادث احتمالی که بدلیل ایمن سازی یا عدم رعایت این آئین نامه بوقوع بپیوندد در کلیه مراجع حقوقی و قضایی و پاسخگو خواهد بود .

22- حوزه معاونت شهرسازی و معماری منطقه ، با توجه به نوع عملیات ساختمانی باید این آئین نامه را به رویت و امضاء مالک یا ذینفع رسانده و طی ضمانت نامه و تعهد وی را ملزم به رعایت آن نماید.


 
 
ایمنی درساختمان
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۱۱:٤٦ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٢ فروردین ۱۳۸۸
 

شرایط کارگاه:

استاندارد وسعت کارگاه برای هر فرد کارگر12 متر مکعب است. و اگر فاصله زمین تا سقف 3 متر باشد، سطح مورد نیاز هر کارگر 4 متر مربع در نظر گرفته می­شود. در صورت وجود ماشین آلات در کارگاه فضا به کارگاه افزوده می­شود. کف کارگاه باید صاف ، قابل شستشو، غیر لغزنده و بدون برآمدگی بوده تا از آسیب به کارگر جلوگیری کند . همچنین جهت سنگفرش آن باید از بتون­های چهار گوش استفاده کرد. در صورت وجود وسایل حمل و نقل داخل کارگاهی لازم است محل مناسب با خط­کشی ایمنی تعبیه شود.

 

شرایط نرده یا حفاظ ­های کارگاهی:

 

کلیه پرتگاه­ها و محل­هایی که احتمال سقوط کارگر وجود دارد باید نرده گذاری شود. این مکان­ها شامل: اطراف پله­ها، اطراف کانال­های زیرزمینی و کناره­های ­آدم­رو می­باشند. نرده­ها باید از جنس آهن ، پروفیل و یا به طور کلی مقاوم بوده و دارای ارتفاع حداقل 90 سانتی مترو به فاصله 2 متر از یکدیگر دارای پایه مقاوم متصل به زمین باشند.

شرایط پله :

هر پله باید دارای طول ، عرض و ارتفاع مناسب بوده تا از بروز حادثه جلوگیری کند . طول حداقل 90 سانتیمتر ، عرض حداقل 33 سانتیمتر و ارتفاع 14 تا 33 سانتیمتر از شرایط یک پله مناسب است . ارتفاع همه پله­ها باید با هم برابر باشند تا شرایط ایمنی را به­وجود آورند. فاصله بین دو پاگرد پله نباید از 3 متر و 75 سانتیمتر بیشتر باشد . و در صورت داشتن طول بیشتر از 2 متر و25 سانتیمتر علاوه بر داشتن نرده جانبی از نرده وسط هم برخوردار باشد . در صورت برخورداری از رم یا سطح شیبدار نباید شیب آن بیشتر از 10 درجه باشد .

روشنایی ساختمان :

یکی از مهمترین مباحث محیط فیزیکی کار را نور و روشنایی تشکیل می­دهد که ارتباط نزدیکی با ایمنی ساختمان دارد . از نور نه تنها برای رؤیت اشیا و انجام کارها ، که از آن به عنوان عاملی برای ایجاد یک محیط کار مطبوع استفاده می­شود . علاوه بر آن میزان روشنایی رابطه مستقیمی با افزایش بازدهی کار افراد دارد. برای تأمین روشنایی محیط ، اولویت با نور طبیعی است و در صورت عدم کفایت از نور مصنوعی استفاده می­شود . تحقیقات انجام شده نشان می­دهد که حداقل نور در محیط کارگاه و خارج از آن 20 ، عدم لزوم تشخیص جزئیات 50 ، تشخیص متوسط جزئیات 200 و تشخیص دقیق جزئیات lux300 می­باشد .

شرایط نردبان :

نردبان­ها به طور کلی به دو دسته ثابت و متحرک تقسیم می­شوند و نردبان متحرک به دو صورت یک طرفه و دو طرفه وجود دارد . که شرایط ایمنی آنها به طور کلی شامل موارد زیر می­باشد:

1 . در کلیه نردبان­ها از دو پله آخر نباید استفاده کرد .

2 . نردبان یک طرفه باید دارای کفشک باشد . تا لیز نخورد .

3 . زاویه مناسب برای نردبان یک طرفه 75 درجه است .

4 . از رنگ زدن نردبان چوبی باید جلوگیری کرد .

5 . طول نردبان یک طرفه قابل حمل بیشتر از 10متر نبوده و از اتصال دو نردبان به یکدیگر خودداری شود .

رنگ ساختمان :

بدون تردید در محیطهای کاری رنگ دارای تأثیر روانی زیادی در افراد می­باشد . غیر از آن رنگ در ایمنی و روشنایی محیط نیز دخیل است . انواع رنگها و کاربرد آن­ها شامل:

 رنگهای گرم مثل قرمز و نارنجی در رختکن ،سلف و آسانسور

رنگهای سرد مثل سبز ، آبی و فیروزه­ای در ورود و خروج  اضطراری .

رنگهای روشن مثل کرم ، لیمویی و نیلی در دیوار داخلی صنایع .

رنگهای تیره مثل مشکی در مشخص کردن موانع و ایجاد تباین لازم .

رنگهای درخشنده مثل سبز ، زرد ، فسفری برای شعار و پوستر ایمنی .

علاوه بر آن در محیط­های کار تأسیسات و لوله کشی­ها با رنگ­های زیر مشخص می­گردند:

بخار: قرمز، آب: سبز ، هوا:آبی ، گاز:زرد ، اسید: نارنجی، قلیا: بنفش، روغن: قهوه ای، خلاء : خاکستری و ماده نفتی با رنگ سیاه

سیستم Earth :

جهت  تعبیه ایمنی برق در ساختمان­ها از سیستم اتصال به زمین استفاده می­شود. اکثراً این سیستم از سیم­هایی به وجود آمده است که در اطراف ماشین آلات قرار گرفته ، که از این سیم­ها یک سیم که اصولاً هادی برق ، ضخیم و معمولاً مسی است ، گرفته شده و داخل حفره ای به نام چاه Earth قرار می­گیرد. این چاه باید مرطوب بوده و حداکثر 60 سانتی متر از فونتاسیون ساختمان دور باشد. ( لازم به ذکر است که مقاومت سیم­ ­ها یا الکترود­ها نباید از 10 اهم بیشتر باشد تا به انتقال سریع برق کمک کند.


 
 
ایمنی در ساختمان
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۱٢:۳٠ ‎ب.ظ روز جمعه ٩ اسفند ۱۳۸٧
 

انواع ساختمان

 1_ ساختمان های بتونی

ساختمان هایی هستندکه اسکلت اصلی از بتون آرمه (سیمان ، ماسه، فولاد به صورت میل گرد و آجدار )  استفاده شده باشد در ساختمان های بتونی سقف ها به وسیله تاوه بتونی پوشیده می شود و یا از سقف های تیرچه و بلوک و یا سایر سقف های پیش ساخته استفاده می شود.

مزیت : ساختمان های بتونی مقاومت در برابر زلزله ارتعاش و آتش دارند.چون بتون مقداری نم در خود نگه میدارد این ساختمان ها خنک ترند و امکان ساخت برجهای بلند در آن مقدور است .                  

معایب:هزینه نسبتاً بالا و زمان کار بیشتر برای ساخت.                                                    

 

2 – اسکلت فلزی                                                                

فوندانسیون بتون مسلح است که در داخل فوندانسیون صفحات فولادی برای قرار گرفتن ستون های فلزی کار می گذارند . برای ساختن ستو ها و پلها از پروفیل های فولاذی استفاده میشود .و برای زیر ستون ها از صفحه فولادی استفاده می شود سقف این ساختمان ها می تواند طاق ضربی و تیرچه بلوک باشد.                            

مزایا :سرعت بیشتر و هزینه کمتر نسبت به ساختمان بتونی  - مقومت در برابر زلزله – عایق صوتی و حرارتی این ساختمان ها به عرض دیوارهای آن بستگی دارد.                                  

معایب : مخصوصاًدر برج ها نسبت به آتش سوزی مقاومت کمتری دارند .                           

3 – ساختمان های مختلط :

به دو صورت

 الف) اسکلت فلزی و سقف بتون یکپارچه

 ب )دیوارها بتونی سقف تیرچه بلوک در هر دو صورت پایه و فوندانسیون معمولاً بتونی است .                                                        

4 – ساختمان های آجری معمولی                                            

معمولاً یک و دو طبقه و در مواردی سه طبقه ساخته می شوند از بتون معمولی و یا حتی خاک و آهک و سنگ برای پایه ها استفاده می شود وزن سقف و طبقات روی دیوارها قرار دارد .                      

مزایا : سهولت ساخت – قیمت مناسب – عدم نیاز به ماشین آلات ساختمانی – عایق بندی مناسب دیوارها نسبت به صدا و گرما – در برابر حریق خطر ریزش ندارد .                            

معایب : مقومت نسبتاً پایین به ارتعاش و زلزله – عدم امکان ساخت طبقات زیاد                    

5 – ساختمان های چوبی یا سنگی : معمولاً در روستا ها استفاده می شود دیوارها ضخیم با استفاده از سنگ و کاهگل و یا گاهی بتو ن می باشد .

مزیت : عایق بندی در دیوارها – سهولت و ارزانی                     

معایب : عدم مقاومت در برابرزلزله  - ضعف در برابر آتش سوزی به دلیل سقف چوبی        

عملیات ساختمانی و رعایت نکات ایمنی

   شروع عملیات ساختمانی صرفا پس از صدور مجوز احداث بنا انجام خواهد شد که شامل بر پا نمودن و نصب اعضای فلزی سازه ,  اجرای سازه های بتنی و سایر اقدامات می باشد که در مجلد دوازدهم مقررات ملی ساختمان به تفضیل آمده است .

ضمنا مالک , مالکین و ذینفعان و همچنین پیمانکاران و انبوه سازان موظفند اقدامات ذیل را به منظور حفظ و تامین ایمنی عمومی به عمل آورند :

1 – کلیه اشخاص حقیقی یا حقوقی صدر الذکر , مسئول اجرای مقررات ایمنی و تامین حفاظت از بروز حادثه در حین انجام کار یا عملیات خواهند بود

2 – مالک یا بهره بردار یا پیمانکار برای تامین حفاظت , سلامت و بهداشت کارگران در محل کار وسایل و امکانات لازم را تهیه و در اختیار آنها قرار داده و بر نحوه استفاده از وسایل و رعایت مقررات نظارت می نماید .

3 – در صورت احتمال وقوع حادثه و یا فرو ریختن ابنیه احداثی و یا در حال تخریب , مالک موظف است فورا کار را متوقف , کارگران را از محل کار دور و نسبت به رفع خطر اقدام نماید .

4 – مسدود یا محدود نمودن پیاده رو ها , معابر عمومی و سایر فظاهای عمومی برای انبار کردن مصالح و یا انجام عملیات ساختمانی با رعایت موارد زیر امکان پذیر می باشد

الف ) وسایل , تجهیزات و مصالح ساختمانی باید در جایی قرار داده شوند که حوادثی برای عابرین , وسایل نقلیه , تاسیسات عمومی و ساختمان های مجاوربوجود نیاوردند .

وسایل فوق شب ها نیز باید بوسیله علایم درخشان و چراغ های قرمز احتیاط مشخص شوند .

ب ) در مواردی که پایه های داربست در معابر عمومی قرار گیرد , باید با استفاده از وسایل موثر از جا به جا شدن و حرکت پایه های آن جلوگیری شود .

ج ) هنگامی که بر اثر انجام عملیات ساختمانی خطری متوجه رفت و آمد عابرین یا وسایل نقلیه های که در حال تردید هستند , باید موارد زیر رعایت گردد :

1- گزارش یک یا چند نفر نگهبان با پرچم اعلام خطر

2- نصب چراغهای چشمک زن یا علایم شبرنگ

 3- نصب علائم آگاهی دهنده و وسایل کنترل مسیر

4- ایجاد سازه های حفاظتی محصور کننده

د ) بر روی محل های حفاری در معابر عمومی , باید یک پل موقت عبور عابر پیاده با مقاومت لازم ایجاد شود و در صورتی که حفاری در خیابان باشد باید موقتا پلی با مقاومت کافی جهت عبور و مرور وسایل نقلیه نیز ایجاد شود .

ه ) کلیه پرتگاه ها در کارگاه ساختمانی , محوطه اطراف آن وفضاهای عمومی که احتمال خطر سقوط افراد در آن وجود دارد ، باید تا زمان پوشیده و محصور شدن نهایی یا نصب حفاظ ها و نرده های دائم و اصلی به وسیله پوشش ها یا نرده های حفاظتی محکم و مناسب به طور موقت حفاظت گردند .

همچنین چنانچه احتمال سقوط و ریزش ابزار کار یا مصالح ساختمانی وجود داشته باشد , باید نسبت به نصب پا خوره های مناسب اقدام گردد .

و ) بار گذاری بیش از حد ایمنی بر روی هر گونه اسکلت , چوب بست , حفاظ , نرده , پوشش های موقتی , سر پوش دهانه ها و گذرگاه ها و نظایر آنها مجاز نیست .

 

نردبان

نردبانها ابزار ساده ای برای دست یابی به ارتفاعات و سطوح بالاتر می باشند که اگر از آنها به درستی استفاده و مراقبت نماییم، برای سالهای زیادی قابل استفاده خواهند بود. نردبانها از مواد اولیه متفاوت و در طراحی های متنوعی ساخته می شوند و در همه اشکال، اندازه ها موجود بوده و در صنایع گوناگون نیز موارد استعمال متنوعی دارند.   

عمده ترین خطر هنگام استفاده از نردبانها، سقوط می باشد که در نتیجه انجام یک سری اعمال و شرایط ناایمن ایجاد می گردد که از جمله آنها می توان به موارد ذیل اشاره نمود:    

الف- موقعیت نامناسب نردبان نسبت به محل کار فرد ومصرف کننده آن

ب- ایستادن فرد بر روی پله های بالایی نردبان که منجر به برهم خوردن تعادل وی می شود

ج- گذاشتن نردبانها بر روی سطح ناپایدار و بی ثبات

چ- افزودن ارتفاع نردبان بوسیله قراردادن جعبه یا بشکه در زیر پایه های آن ممنوع است .

ح-  دو نردبان کوتاه نباید بهم متصل و بجای نردبان بلند بکار برده شود

روش صحیح کاربرد نردبانها.

- نردبانها را در زاویه ای قرار دهید که به ازای هر 4 فوت طول نردبان (2/1 متر)، معادل یک فوت (3/0 متر) از دیوار فاصله داشته باشند؛ یعنی باید فاصله پای نردبان از پای دیوار، یک چهارم طول نردبان باشد.

 - در هر زمان تنها یک نفر مجاز به بالا رفتن از نردبان می باشد.

- نردبان یکطرفه بیش از ده متر ممنوع است  

- افرادی که از نردبانها استفاده می کنند باید از کفشهای مقاوم در مقابل سرخوردگی استفاده کنند.

- همواره از خطوط انتقال نیرو دوری نموده و حداقل 3 متر از آنها فاصله داشته باشید، اگر ولتاژ بیش از 57000 ولت است، فاصله ایمنی 5 متر می باشد و در زمان لازم، ضرورتاً از نردبانهای با ریلهای نارسانا استفاده کنید، در این موقع پوشیدن لباس محافظ و کفش های با کفهای لاستیکی نیز توصیه می گردد.

- استفاده از کفشک برای جلوگیری از سرخردن و حفظ تعادل نردبان توصیه می شود

- نردبان باید طوری قرارگیرد که سطح بالایی آن حداقل 3 فوت (ا متر) بالاتر از تکیه گاه بالایی باشد که این قسمت بعنوان دستگیره ای برای پیاده شدن بر روی بام، داربست و... بکار می ورد.

 

انواع نردبانها

نردبانهای چوبی

این نردبانها از چوب با وزن مخصوص بالا (و ‌البته چوبهای بدون لبه ها و تراشه های تیز) ساخته شده اند.

مزایای نردبانهای چوبی:

 :

مزایای نردبانهای فایبرگلاس

. فایبر گلس در زیر نور خورشید و یادر کنار منابع تولید گرما خشک نشده و پوسته پوسته نمی گردد . فایبر گلس از جمله مواد متراکم بوده و نسبت به فلزات گرمای کمتری را هدایت می کند ، هچنین می تواند در برابر تماس کوتاهی با درجه حرارتهای بسیار بالا مقاومت نماید

 

نردبانهای آلومینیومی:

نردبانهای آلومینیومی به دو دسته تقسیم می شوند که شامل نردبانهای با ریلهای یکپارچه و نردبانهای با ریلهای نواری شکل می باشد .

 

ایمنی  پلکان:

1: کلیه‌ پلکان‌ها - سکوها -  و پاگردها باید استحکام‌ کافی‌ داشته‌ و تحمل‌ فشار و سنگینی‌ بارهای‌ عادی‌ را داشته‌ باشد

2: پلکان‌ها و سکوهایی‌ که‌ از مصالح‌ مشبک‌ ساخته‌ شده‌اند ابعاد چشمه‌های‌ آن‌ نباید از 25 میلیمتر تجاوز نماید تا اشیاء متفرقه‌ امکان‌ سقوط‌ از آنرا نداشته‌ باشد.

3: عرض‌ پلکان‌ها به‌ استثنای‌ پلکان‌های‌ سرویس‌ و یا امدادی‌ نباید در هیچ‌ مورد از 90 سانتیمتر کمتر باشد.

4: اختلاف‌ سطح‌ بین‌ دو پاگرد نباید هیچگاه‌ از 70/3 متر تجاوز کند.

5: پاگردهایی‌ که‌ در فواصل‌ پلکان‌ها قرار دارند باید وسعتی‌ در حدود 10/1 متر در جهت‌ پلکان‌ یا بیشتر به‌ تناسب‌ عرض‌ پلکان‌ داشته‌ باشند.

6: در تمام‌ طول‌ پلکان‌ها یک‌ فاصله‌ عمودی‌ آزاد در حدود قد انسان‌ باید منظور شود این‌ فاصله‌ آزاد نباید کمتر از 20/2 متر از سطح‌ هر پله‌ به‌ موازات‌ دیوار پله‌ باشد.

7: غیر از پلکانهای‌ سرویس‌ و یا امدادی‌ عرض‌ هر پله‌ بدون‌ محاسبه‌ حاشیه‌ یا برآمدگی‌ آن‌ نباید از33سانتیمتر کمتر باشد و ارتفاع‌ پله‌ بین‌ 14 تا 20سانتیمتر خواهد بود.

8: کلیه‌ پلکان‌ها بایستی‌ از طرفپرتگاه‌ به‌وسیله‌ نرده‌هایمخصوصپلکانحفاظت‌ شوند.

9: پلکان‌هایی‌ که‌ بیش‌ از 25/2 متر عرض‌ دارند بایستی‌ علاوه‌ بر نرده‌های‌ کناری‌ با یک‌ نرده‌ دستی‌ میانه‌ نیز مجهز باشند.

10: ارتفاع‌ نرده‌های‌ پلکان‌ از لبه‌ هر پله‌ نبایستی‌ از 75 سانتیمتر کمتر باشد و در صورتی‌ که‌ از این‌ نرده‌ها به‌ عنوان‌ نرده‌های‌ دستی‌ استفاده‌ شود بلندی‌ آن‌ نباید از 85 سانتیمتر تجاوز کند.

11: مدخل‌ پنجره‌هایی‌ که‌ در پاگردهای‌ پلکان‌ باز می‌شود در صورتی‌ که‌ پهنای‌ آنها بیش‌ از 30 سانتیمتر و فاصله‌ با سطح‌ پاگرد کمتر از 90 سانتیمتر باشد بایستی‌ به‌وسیله‌ نرده‌ حفاظت‌ شوند.

12: حداکثر شیب‌ مجاز برای‌ (راهروهای‌ شیب‌ دار) رامپ‌ مورد استفاده‌ افراد 10 درجه‌ است‌. این‌ رامپ‌ها باید با کلیه‌ شرائطی‌ که‌ در مورد پلکان‌ها منظور می‌شود از حیث‌ ساختمان‌ و عرض‌ و نرده‌ و غیره‌ مطابقت‌ داشته‌ باشد.

 

ایمنی رنگ

طبق استاندارد هر رنگ دارای کاربرد ویژه ای بوده و در موارد خاصی بکار می رود.

قرمز : رنگ قرمز علامت توقف (کلیدهای توقف اضطراری) و تجهیزات پیشگیری و مبارزه با حریق مانند جعبه های هشدار دهنده،سطلهای شن و ... را نشان می دهد.

نارنجی : این رنگ برای نشان دادن خطر بکار می رود. مثلابرای نشان دادن قسمتهای متحرک ماشین که می تواند ایجاد له شدگی،بریدگی و ... بکند و نیز اگر حفاظ ماشین برداشته شود با این رنگ نشان می دهند.

سبز : برای نشان دادن راههای تخلیه،نجات،پستهای کمکهای اولیه،اجازه عبور وسایل نقلیه و بطور کلی معرف تاسیست حفاظتی است. رنگ سبز یعنی رنگ ایمنی.

آبی : از آنجاییکه آبی رنگ اصلی هشدار دادن می باشد برای نشان دادن خطر بکار می رود. کاربرد آن شامل برچسب زدن برای هشدار دادن به منظور جلوگیری از شروع و به راه افتادن ماشین هایی که تحت تعمیر بوده و کارگر در آنها مشغول بکار می باشد.

زرشکی (ارغوانی ): برای مشخص کردن خطر تابش اشعه هایی نظیر ایکس،آلفا،بتا،گاما،پروتون و ... بکار می رود. این رنگ به همراه پره های شکسته شده در یک زمینه زرد برای نشان دادن اتاقها و محلهایی است که در آنجا مواد رادیواکتیو ذخیره یا جابجا می شود.

زرد: برای نشان دادن احتیاط،مخاطرات فیزیکی نظیر برخورد،سر خوردن،افتادن و ماندن بین چیزی بکار میرود.

سیاه و سفید : برای راهروهای رفت و آمد و خطوط جهت یابی بکار می رود.

سیاه و زرد : برای نشان دادن مسیر حرکت وسایل نقلیه مثل لیفتراک بکار میرود

نردبان های فایبر گلاس

جنس اولیه آنها از نوعی ماده مصنوعی می باشد که در حالت خشک جریان الکتریسیته را عبور نمی دهد .

برخی از نردبانهای چوبی نیز با روغن خاصی پوشیده می شوند که از نظر پوشش دهی، مناسب می باشد . اما مشکلی که ایجاد می کند آن است که نردبان چوبی را در مقابل جریان الکتریسیته ، رسانا می سازد که این امر باعث وارد شدن خدشه به یکی از مزایای اصلی نردبانهای چوبی می گردد.