نقش ایمنی در صنعت

بررسی وضعیت ایمنی معادن کشور
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ٢:٢۳ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٢٢ اسفند ۱۳۸٧
 

بررسی وضعیت ایمنی معادن کشور
معادن سنگ تزیینی و زغال سنگ حادثه سازترین معادن کشورند

نویسنده: علیرضا بهداد


    وزارت صنایع و معادن، در آخرین گزارش خود معادن سنگ تزئینی و زغال سنگ را به عنوان حادثه ساز ترین معادن کشور معرفی کرده است. چرا که سالانه حوادث منجر به مرگ، بیشتر در این معادن اتفاق می افتد.
    
    براساس آمارهای رسمی وزارت طی سال 1380 شاخص تولید به فوت در معادن کشور 8/2میلیون تن به ازای هر نفر بوده است و این میزان در سال 1381 به رقم 8/3میلیون تن به نفر رسیده است که نسبت به سال 80، 36درصد رشد داشته است.
    
    در سال 1382 به ازاری تولید هر 5/6میلیون تن ماده معدنی یک نفر در معادن کشور جان باخته است که در سال 83 این میزان به 3/6 رسیده است، یعنی نسبت به سال 82 تغییر زیادی نکرده است.
    
    طی سال 84 تعداد وقوع حوادث منجر به مرگ در معادن کشور افزایش یافته است ولی هنوز آمار نهایی آن از سوی وزارت صنایع و معادن منتشر نشده است.
    
    برخی از کارشناسان ایمنی معادن معتقدند، شاخص تولید به فوت 5/6میلیون تن به نفر، بسیار نزدیک به استانداردهای جهانی است گرچه این عدد در کشوری مثل آمریکا 28میلیون تن به ازای هر نفر می باشد.
    
    از نگاه آنها، افزایش حجم تولید مواد معدنی با افزایش تعداد حوادث نسبت مستقیمی دارد، بنابراین ضریب ایمنی همگام با افزایش ظرفیت تولید باید رشد داشته باشد.
    
    از سویی دیگر عده ای خصوصی سازی در معادن را یکی از عوامل پایین آمدن سطح ایمنی در کشور می دانند. اگر چه خصوصی سازی معادن زمینه های لازم را برای رشد و توسعه بخش معدن کشور فراهم می کند ولی شتابزدگی در این امر باعث شده تا بعضی از معادن زغال سنگ که از لحاظ ایمنی وضعیت مناسبی ندارند به بخش خصوصی واگذار شود. از آنجایی که هدف بخش خصوصی تولید بالا با هزینه پایین است.
    
    در برخی از معادن زغال سنگ کشور در جهت سیاست پایین آوردن هزینه ها، بودجه بخش ایمنی کاهش یافته است. این در حالی است که بحث آموزشی و سرمایه گذاری ایمنی معادن در بسیاری از کشورهای پیشرفته جهان به طور جدی دنبال می شود، به عنوان مثال در کشورهایی همچون کانادا، استرالیا و آمریکا دستورالعمل ها و آیین نامه های ایمنی و بهداشتی در معادن و صنایع معدنی همیشه در حال به روز شدن و بهبود است و با در نظر گرفتن مقررات سازمان جهانی کارگری و برگزاری دوره ها و سمینارهای آموزشی ضریب ایمنی را در معادن خود افزایش داده اند. اما در کشور چین این موضوع برعکس است زیرا در نیمه اول سال 2005 میلادی با بیش از 2 هزار و 700 حادثه منجربه فوت در معادن زغال سنگ رکورددار جهان است. این میزان تلفات 114 درصد نسبت به مدت مشابه سال 2004 افزایش نشان می دهد این در حالی است که آمار رسمی حکایت از 5هزار نفر و منابع مستقل رقم 20هزار کشته را در معادن چین اعلام می دارند.
    
    اگر نگاهی به علل بالا بودن حوادث معدنی در معادن چین بیاندازیم متوجه می شویم که درخواست فراوان زغال سنگ و افزایش بهای نفت موجب فعال شدن غیرقانونی معادن شده و حتی معادنی که به لحاظ عدم ایمنی تعطیل شده بودند دوباره بازگشایی شده اند.
    
    
    
    همچنین اجرای درست مقررات ایمنی و سهل انگاری در اعمال قدرت، جهت تعطیل کردن معادن ناامن از دیگر عوامل بالا بودن حوادث معدنی در چین است.
    
    اگر چین را با کشور خودمان مقایسه کنیم متوجه می شویم که چین به ازای تولید یک میلیارد تن زغال سنگ این میزان تلفات را می دهد در صورتی که تولید سالانه معادن زغال سنگ ایران، از 2میلیون تن تجاوز نمی کند، یعنی ما یک پانصدم چین زغال سنگ تولید می کنیم.
    
    در نهایت متوجه می شویم که در کشورهای شرقی ایمنی در راه سریع صنعتی شدن و رشد اقتصادی کشور فراموش شده است.
    
    با نگاهی به گزارش های منتشر شده وزارت صنایع و معادن متوجه می شویم که عمده دلایل مرگ معدنچیان در معادن سنگ تزئینی ریزش است.
    
    این ریزش های ناگهانی به دلیل وجود درز و شکاف در ذخیره است که می بایست در مرحله اکتشاف مورد بررسی قرار گیرد اما دیده می شود، این موضوع به درستی در مرحله اکتشاف مورد بررسی قرار نگرفته است به همین دلیل هنگام استخراج ریزش های ناگهانی به خاطر ایجاد شیب منفی به سمت سینه کار اتفاق می افتد.
    
    در معادن زغال سنگ انفجار مهم ترین عامل مرگ معدنچیان کشور گزارش شده است.
    
    وجود گاز متان در این معادن و راکد ماندن این گاز تنها به جرقه ای نیاز دارد تا یک معدن را منفجر کند.
    
    عدم تهویه به موقع، نبود هشدار دهندها و ایجاد جرقه در معادن زغال کشور باعث شد تا طی سال گذشته شاهد حوادثی در معادن زغال کشور باشیم.
    
    در پایان با توجه به آنچه که گفته شد لزوم توجه به بحث ایمنی و نظارت بر اعمال مقررات ایمنی در معادن کشور به نظر می رسد به ویژه در معادنی که خصوصی شده اند این نظارت باید به طور جدی تری پیگیری شود تا بودجه ایمنی مناسبی برای معادن در نظر گرفته شود.