نقش ایمنی در صنعت

روش نگهداری از تجهیزات بندری
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ٧:٢٥ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٧ اسفند ۱۳۸٧
 
موارد ایمنی منتخب در این تحقیق براساس دستورالعمل‌های ایمنی، کاتالوگ‌های مختلف تجهیزات، سایت‌های اینترنتی و نیز علل بروز برخی از حوادث در بندر انتخاب شده‌اند


آشنائی با فاکتورهای ایمنی تجهیزات بندری، شناسائی هر یک از این فاکتورها، تهیه چک لیست‌های ایمنی تجهیزات بندری، تعیین درصد ایمنی تجهیزات بندری و مقایسه فاکتورهای ایمنی تجهیزات با یکدیگر جهت شناسائی نقاط ضعف و قدرت هر یک از فاکتورها و تلاش برای رفع معایب و موارد غیر ایمن در یک تحقیق، توسط کارشناسان ایمنی مورد بررسی قرار گرفته است.
موارد ایمنی منتخب در این تحقیق براساس دستورالعمل‌های ایمنی، کاتالوگ‌های مختلف تجهیزات، سایت‌های اینترنتی و نیز علل بروز برخی از حوادث در بندر انتخاب شده‌اند.
با توجه به وضعیت ایمنی تجهیزات مورد بررسی و تعیین درصد ایمنی هر یک از این تجهیزات و مقایسه کلی نمودارها، امید است بتوان در آینده با توجه به امکانات، شرایط و نیز میزان ریسک به رفع آن نواقص پرداخت.
با توجه به حوادث بی‌شماری که به دلیل عدم رعایت موارد ایمنی، فرسودگی و قدیمی بودن برخی از تجهیزات بندری رخ می‌دهد، ایمنی در این‌گونه از تجهیزات بسیار حائز اهمیت است. هم‌چنین گاهی به دلیل کمبود تجهیزات غیر ایمن و بی‌توجهی به ایمنی تجهیزات بندری باعث شده که تنها به سلامت یک دستگاه از نظر فنی و مکانیکی رسیدگی شود. بنابراین ابتدا با شناسائی این‌گونه نواقص و ایمن‌سازی تجهیزات، می‌توان گام مؤثری در بالا بردن ضریب ایمنی بنادر برداشت.
● ایمن‌سازی تجهیزات بندری (تراکتور، لیفتراک و جرثقیل زمینی)
▪ چراغ‌های تجهیزات:
شامل چراغ‌های جلو (نور بالا و نور پائین) عقب، راهنما، دنده‌ عقب و خطر است.
▪ چراغ‌های دید اپراتور:
علاوه بر چراغ‌های فوق چراغ‌هائی جهت دید اپراتورهای لیفتراک و جرثقیل ضروری است. این چراغ‌ها به راننده این امکان را می‌دهد بتواند در زمان تاریکی کارگران، بار، محوطه و کامیون و ... را با دقت بیشتری ببیند.
▪ چراغ گردان (چراغ‌های هشدار دهنده):
با توجه به این‌که اپراتور جرثقیل‌های موجود در اسکله از سطح بالاتری به اسکله‌ها نگاه می‌کنند باید دید کافی نسبت به تردد تجهیزات بندری داشته باشند.
▪ بوق:
صدای این وسیله نیز باید در حد فرکانس استاندارد باشد.
▪ شیشه اتاق اپراتور:
تمیزی، نبود هرگونه سایش و ترک در شیشه‌های تجهیزات باعث افزایش دید و دقت اپراتور می‌گردد.
▪ ترمزها:
ترمزهای سالم و دقیق ضامن توقف به موقع تجهیزات و کاهش تصادفات و حوادث‌اند. در تراکتورها باید هر دو ترمز چپ و راست با هم درگیر باشند.
▪ برف‌پاکن:
برف‌پاکن‌ها باید شیشه‌ها را به‌طور مناسب و تا حد امکان پاک نموده و باعث سائیدگی شیشه نیز نشوند.
▪ آینه‌ها:
آینه‌های داخل تجهیزات باید تمیز، بدون ترک و شکستگی و نیز متناسب باشند.
▪ درپوش رادیاتور:
در صورت نبود درپوش در زمان جوش آمدن آب رادیاتور، امکان پاشیدگی آب‌جوش به خارج و بر روی راننده و یا افراد دیگر وجود دارد که می‌تواند باعث سوختگی و بروز حادثه و نیز سرریز شدن آب رادیاتور و ... شود.
▪ وضعیت پدال‌ها:
علاوه بر این‌که لازم است کفش رانندگان این‌گونه تجهیزات عاری از هرگونه گل و لای و لغزندگی باشد. سطح پدال‌های گاز، ترمز و کلاج نیز باید عاری از مواد لغزنده و سطحی غیرصاف و دندانه‌دار باشد تا راننده بتواند به راحتی و در کمترین زمان از پدال‌ها استفاده نماید.
▪ کپسول اطفای حریق:
وجود کپسول‌های اطفای حریق در کلیه تجهیزات بندری ضروری است.
▪ درپوش (کاور) موتور:
نبود کاور باعث کشیده شدن گرد و غبار به داخل موتور شده و در صورت تصادفات احتمالی و یا برخورد بار با تجهیزات ضربه بیشتری به موتور وارد می‌شود.
▪ ترمزدستی:
ترمزدستی دستگاه باید پیش از خروج تجهیزات درگیر شده باشد تا از به حرکت در آمدن غیرارادی و خود به خود تجهیزات بندری جلوگیری شود.
▪ تایرها:
وجود تایرهای مناسب و آجدار به توقف به موقع دستگاه کمک می‌کند.
▪ آلارم دنده عقب پله‌ها:
پله‌های تجهیزات باید از ورق‌های آجدار و یا مشبک باشند.
▪ حفاظ قسمت‌های گردان:
تسمه‌ها، چرخ‌دنده‌ها، قسمت‌های گردان و متحرک کلیه دستگاه‌ها و تجهیزات، می‌تواند در حین کار باعث کشیده شدن لباس و اعضاء بدن به داخل آن شده و باعث قطع عضو و حتی مرگ گردد.
▪ دود:
دود بیش از حد علاوه بر آلودگی محیط زیست، در دراز مدت باعث بیماری‌های تنفسی کارگران می‌شود.
▪ قفل درب ورودی صندلی راننده:
صندلی مناسب علاوه بر بالا بردن کارآئی و راندمان، باعث کاهش خستگی ناشی از کار می‌گردد.
▪ گیج:
چراغ و کلیدهای روی داشبرد و کابین اپراتور، تجهیزات بندری این لوازم نشان دهنده وضعیت و شرایط دستگاه می‌باشند. در صورتی‌که این وسائل معیوب باشند اپراتور از وضعیت دستگاه خود بی‌خبر بوده و علاوه بر آسیب دیدن دستگاه باعث بروز حوادث و خطرات دیگر نیز می‌گردد.
▪ لیک مواد نفتی:
ریزش روغن و گازوئیل علاوه بر آلودگی محیط زیست می‌تواند باعث آسیب‌دیدگی آسفالت و لغزندگی جاده و بروز تصادفات گردد.
▪ کلید قطع اضطراری:
این کلیدها معمولاً در جرثقیل‌ها و لیفتراک‌های پیشرفته به کار می‌رود و باعث قطع سریع دستگاه می‌گردد تا در زمانی که دستگاه از کنترل اپراتور خارج می‌شود از وقوع و یا افزایش فاجعه کاسته شود.
▪ کلید قطع‌کن باطری:
این کلید نیز در جرثقیل‌ها و لیفتراک‌های پیشرفته به کار می‌رود و در صورت اتصالی برای قطع سریع باطری و خارج نمودن باطری از مدار استفاده می‌شوند.
▪ وضعیت وایرهای جرثقیل:
وایرها نیز باید به‌صورت دوره‌ای با روغن مخصوص روغن‌کاری شود.
▪ ایمنی هوک جرثقیل:
شامل قلاب که از نظر شکل ظاهر، اندازه دهانه قلاب و نیز طول آن باید مورد بررسی قرار گیرد.
قابل رؤیت بودن جداول بار و تناژ جرثقیل و لیفتراک
▪ اندکاتور و زاویه بوم (عقربه‌ای) جرثقیل:
عقربه نشان دهنده زاویه بوم در تعیین حداکثر تناژ جرثقیل به اپراتور کمک می‌کند. درجه زاویه بوم نیز باید کاملاً خوانا و قابل رؤیت باشد و به‌صورت مکرر چک شود.
▪ اندیکاتور تراز جرثقیل:
اپراتور باید قبل از شروع به کار، از استقرار و تراز بودن صحیح جرثقیل خود اطمینان حاصل کند.
▪ کفشک‌ جک‌های استقرار جرثقیل:
کفشک جک‌های استقرار باید طبق استانداردهای جرثقیل بوده و بسته به نوع زمین متفاوت می‌باشد.
▪ میکرو سوئیچ وینچ جرثقیل:
در صورت نبود این وسیله، چنان‌چه هوک با نوک بوم برخورد نماید، علاوه بر آسیب دیدن قرقره‌های بوم و هوک، در صورت شدت فشار باعث پاره شدن وایر و افتادن قطعات شکسته شده و هوک و قرقره‌ها و نیز افتادن بار و هوک به زمین می‌شود.
▪ خطوط هشدار بر روی جک‌های استقرار جرثقیل:
قابل رؤیت بون جک‌های استقرار، کشوئی جک‌های استقرار و وزنه تعادل و ... از اهمیت بالائی برخوردار است.
● سایر نکات ایمنی
علاوه بر موارد چک لیست مورد بررسی در این تحقیق، باید تعمیرات و بازدیدهای دوره‌ای (PM) تجهیزات را نیز مورد توجه قرار داد. در این بازدیدها علاوه بر موارد فوق به نکات زیر باید توجه شود:
▪ روانکاری (گریس‌کاری و روغن‌کاری) قسمت‌های مورد نیاز
▪ بازدید از قسمت‌های مختلف بوم تلسکوپی (نرده‌ای) جرثقیل از قبیل: پین‌ها، وایرهای مهار بوم و نیز ساختار کلی بوم
▪ بازدید و اطمینان از محکم بودن پیچ‌ها و مهره‌ها
▪ آچارکشی به موقع قسمت‌های مختلف جهت کاهش صدا و ارتعاش
▪ سرویس دوره‌ای سیستم‌های گرمائی و سرمائی تجهیزات بندری
▪ بازدید دوره‌ای از قسمت‌های جوشکاری شده (اتصالات)
▪ بازدید از بست‌ها و شلنگ‌های هیدرولیک
▪ بازدید از گیج‌های نشان دهنده میزان فشار باد و یا هیدرولیک و کنترل میزان فشار
▪ بازدید از عملکرد صحیح اهرم‌های فرمان
▪ عایق‌کاری مناسب بدنه و کابین تجهیزات
▪ بازدید از پین قفل‌کن گردش اتاق جرثقیل و نیز عملکرد صحیح سوئیچ PTO در جرثقیل‌هائی که دارای این وسائل‌اند.
▪ بازدید از سیستم‌های خنک‌ کننده موتور و روغن هیدرولیک
▪ اعلام سریع نواقص به مسئولان مربوطه و رفع سریع آنها
▪ بازخوانی و مرور گزارشان ایمنی
▪ بازدید از قسمت‌های مختلف و عملکرد هر یک از قسمت‌ها توسط رانندگان تجهیزات پیش از شروع کار
▪ بازدید از روغن‌های ترمز، موتور و هیدرولیک پیش از شروع کار
▪ آزمایش‌ مستمر بر روی تجهیزات بندری و نیز رانندگان (اپراتورها) تجهیزات بندری و دریافت گواهینامه‌های ایمنی
▪ رفع نواقص ایمنی موجود در تجهیزات با توجه به اولویت‌ها و شرایط
▪ عدم نگهداری دستمال، به‌خصوص دستمال‌های آغشته به مواد نفتی در داخل تجهیزات بندری
▪ استفاده از رانندگان با تجربه و دارای گواهینامه مورد تأیید
▪ رعایت کلیه موارد دستورالعمل‌های ایمنی تجهیزات بندری که در اختیار رانندگان قرار گرفته است