نقش ایمنی در صنعت

طرح ریزی پیشرفته کیفیت محصول
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ۱٢:۳۱ ‎ب.ظ روز جمعه ٢۸ فروردین ۱۳۸۸
 

اصول طرح ریزی کیفیت محصول Advanced Product Quality Planning-APQP

 طرح ریزی یا برنامه ریزی کیفیت محصول APQP روشی ساختار یافته می باشد که تبیین کننده گام های ضروری است برای تضمین اینکه آیا محصول تولید شده خواسته های مشتریان را برآورده می سازد و نیز در نهایت رضایت مندی آنان را به همراه خواهد داشت یا نه؟ هدف از طرح ریزی کیفیت محصول تسهیل کردن ارتباط با همه کسانی است که به نحوی در این امر درگیر می شوند و  تضمین اینکه همه مراحل مورد نیاز به موقع تکمیل می شود را مد نظر قرار می دهد.

یک طرح ریزی کیفیت محصول موثر و کارا به تعهدات مدیریت ارشد سازمان بستگی دارد و همینطور به کوشش های مورد نیاز در به دست اوردن رضایت مندی مشتریان.

 برخی از سودمندی های طرح ریزی کیفیت محصول را می توان موارد زیر بیان نمود:

-          هدایت نمودن منابع برای دستیابی رضایت مشتری

-          ترویج  شناسایی به موقع تغییرات مورد نیاز

-          اجتناب کردن از تغییراتی که زمان انها سپری شده است

-          آماده کردن به موقع یک محصول با کیفیت و با کمترین هزینه

هر طرح کیفیت محصولی منحصر به فرد است. زمان بندی واقعی و توالی فعالیت ها در اجرا به نیازمندی ها و خواسته های مشتری و یا موضوعات کاربردی دیگر بستگی دارد. در چرخه طرح ریزی کیفیت محصول، ابزارها و یا تکنیک های کاربردی بسیاری می تواند به اجرا در آید.

 همانطور که در شکل مشخص است، ساختار نظام یافته بهبود مستمر والتر شوهارت و ساختار اصلاح شده آن توسط دکتر دمینگ. PDSA (PLAN_DO_STUDY_ACT) به یاد می آید.

در لایه اول ساختار و چرخه حرکت و آغازی بر فعالیت های بهبود ملاحظه می گردد. در لایه دوم در فاز طرح ریزی به توسعه مفاهیم و فناوری لازم جهت دستیابی به کیفیت مورد نظر و مطلوب ما و بر اساس نیازمندی های مشتری پرداخته می شود. در گام بعدی و در فاز اجرا به ایجاد و توسعه محصول و فرایند و تصدیق و تایید نمونه های اولیه متمرکز خواهد شد. در فاز بعدی یعنی مطالعه و یا به قولی بررسی ، محصول مورد تایید و فرایند مورد تصدیق قرار می گیرد و در آخرین فاز که به واقع آغاز فاز بهبود، آن هم مستمر و مداوم می باشد سازمان به فعالیت های بهبود و ارتقا در سطح محصول و فرایند اقدام می نماید. این سیکل به چرخه طرح ریزی کیفیت محصول مشهور نام گرفته است.

 معمولا تامین کننده در فاز های ابتدایی اجرای این نوع طرح ریزی ها،‌ تشکیل گروه های کاری را سازمان دهی می کند و در آن به تخصیص مسئولیت ها و تشکیل گروه های چندوظیفه ای می پردازد. معمولا برای دستیابی به یک طرح مناسب و موثر لازم است به غیر از واحد کیفیت ، دیگر واحدها نیز درگیر این مجموعه از فعالیت ها گردند. اغلب در تیم های طرح ریزی نمایندگانی از واحدهای مهندسی، تولید و ساخت، کنترل موجودی و مواد، خرید،‌ کیفیت،‌ فروش و نیز تامین کنندگان فرعی و مشتریان حضور خواهند داشت.

 برای تیم طرح ریزی پیشرفته کیفیت محصول این بسیار ضروری و مهم است که در گام آغازین برنامه توسعه محصول نیازمندی ها، خواسته ها و الزامات مشتریان را شناسایی و درک نماید. معمولا در فاز طرح ریزی ( برنامه ریزی ) مراتب و مراحلی در نظر گرفته می شود :

-          انتخاب یک فرد با مسئولیت راهبری تیم برای سرپرستی فعالیت ها و برنامه ها.

-          تعریف و تشریح نقش ها و مسئولیت ها در هر حوزه تعیین شده

-          تعیین مشتریان داخلی و خارجی

-    تعیین نیازها و خواسته های مشتریان ( قالبا در این بخش از تکنیک هایی همچون QFD – گسترش عملکرد کیفیت – برای تعریف و ترجمه خواسته های مشتریان به محصولات طراحی شده ، استفاده می گردد. )- در یکی از پست ها شرح خلاصه ای بر این تکنیک بیان شده است.

-    تعیین و مشخص نمودن نظم و انضباط تیمی، منحصر به فردها و وارد نمودن تامین کنندگان فرعی درون این تیم ها.

-          درک خواسته های مشتریان و اعمال آن در طراحی محصولات و آزمایش های ضروری برای آن.

-          ارزیابی و امکان سنجی طراحی های پیشنهادی، الزامات عملکرد و فرایندهای تولید و ساخت.

-          شناسایی هزینه ها، زمانبندی و محدودیت هایی که باید در نظر گرفته شود.

-          تعیین کمک های مورد نیاز از جانب مشتریان.

-          تعیین فرایند و روشی برای مستندسازی.

 قابل به ذکر است که طرح ریزی کیفیت محصول در قالب تیم های منسجم کاری فعالیت می کنند که عمدتا تشکیل یافته از پرسنل سازمان از بخش های مختلف و نیز نمایندگانی از مشتری و تامین کنندگان فرعی می باشند. در اینگونه شرایطی تیم ها باید روشی برای ایجاد و برقراری ارتباطی تنگاتنگ و موثر با یکدیگر داشته باشند. این مهم می تواند با برگزاری جلسات برنامه ریزی شده با حضور کلیه اعضای تیم صورت پذیرد.

حجم فعالیت های پروژه ها در فازهای آغازین بسیار زیاد بوده و نیاز به تعامل بیشتری بین تیم ها وجود دارد. اما تجربه نشان داده که جمع کردن همه افراد و اعضای تیم حتی با حضور نمایندگانی از تامین کنندگان و مشتریان در یک زمان مشخص، کاری دشوار بوده است. معمولا این مسئله را با برگزاری جلسات کم اما با اثربخشی بیشتر و بیشترین بهره وری و بهره برداری می توان تا حدودی برطرف نمود. در واقع به کار گیری تکنیک های برنامه ریزی،‌ زمانبندی و برگزاری هدف مند اینگونه جلسات می تواند بسیار یاری رسان باشد.

یکی از جنبه هایی که می تواند موفقیت طرح ریزی کیفیت محصول را در بر داشته باشد، آموزش است. اجرای برنامه های آموزشی اثربخش موجب گسترش ارتباطات میان همه الزامات ( منظور درک کاملی از این سیستم با تفکر ارتباط بخشیدن آن با الزامات سازندگان،‌ تامین کنندگان و مشتریان) و همینطور مهارت افراد می شود.

 طرح های کنترل:

طرح های کنترل سندی مکتوب است که به شکلی سیستماتیک بر روی کنترل فرایند و محصول تمرکز دارد. طرح های کنترل در قالب های جداگانه ای در سه بخش قابل انجام هستند:

  • نمونه اولیه – شرحی بر اندازه گیری های ابعادی و مواد و تست های عملکردی که در زمان ساخت نمونه های اولیه رخ خواهد داد.
  • پیش تولید – شرحی بر اندازه گیری های ابعادی، مواد و تست های عملکردی که پس از تولید نمونه اولیه و قبل از تولید انبوه انجام خواهد شد.
  • تولید انبوه – یک مستند سازی جامع برای مشخصه های محصول و فرایند، کنترل های فرایند، آزمون ها، و سیستم های اندازه گیری که در طول تولید انبوه انجام می شود.

 برنامه ریزی و زمان بندی طرح ریزی کیفیت محصول

تیم های طرح ریزی کیفیت در ابتدا باید نسبت به تهیه و توسعه برنامه های زمانبندی برای فعالیت های سازمانی خود اقدام نمایند. نوع محصول، پیچیدگی و خواسته های مشتریان باید در انتخاب عناصر زمانبندی مورد ملاحظه قرار گیرد. تمامی اعضای تیم باید در مورد هر رخداد، فعالیت و برنامه زمانبندی شده ای متفق القول باشند. یک نمودار زمانی سازماندهی شده ی خوب باید وظایف، فعالیت ها، ماموریت ها، و یا هر رویدادی را لیست نماید. ( روش مسیر بحرانی CPM برای این نوع زمانبندی می تواند مفید باشد. ) همچنین نمودار زمانبندی،‌ تیم طرح ریزی را با شکلی استوار برای انجام پیگیری های لازم برای پیشرفت طرح و تهیه دستورات جلسات آماده و مهیا می نماید.

برای تسهیل نمودن وضعیت گزارش گیری،‌ هر فعالیتی باید یک زمان آغازین و یک زمان تکمیلی با نقطه واقعی پیشرفت داشته باشد. گزارش گیری خوب و کامل، پایش برنامه ها را با تمرکز بر تشخیص آیتم هایی که نیاز به توجه ویژه دارند، تقویت می نماید.

 در پایان خروجی ها و ورودی های فرایند APQP اشاره شده است :

 خروجی های طرح ریزی کیفیت محصول :

  • اهداف طراحی
  • اهداف کیفیت و قابلیت اطمینان
  • تعیین مقدماتی میزان مصرف مواد اولیه
  • تعیین مقدماتی نمودار جریان فرایند
  • تعیین مقدماتی مشخصه های مهم محصول و فرایند
  • طرح تضمین کیفیت محصول
  • مدیریت پشتیبانی

 ورودی های فرایند طرح ریزی کیفیت محصول:

·        صدای مشتری ( تحقیق بازار، ضمانت ها و اطلاعات کیفی، تجربیات تیم)

·        طرح تجاری / استراتژی های بازاریابی

·        داده های الگوبرداری برای محصول و فرایند

·        فرضیات در مورد محصول و فرایند

·        مطالعات قابلیت اطمینان محصول

·        ورودی های مشتری