نقش ایمنی در صنعت

تستهای غیر مخرب
نویسنده : محمد میلاد ناظران - ساعت ٦:٢۳ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٢٢ اسفند ۱۳۸٧
 

مقدمه ای بر آزمون های غیر مخرب
Non Destructive Tests (NDT)

 

مقدمه
ضرورت بازرسی

 

در ماده یا قطعه در حین ساخت، انواع نقصها با اندازه های متفاوت ممکن است به وجود آید که ماهیت و اندازه دقیق این نقص، کارکرد آتی قطعه را تحت تاثیر قرار می دهد. نقصهای دیگری مانند ترکهای ناشی از خستگی یا خوردگی، در حین کار با ماده نیز ممکن است به وجود آید. بنابراین برای آشکارسازی نقصها در مرحله ساخت و همچنین برای آشکارسازی و مشاهده آهنگ رشد آنها در حین عمر کاری هر قطعه یا مجموعه باید وسایل قابل اعتمادی در اختیار داشت.

 

 

انواع سیستمهای بازرسی

 

l      تستهای مخرب(DT)

در این نوع تست آزمایشهای مختلف بر روی نمونه های استاندارد تهیه شده از قطعات مورد آزمون انجام می شود و پس از انجام تست نمونه از بین می رود.

معایب روش: سرعت پایین

                پر هزینه بودن

                ارائه اطلاعات فقط مربوط به نمونه ها

  

l      تستهای غیر مخرب (NDT)

تست یا بازرسی غیر مخرب به روش هایی از بازرسی اطلاق می شود که در آنها کارایی یک قطعه بدون تغییر یا از بین رفتن آن قطعه، مورد بررسی قرار می گیرد.

 

 

تفاوتهای DT و NDT:

 

  1.  
    1. در روش های DT پس از اعمال آزمایش، قطعه کارایی خود را از دست می دهد
    2. در روش های DT نمی توان تمام محصولات را تحت آزمایش قرار داد و باید به صورت random تعدادی از نمونه ها را تحت آزمایش قرار داد.
    3. در روش های DT نیاز به تهیه نمونه استاندارد وجود دارد که برای آزمایش های مختلف متفاوت است.

 

 

l      آزمایشهای DT و NDT در عرض یکدیگر قرار ندارند و انجام یک تست باعث بی نیازی از تست دیگر نمی شود.

 

 


 

 

عیوب قابل تشخیص با NDT

 

 

عیوب ناشی از مواد اولیه

 

         جدایش

          ناخالصی

          آخالهای سرباره

          تخلخل های گازی

          تخلخل های انقباضی

 

 

 

عیوب ناشی از روش ساخت

 

         شکل دادن

          متالورژی پودر

          جوشکاری

          عملیات حرارتی

          ماشینکاری

 

 

عیوب ناشی از مونتاژ قطعات

 

         ترک ناشی از تنش اضافی

          عیوب ناشی از جوشکاری اضافی

          مونتاژ نادرست

          قطعات جا افتاده

 

 

 

عیوب ناشی از کارکرد

 

         ناپایداری حرارتی

          خزش

          سایش

          خوردگی تنشی

          خوردگی

          خستگی

  

 


 

 

المان های بازرسی غیر مخرب

 

  1.  
    1. منبع انرژی
    2. یک قطعه کار متناسب با منبع انرژی
    3. قطعه آزمون برای اندازه گیری تفاوت ها
    4. وسیله ای برای نشان دادن و ثبت نتایج آزمون
    5. اپراتور آموزش دیده
    6. دستور العمل برای انجام تست
    7. سیستم گزارش نتایج

 

 

روش های متداول NDT

 

  1. بررسی چشمی (VT)                                             Visual Tes            
  2. بازرسی با مایعات نافذ (PT)                        Liquid Penetranat Test      
  3. بازرسی با ذرات مغناطیسی (MT)    Magnetic Particle Test                   
  4. رادیوگرافی (RT)                                                        Radiographic Test
  5. بازرسی با جریان گردابی (ET)                    Eddy Current Test              
  6. بازرسی با امواج اولتراسونیک (UT)            Ultrasonic Test                   
  7. بازرسی با انتشار امواج صوتی (AET)              Acoustic Emission Test

 

 

مراحل NDT

 

مرحله اول: استفاده از یک خاصیت فیزیکی جسم و محیط تست

مرحله دوم: تغییر در خاصیت فوق به دلیل وجود عیب

مرحله سوم: آشکار سازی تغییر ایجاد شده به کمک یک آشکارساز مناسب

مرحله چهارم: تبدیل تغییر آشکار شده به نحوی که قابل تفسیر باشد

مرحله پنجم: تفسیر نتایج

 

 

تعاریف اولیه

 

ناپیوستگی (Discontinuity): هر گونه اغتشاش در خواص متالورژیکی یا مکانیکی یا فیزیکی جسم ناپیوستگی نامیده می شود.

 

عیب (Defect): ناپیوستگی هایی که باعث شود خواص استاندارد قطعه از بین رود، عیب نامیده می شود.

 

یک ناپیوستگی لزوماَ عیب نیست.